Selektywność historii i polityki

Każdy naród ma swoją odrębną historię, własne drogi i ścieżki jego życia i rozwoju; zróżnicowanie to jest zależne od tożsamości narodowej. Także od specyfiki wybijania się na odrębną narodowość.

 

Ten rozwój nacji, odrębności ma wiele społecznych, politycznych oraz międzynarodowych uwarunkowań, niekiedy ma decydujący wpływ na powstanie wspólnot narodowych. Potwierdzają to przykłady powstania wielkich imperiów, jak i ich upadek, zanikanie i wyodrębnianie się nowych suwerennych państw. Historia świata potwierdza to, a m.in. rolę wielkich imperiów kolonialnych, liczne zabory, okupacje państw, które nie były w stanie się obronić przed najazdami i agresją silniejszych. Owe uwarunkowania były też powodem rozbiorów Polski przez trzy państwa, przy decydującej roli carskiej Rosji, chociaż inicjatorem I i II rozbioru Polski były Prusy. Ten czynnik międzynarodowy był decydujący w kształtowaniu wielu (nie tylko w Europie, ale i na całym świecie) narodów, ustrojów polityczno-społecznych. Wystarczy rzut naszego wzroku na mapę polityczną świata w minionych wiekach. Iloma kolorami jest wykonana, które oznaczają podziały świata, odrębność państw, bloków, sojuszy polityczno-militarnych, na ogromnych obszarach zniewolonych narodów. Owe panowania i ich rozbójnicze działania to źródło bogaceniu się i rozwoju kapitalizmu w wielu dziś bogatych państwach Europy i Ameryki. Ten wielki potencjał powstał na krzywdzie dziesiątków narodów, pracy milionów niewolników.
Selektywne, wybiórcze, a nade wszystko instrumentalne traktowanie historii narodowej, naszego państwa także, może powodować na wiele lat ogromne szkody w świadomości historycznej kilku pokoleń Polaków. Dotyczy to zwłaszcza tych grup społecznych, ludzi, którzy nie znają przeszłości z autopsji i urodzili się już po opisywanych wydarzeniach, wielkich naszych konfliktach narodowych, rozlicznych podziałach politycznych. Ich wiedza o najnowszej historii Polaków oparta na zakłamanych opisach, zabarwionych ideologią partii konserwatywnej i liberalnej ma charakter bardzo subiektywny. Polityka historyczna zabarwiona interesami politycznymi obecnego obozu władzy mocno kiereszuje naszą historię i staje się orężem walki o władzę przez długie lata panowania nad Polską. Walka z dotychczasowymi symbolami narodowymi, ich burzenie (pomniki, tablice, imiona) i na ich miejsce tworzenie na masową skalę nowych, nawet tych, rzekomo bohaterów, którzy mają na dłoniach krew bratobójczą, co potwierdzają świadkowie tych zbrodni.
Totalna propaganda uprawiana przez państwo opanowane przez konserwatywny obóz władzy, jego partyjno-polityczny aparat, powoduje u części społeczeństwa postawy akceptowania fałszu historycznego i mitów bohaterów, tzw. żołnierzy wyklętych, niezłomnych.

 

Podzielam pogląd redaktora Marka Bielca,

który pisze: „Po co zatem szumne obchody 100-lecia? Jeśli okres PRL nie jest zaliczany do historii narodu jako czas niegodny wspomnienia, to znaczy, że ludzie wówczas żyjący też nie są godni świętowania. Po co próżne apele o pojednanie, jeśli dzieli się nasz naród niemiłosiernie na każdym kroku.”
Przed obozem obecnej władzy wszystko było złe, nic dobrego. Także ci, którzy szkodzili Polsce, państwu i społeczeństwu. My, teraz, tylko my, będziemy wszystko naprawiać, zmieniać na lepsze. Będziemy rośli w siłę i doskonalili, wzbogacali życie Polaków, poszczególnych grup społecznych. I tak nieustannie, codziennie mówi się nam, obywatelom naszego kraju. My będziemy poprawiać, likwidować zło, które pozostało po poprzedniej władzy. Tamte władze to sami szkodnicy. Przedstawiciele „dobrej zmiany”, jej bojownicy w walce o dobro mówią, przekonują nas, jaka to będzie pod ich rządami piękna i bogata Polska. Słysząc codzienne propagandowe pogadanki u wielu z nas przychodzą różne myśli i wspomnienia, a w tym także żenujące, jak ludzie światli, racjonalnie myślący mogą być aż tak bardzo zadufani, uwielbiać swoją doskonałość i samo dobro, które sobą reprezentują. Brak im w tych zachowaniach i uprawianej propagandzie odrobiny pokory i skromności. Jak można, do jakiego stopnia, zakresu głosić te hymny pochwalne pod własnym adresem. Po prostu uwielbiać siebie. Czy aby nie ulegli jakiejś odmianie narcyzmu? Przecież jest to zachowanie nieludzkie, nieczłowiecze. Czy tak powinni postępować racjonalnie myślący ludzie? Wszystko było dotychczas złe, niedobre. I teraz zastępy aniołów, nadludzie wszystko muszą doskonalić i walczyć z byłymi złodziejami, którzy trwonili dobro państwowe, tworząc własne, prywatne fortuny.
Każda formacja społeczno-polityczna tworzy, wnosi i pozostawia w naszej historii określone wartości, dorobek. Nasza narodowa historia, dzieje są sumą dokonań. Ich twórcą jest cały naród, a nie tylko grupy pyszałków i tych, którzy uważają się za najlepszych. I tylko oni teraz zrobią, co należy. Ma się nieraz wrażenie, że ci zapowiadacze, agitatorzy z ekipy „dobrej zmiany” utracili umiar i dobrą pamięć. Obym się mylił. A chciałbym się mylić dla dobra nas wszystkich chodzących po polskiej ziemi.
W ramach programu selektywnego traktowania historii z dużą determinacją m.in. tworzy się kult „żołnierzy niezłomnych”, wyklętych, nawet jeśli wyrastają oni na trupach niewinnych Polaków. Potwierdzeniem tego może być historia działań Brygady Świętokrzyskiej. Przeciętny Polak, no nie tylko, czytając niektóre gazety, wydawnictwa i urojenia dziennikarzy wygłaszane w telewizji publicznej, zarządzanej przez ludzi skrajnej prawicy, dowiaduje się, że w drugiej wojnie światowej walczyli o naszą niepodległość tylko żołnierze wyklęci. Innych nie było. Tworzy się tylko ich mit. Czyni się to za środki społeczne i państwowe, nasze, podatników. Po tym, co mówią działacze frontu ideowego, można odnieść wrażenie, że inni nie walczyli. Nawet kilkusettysięczna Armia Krajowa, największa formacja zbrojna w okupowanym kraju, która poniosła ogromne straty w walce, a w jej szeregach zginęły tysiące młodzieży, inteligencji, jest niemal w cieniu, na drugim planie tej pokiereszowanej polityki historycznej. Panowie z IPN orzekają, decydują, że każdy, kto nosił broń w czasie wojny i parę lat po jej zakończeniu, walcząc z Polską Ludową, zasługuje na pomnik, tablicę pamiątkową lub nazwę ulicy czy instytucji państwowo-publicznej. Tak zwana dekomunizacja obejmuje wszystkich, nawet żołnierzy Armii Czerwonej, tych 600 tysięcy poległych w walce o wyzwolenie i przywrócenie do Polski wielu miast. Spoczywają oni na wielu cmentarzach naszego kraju. I oni podlegają dekomunizacji w formie zakazu odwiedzania tych cmentarzy przez dzieci i młodzież szkolną. Pisano o tych faktach, o prowadzonym dochodzeniu wobec nauczycieli, którzy zorganizowali wycieczkę na cmentarz, na którym spoczywa kilkanaście tysięcy żołnierzy, czerwonoarmistów, wielu narodowości, Ukraińców, Rosjan, Białorusinów, a także Żydów oraz innych narodowości. Wśród nich są także nazwiska polskie.
Ta historyczna selekcja obejmuje także kościuszkowców, żołnierzy 1. i 2. Armii Wojska Polskiego. Tych 17 tysięcy poległych i 40 tysięcy rannych inwalidów. Chciałoby się zawołać: ludzie, co wy czynicie, dlaczego nie pozwalacie im spokojnie spoczywać w grobach i niepokoicie tych, którzy jeszcze żyją?! Przecież oni walczyli, przelewali krew za Polskę, nie za bolszewików, a teraz odbiera się im honor, godność i emerytury! Czy możecie obchodzić szerokim łukiem doświadczenia, jakże drastyczne, naszego sojusznika, Hiszpanii? W tym kraju trwała krwawa wojna domowa trzy lata (1936-1939). Poległo 700 tysięcy, w tym nasi bracia Dąbrowszczacy. Dziś istnieje wielka zgoda i przyjaźń, wszyscy oni, uczestnicy tej wojny bratobójczej, mają renty i emerytury. Tak się dzieje, bo mają jakże ludzkich, mądrych polityków, którzy nie ulegli zaślepieniu i nienawiści politycznej, odrzucając dogmaty ideologiczne.

 

Wynoszeni dziś na pomniki nowi bohaterowie

otrzymują swoje ulice, tablice pamiątkowe, a przecież nie wszyscy oni byli aniołami i bohaterami.
Jak wspomniałem, ogromny zakres obchodów 100-lecie odzyskania niepodległości, ich program opracowano i realizuje się w połączeniu z rozległą działalnością władzy w związku z wyborami do samorządów. Ma się odbyć 700 spotkań bojowników politycznych „dobrej zmiany”, na których upowszechnia się program i dążenia siły przewodniej, czyli PiS. W tych obchodach 100-lecia odzyskania niepodległości nie uwzględniono 40. lat istnienia PRL. Po prostu nie są one wliczone do historii narodu polskiego. I po co te bardzo wzniosłe apele o pojednanie, likwidację podziałów społecznych, dzielenie nas na dobrych i złych Polaków, którym odbiera się nieludzko ich radość w jesieni ich życia. Czy ten heroiczny wysiłek w budowaniu niemal nowej Polski po wojnie przez miliony Polaków, te czasy 40-lecia są niegodne wspomnień, szacunku dla kilku pokoleń naszych obywateli? Przecież idee socjalistyczne nie zostały przywiezione do Polski przez drugiego „okupanta”. Panie, przebacz im, albowiem nie wiedzą, co mówią, rozum poplątał im mowę. PPS powstała jako partia socjaldemokratyczna już w końcu XIX wieku, a nie po wojnie. Jej program upowszechniał sprawiedliwość społeczną, żądanie pracy i chleba, walkę z nieludzkim wówczas kapitalizmem, jego uczłowieczenie.
Powstanie Polski Ludowej i jej kształt ustrojowy to decyzja wielkich mocarstw, zwycięzców z koalicji antyniemieckiej, antyhitlerowskiej. Ci dzisiejsi, nowi bohaterowie, tacy wspaniali, niezłomni, strzelali do tych żołnierzy, Polaków, którzy na czapkach mieli orła bez korony, szli ze Wschodu i na całym szlaku bitewnym broczyli polską krwią, by jak najszybciej zmniejszyć skalę zbrodni Niemców na ziemi polskiej. Strzelali także do tych, którzy podjęli ogromny trud odbudowy ojczystego kraju, budowy Polski na morzu gruzów i zgliszcz, które po sobie okupant niemiecki pozostawił. Byliśmy wówczas ziemią spaloną. Widziałem, doświadczyłem. Niemal wszystko leżało w gruzach. Mój dzisiejszy Wrocław powstał z morza gruzów. Tylko 20 proc. budynków ocalało. I dziś te pokolenia, w tym dzieci i młodzież wojny, które wniosły największy wysiłek w ten gigantyczny czyn odbudowy kraju, w stworzenie warunków do życia i pracy dla 14. milionów urodzonych Polaków w czasach Polski Ludowej (z 24. do 38. milionów) są poniewierani i oskarżani, że zostawili po sobie ruiny. Polska Ludowa to czarna plama. Jakie to nieludzkie i niesprawiedliwe, wręcz niemoralne i niekatolickie. Obraża to miliony obywateli mojego kraju, mojej Ojczyzny, Polski. Jeszcze nie słyszeliśmy, by ktoś z obozu władzy wspomniał, iż wśród żołnierzy niezłomnych byli i tacy, którzy mają w swoich działaniach rozboje, morderstwa, rabunki mienia prywatnego i udział w bandyckich działaniach.
W moim życiu miałem dwa spotkania z żołnierzami wyklętymi i niezłomnymi, którzy walczyli rzekomo tylko o niepodległą Polskę. Pierwsze latem 1946 i drugie jesienią 1947 roku. Byłem nieletni, rocznik 1932. Byłem też uczestnikiem i trzeciego spotkania latem w 1947 roku, ale nie z nimi, lecz z ich ofiarami. Pamiętam do dziś siedemnaście jasnych trumien poległych. Nieśli je na ramionach ich koledzy. Ustawili je w centrum Sokołowa Podlaskiego na placu, gdzie stał, i stoi do dziś, pomnik jednego z dowódców powstania styczniowego z 1863 roku, księdza Stanisława Brzóski. Parę lat później ich prochy rodziny przeniosły na cmentarze katolickie. W czasach Polski Ludowej te ofiary bratobójczej walki miały swoją ulicę. Już jej nie mają.

 

Parę zdań o spotkaniach z żołnierzami wyklętymi, którzy mieli walczyć tylko o niepodległą i wolną Polskę.

Lato 1946 roku. Jedziemy z ojcem furmanką do miejscowości Sterdyń. Niewielkie miasteczko w naszym powiecie. Tam w poniedziałki odbywały się targi. Sprzedawano i kupowano niemal wszystko, w tym zwierzęta hodowlane. Jedziemy z ojcem furmanką kupić krowę. Parę kilometrów za miastem po jednej i drugiej stronie drogi zaczynają się zarośla i las. Nagle przed nami wyłania się paru panów leśnych w różnych ubraniach, cywilne osoby miały na rękach opaski biało-czerwone. Konia za uzdę i wprowadzeni zostaliśmy w głąb lasu. Siedziałem za ojcem na snopku słomy, jeszcze zdążył mi on przekazać zawinięte w szmatę pieniądze na krowę. Zdążyłem je wepchnąć w środek słomy, na której siedziałem. Rozpoczęła się rewizja kieszeni. W kieszeni górnej letniej koszuli miałem kilkaset złotych. Zabrali mi je. Przewracano kilka razy snopek słomy. Strach mnie ogarnął, że nie będzie krowy i mleka do kartofli i kaszy. Jadało się ziemniaki z mlekiem na kolację i na śniadania. Gdy już swoje „niepodległościowe” zadania wykonali, nakazali nam przez 30 minut nie ruszać się z miejsca. Oczywiście pod groźbą, że będziemy obserwowani. Nie będę relacjonował, co mówili nam podczas tej ich bojowej operacji przeciw Polakom, którzy chcieli wreszcie żyć i pracował po strasznych przeżyciach wojennych. I kolejne spotkanie jesienią w 1947 roku. Kosów Lacki. Też miasteczko gminne naszego powiatu. Pojechałem tam jako wysłannik do znajomych w interesach małego handlu. Wieczór. Godzina 23oo. Ciemno. Wysiadam z pociągu. Na małej stacji sporo osób w mundurach WP i z bronią. Stacja była otoczona. Kierowano nas do baraku poczekalni. Tam czekaliśmy, aż opróżnili kasę PKP i bufetu. Wreszcie pozwolono nam iść do miasta tylko jedną ulicą, na której byli żołnierze niezłomni na posterunkach. Mijałem je aż do skrętu przy Kościele. Dalej nie mogłem iść. Wracam. Na miejscowym posterunku MO wojsko i milicjanci bez broni i pasów. Głośne rozmowy. Uciekam, mogą strzelać. Centrum miasta. Idę. Stoi kilka samochodów ciężarowych. Wynoszą ze sklepów różne towary, w tym skrzynki wódki, bele materiałów itp. Zamiast się gdzieś ukryć, stałem jak gapa, przyglądając się, czym to wojsko się zajmuje. Jeden z nich krzyknął na mnie, polecając noszenie różnych skrzynek. Jednego z nich poznałem. Tak, to on, z naszego miasta. Spojrzał na mnie. Dziś ma już swoją ulicę. Bohater, „żołnierz niezłomny”.
Prawica, selekcjonując historię Polaków, zawłaszcza ją, przemilcza ważne wydarzenia będące wysiłkiem pokoleń, ich charakter, często przestępczy. Bo były one dziełem tych jej autorytetów i polityków, którzy są dziś wzorem moralnym dla partii konserwatywnych i liberalnych. Całek zjednoczonej prawicy. A były często zaprzeczeniem jej aktualnych programów i haseł; wizji i wezwań ideowo-politycznych. Przywołują pamięć, wskazują jako przykład wielkiej mądrości osoby, polityków, którzy w II RP popełniali czyny niegodne, a nawet zbrodnicze, karalne w ówczesnych demokracjach europejskich. Obiektywna ocena przeszłości prawicy byłaby wielce szkodliwa dla obozu władzy. Dlatego przemilcza się i chowa pod dywan to, co było w historii krytyczne. A sporo było działań i decyzji antydemokratycznych, wręcz antykonstytucyjnych. Ograniczenie wolności, prześladowania polityczne i brutalna walka z opozycją niemal przez cały okres 20-lecia międzywojennego.
Jakie to problemy i wydarzenia przemilcza prawica organizująca z dużym rozmachem obchody setnej rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę. A były to sprawy w najnowszych naszych dziejach o ogromnym znaczeniu narodowym, które stały się przyczyną słabości i upadku Polski, jej wieloletniej okupacji niemieckiej. W tym opracowaniu nie będę ich komentował. Ograniczę się do ich wyszczególnienia. Właśnie okoliczność jest stosowna, by historycy i publicyści się wypowiedzieli. Politycy także, a może przede wszystkim. Czy to uczynią? Czas okaże. Bo jak dotychczas tego nie robili.

 

Oto problemy dotychczas przemilczane z naszych narodowych dziejów:

• zamach majowy w 1926 roku, obalenie przez wojsko rządu i prezydenta, 372. poległych i ponad 900. rannych na rozkaz komendanta, wodza narodu i dziś głównego bohatera, którego prawica traktuje z ogromną czcią i jego postępowanie przyjęła jako chwalebną historię i tradycję;
• dyktatorskie i antydemokratyczne sprawowanie władzy przez sanację aż do utraty niepodległości w 1939 roku;
• brutalne zwalczanie przeciwników politycznych, opozycji parlamentarnej, proces brzeski centrolewicy;
• ponad 1000 poległych robotników i chłopów w manifestacjach żądających chleba i pracy;
• zorganizowanie obozu w Berezie Kartuskiej, w którym znęcano się i stosowano tortury w stosunku do tych, którzy byli przeciwnikami marszałka;
• ponad 4000 więźniów politycznych aż do 1939 roku, nie tylko działaczy lewicowych, socjalistów, komunistów, ale i partii i stronnictw PSL;
• mordy przeciwników politycznych, którzy zginęli w okolicznościach dotychczas niewyjaśnionych;
• bankructwo polskiej polityki zagranicznej, co było przyczyną ponownej utraty niepodległości i okupacji niemiecko-rosyjskiej.
Nie są to wszystkie problemy, o których się nie mówi i trwa cisza o nich w obozie władzy. Dla myślących obywateli wiadomo, dlaczego.

 

Przecież są to jakże ważne sprawy, one bowiem zaważyły o tragicznych losach Polaków, o sześciu milionach poległych obywateli naszego kraju.

A teraz trochę polityki. To wszystko, co posiadamy jako państwo polskie, czym ono jest wśród narodów świata, to praca setek i dziesiątek lat tych, którzy wzięli w swoje posiadanie ziemie, na których powstało państwo polskie. To wszystko, co stworzono między Bugiem a Odrą, to ogromna praca wszystkich pokoleń, mieszkańców tych obszarów. To nie wynik pracy i działań jednej partii, opcji politycznej, jednej grupy społecznej, obozów władzy. Jest to suma dokonań nas wszystkich. Kolejne władze w różnym stopniu kontynuowały dzieło swoich poprzedników. Nie trzeba być wielkim politykiem, by wiedzieć, że to, co było dobre za czasów poprzedniej władzy, która przekazała ster państwa innym, powinno być kontynuowane, doskonalone i wzbogacane o nowatorskie rozwiązania. Przecież są uniwersalne zasady kierowania nawą państwową, są też zasady kultury politycznej, o których myślący racjonalnie politycy obejmujący ster państwa powinni pamiętać.
Tego, czego doświadczamy obecnie, jeszcze nie było od czasu zakończenia drugiej wojny światowej. Każde poprzednie rządy przejmując władzę starały się lepiej lub gorzej, w większym lub mniejszym zakresie wykorzystywać to, co dobrego dokonali poprzednicy. Najskromniejsza chyba była koalicja SLD-PSL, bo dała sobie wmówić, że jej mniej wolno i w wielu dziedzinach społeczno-gospodarczych to była po prostu kontynuacja władz poprzednich, liberałów wykonujących zalecenia doradców amerykańskich, które okazały się wielce szkodliwe dla społeczeństwa i całej naszej gospodarki. Wolna ręka rynku miała kierować naszą gospodarką. Wynik był taki, jaki każdy z nas widzi i ponosi skutki biedy i bezrobocia naszych obywateli. Przykładem jakże przekonującym mogą być PGRy, ich pół miliona pracowników. Czesi byli bardziej samodzielni i ich reformy były bardziej ludzkie, a nie rodem ze zbójeckiego kapitalizmu. Słuchając wypowiedzi w telewizji i czytając niektóre gazety, ma się wrażenie, że niektórzy politycy utracili kontakt z rzeczywistością historyczno-społeczną. Ruina. Tu nic nie było, niczego nie załatwiono w tej Polsce, dopiero oni, partia prezesa, konserwatyści będą budować, wszystko zmieniać i doskonalić.
Ani PO, ani też PSL nie są moimi idolami, Daleko mi do nich. Ale jak można w każdym przemówieniu i wystąpieniu mówić, że przed nami nic nie zrobiono, niczego nie dokonano, a jedynie rozgrabiono dobro narodowe, okradając Polaków. Teraz my wszystko będziemy zmieniać (zadufani w dobrej zmianie). Obóz władzy będzie wszystko poprawiał, bo poprzednicy to grupa nieudaczników. Oni są inni, lepsi, niemal idealni. Panowie, trochę skromności i pokory. Ten narcyzm może okazać się szkodliwy dla Polaków. Jaka to mądra władza, nowa władza, robi, buduje wszystko od nowa, od podstaw. Ba, państwo było teoretyczne, nie było go. Gdzie tu logika i zdrowe myślenie, by nie mówić bardziej dosadnie. Czyż to nie jest historyczne kłamstwo, że nasi poprzednicy niczego dobrego dla Polski i jej mieszkańców nie zrobili. A może coś robili, dokonali, co można wykorzystać, poprawić, lepiej zrobić w nowych uwarunkowaniach międzynarodowych (relacje z UE, kontakty gospodarcze z niektórymi krajami Europy i świata). Niestety, totalna krytyka byłych włodarzy państwa. Żołnierze „dobrej zmiany” nieustannie gromią słownie poprzedników, którym także głównie chodzi o ponowne przejęcie władzy w naszym kraju. Wali się w nich jak cepami w kaczy kuper. Chciałoby się zawołać na cały głos: panowie, opamiętajcie się! Co czynicie, czy to służy Polsce i nam, jej mieszkańcom? Nieustanne kopanie leżącego jest przecież wysoce niemoralne, nieetyczne, nieusprawiedliwione. Tylko wciąż afery i afery, nawet te małe. Afery były, są i jeszcze długo będą, jeśli się nie stworzy odpowiedniego systemu prawnego w funkcjonowaniu struktur naszego państwa. Dlaczego nasi biskupi i proboszczowie nie wypowiadają się na ten temat, jakże ludzki i chrześcijański temat. Doprawdy, niczego w naszej najnowszej historii nie dokonano? A dekada Gierka, w tym budowa kościołów, szeroki strumień inwestycji. Polska powstała na popiołach minionej wojny lat 1939-1945. Otwarto się na Zachód. A ten ogromny skok cywilizacyjny to czyje dzieło, nie Polaków? To wszystko, co dokonały poprzednie pokolenia, obecnie procentuje w nowoczesnym rozwoju kraju.
Wciąż się krzyczy, że PO jest totalną opozycją. Nie mam zamiaru być obrońcą tego ugrupowania politycznego. Ale to, co robi obóz władzy, jej zapiekłość oraz nienawiść do wielu grup i środowisk społecznych nie ma charakteru także totalnej negacji byłych rządów? Godzi się programowo w honor wielu Polaków, którzy budowali, a faktycznie odbudowali Polskę. Razi wielu z nas wielka sprzeczność głoszonych haseł, wezwań do pojednania i porozumienia. Jest tu wyraźny rozbrat między hasłami, zaklęciami ideowo-patriotycznymi, a tym, co się czyni, uchwalając ustawy i przyjmując decyzje partyjno-rządowe. Dzieli się nas, Polaków, na dobrych i złych. Po prostu wyrokuje się z urzędu, kto jest, a kto nie jest patriotą naszej Ojczyzny. Czy moralne jest, by jedna partia tworzyła kryteria oceny, kto jest dobrym Polakiem i patriotą, a kto nie jest. I już na koniec. Trzeba mieć świadomość, że wahadło historii, szczególnie naszej historii, jak już to bywało, i to wielokrotnie, może zmienić kierunek swoich uderzeń. Im wcześniej to zrozumieją politycy prawicy, tym lepiej dla nich, a dla Polski szczególnie. Są wartości w tradycji naszego narodu o szczególnym znaczeniu moralnym. To one były i są motywem walki oraz czynu wielu pokoleń Polaków w trudnych latach naszej przeszłości. Tymi wartościami jest patriotyzm, umiłowanie Ojczyzny i honor narodowy. Podziały społeczne, bitwy polsko-polskie godzą w naszą godność narodową w oczach innych nacji. Właśnie obchody 100-lecia odzyskania niepodległości mogą być bardzo dobrą okazją do jedności w najważniejszych sprawach naszej narodowej racji stanu. Czy tak się stanie? Pożyjemy, zobaczymy.
Podzielam pogląd, że największą szkodą jest zakłamanie naszej historii, ale także historii innych narodów. Gospodarkę można odbudować. Trudniej będzie z wiedzą młodzieży o okresie międzywojennym i wojnie, o PRL. Jest ona bowiem bardzo daleka od prawdy historycznej.

Drogi ku niepodległości

Prowadzili nas nimi przez czas zaborów, w zmartwychwstałym państwie, w okresie okupacji, wreszcie znowu w Polsce – nasi nauczyciele, profesorzy, wychowawcy.

 

11 listopada prawie wszystko odbędzie się, jak zwykle, czyli sporo maszerującego wojska, przemówienie prezydenta, składanie wieńców i tłum widzów. Tradycyjnie Święto Niepodległości sprowadzane jest od lat tylko do czynów i czasów walki zbrojnej, z pominięciem wszystkich pozostałych wysiłków Polaków na przestrzeni lat, którzy różnie, ale bardzo wymiernie, utrwalali marzenie o niepodległym państwie, a wyzwolony kraj odbudowywali i tworzyli bardziej dostatnim. Na honorowej trybunie i w pierwszym szeregu maszerujących zabraknie nauczycieli, którym należne są czołowe miejsca w paradzie niepodległości.

 

Maria i Antoni

z odmiennych stron ówczesnych, podzielonych ziem polskich, podążali ku wymarzonej Polsce. Ona, urodzona na kowieńskiej Litwie z rodzinnego domu wyniosła wspomnienia o dziadku, który w Powstaniu Styczniowym walczył o Polskę, a z nauk rodziców i starszego rodzeństwa znajomość ojczystego języka, bowiem w szkole uczono tylko po rosyjsku. On, z Galicji, będącej w pewnej mierze substytutem Polski, swojego pierwszego patriotycznego czynu dokonał rozbijając kałamarz pełen atramentu o portret Najjaśniejszego Pana, a później kradnąc, stacjonującym podczas Wielkiej Wojny Kozakom, nieupilnowaną pikę.
Gdy wybuchła Polska i stała się realnością, przepojeni wielkimi nadziejami na przyszłość i szukając swego aktywnego miejsca w dorosłym życiu, odnaleźli je w przyszłym nauczycielskim zawodzie. Ona ukończyła naukę w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Żeńskim im. Królowej Jadwigi w Wilnie, on, w byłym cesarsko-królewskim, Seminarium Nauczycielskim Męskim im. Jana Długosza w Starym Sączu. Pierwszą pracę podjęła na Wileńszczyźnie, on, nie znajdując zatrudnienia w Małopolsce, wyjechał w jej poszukiwaniu na Kresy Wschodnie.

 

Podstawowymi problemami

odrodzonego państwa, poza formalnym zjednoczeniem ziem polskich, była organizacja i ujednolicenie administracji, systemu prawa, finansów i podatków, a w równie ważnym stopniu oświaty. Wtedy w Polsce, wśród osób powyżej 10 lat 33% stanowili analfabeci, nauczaniem początkowym było objętych w województwach wschodnich tylko 35% dzieci, które na wsiach uczęszczały do szkół z jednym lub dwoma nauczycielami.

 

Żyli i pracowali

w niewyobrażalnie trudnych dziś do pojęcia warunkach: w chłopskiej izbie paliła się naftowa lampa, zimą woda zamarzała w stojącym w pomieszczeniu wiadrze, naukę odbywały połączone klasy w wynajętym od gospodarza pomieszczeniu – czasem bywała to tylko szkoła jednoklasowa. Zaniedbane i często zawszone dzieci przychodziły bez butów, wkoło bieda i nędza, widniejące nadal zniszczenia wojenne, niektórzy ludzie z braku domów mieszkali jeszcze w ziemiankach. Maria uczyła litewską, białoruską i polską dzieciarnię, u Antoniego w piątek do szkoły nie przychodziły dzieci Tatarów, w sobotę Żydów, a w niedzielę katolików i prawosławnych.
Należało przetrwać to wszystko co najgorsze z nadzieją na lepsze czasy, uczyć dzieci nie tylko czytać i pisać, ale i Polski tak dla nich czasem nieznanej, dalekiej, często obcej, bo wielu na pytanie „Kto ty jesteś ?” odpowiadało, że tutejszy. Należało zachować poważanie, godność, ale i moc przedstawiciela państwa polskiego, co na tych ziemiach oznaczało, że Antoni posiadał służbową broń, konieczną w czasach powojennego bandytyzmu i bezprawia, którą później polecono nosić schowaną. I należało także uczyć się i nadal doskonalić w zawodzie, by zdać praktyczny egzamin, potem otrzymać „Dekret ustalenia” na stałego nauczyciela publicznych szkół powszechnych. Ale nie tylko, bowiem w tamtym czasie nauczyciele uczyli się także nowopowstałej Polski na organizowanych, w okresie wakacji, licznych kursach dokształcających, połączonych ze zwiedzaniem historycznych miejsc, również polskiego wybrzeża i polskich Tatr.

 

W 1905 roku

powołano Związek Nauczycieli Ludowych, oczekujący od swoich członków „dokładania wszelkich starań, aby nauczać dzieci języka polskiego i w duchu polskim”. Zwołany w 1919 r. Ogólnopolski Zjazd Nauczycielski – w atmosferze demokratycznych reform tamtego czasu – opowiedział się za jednolitą i bezpłatną szkołą powszechną i wprowadzeniem 7-letniego obowiązku szkolnego. W 1930 powstał jednolity Związek Nauczycielstwa Polskiego, któremu już w tamtym okresie zarzucano lewicowość i krytycyzm ówczesnego stanu oświaty.

 

Radykalizacja

poglądów społecznych, ale i politycznych, następowała poprzez konfrontację z każdym kolejnym dniem. Kiedy na święta Maria przyjeżdżała do Wilna i szła na nabożeństwo, to doznania nauczycielskiej codzienności nakładały się na obecne w Katedrze bogactwo lejące się złotem i przepychem. I właśnie wtedy zaczęła rodzić się i umacniać refleksja o niesprawiedliwym świecie, o pięknych słowach i zaprzeczających im czynom. Antoni poglądy społeczne wyniósł z rodzinnego, kolejarskiego domu, bowiem liczni wokół należeli do Polskiej Partii Socjalistycznej, a robotnicze instytucje opieki i kultury były tam powszechne.
1 września po pierwszej lekcji, bo dopiero wtedy dotarła wiadomość, Maria powiedziała dzieciom, aby poszły do domu i nie wracały, bo rozpoczęła się wojna. Nastał czas zsyłek na Syberię, udziału w tajnym nauczaniu, współpracy z polskim ruchem oporu, wreszcie udziału Antoniego w akcji „Ostra Brama” w lipcu 1944 roku.

 

Straty osobowe

Polski w czasie II wojny światowej oszacowało ogółem na ok. 6 mln, zginęło 33% nauczycieli szkół niższego szczebla. Ginęli w działaniach wojennych, w obozach zagłady, w rezultacie pacyfikacji, egzekucji i likwidacji gett, w więzieniach, obozach, wskutek epidemii, wycieńczenia, złego obchodzenia, na skutek doznanych ran, okaleczeń, nadmiernej pracy. Walczyli wszędzie: we Wrześniu, na Zachodzie i Wschodzie, w podziemiu i powstaniach, prowadząc tajne konspiracyjne nauczanie.

 

Pociąg złożony z węglarek

– kolejny transport repatriacyjny – wlókł się niemiłosiernie wolno, a granicę przekroczył gdzieś przed Białymstokiem. Patrzyli oboje w zamyśleniu na wschód, ziemię, którą żegnali na zawsze, a jechali w nieznane, do nowej Polski i na nowe zachodnie ziemie.
W małym podsudeckim miasteczku Antoni został kierownikiem punktu etapowego Państwowego Urzędu Repatriacyjnego; wysiedlał Niemców, na których czekały transporty na kolejowej bocznicy, i osadzał na gospodarstwach i w mieszkaniach przybywających tu Polaków z za Buga i centralnej Polski. Nabyta w szkole znajomość niemieckiego, łącznie ze szwabachą, znalazła zastosowanie. Był działaczem miejscowej PPS i kierownikiem szkoły rolniczej, a Maria nauczycielką w szkole powszechnej. Uczyli nowej Polski, zdecydowanie bliższej ich poglądom na sprawiedliwy świat.

 

Poderżnięcie gardła

Antoniemu obiecywał, gdy wróci, wysiedlany Hans, a histeria rozpoczętej zimnej wojny, wraz z nadejściem czasu stalinizmu zaważyła na ich powrocie do rodzinnego miasta Antoniego. Maria uczyła tu rzesze analfabetów, a do końca swej zawodowej drogi, języka rosyjskiego, nabytego w carskiej szkole. On ukochanej historii, geografii i biologii. Pasja społecznika skierowała go do Towarzystwa Wiedzy Powszechnej, w którym organizował i wygłaszał dla okolicznych rolników pogadanki o najnowszych metodach gospodarowania i uprawy ziemi.
Już oboje na emeryturze, chętnie i często uczestniczyli w licznych imprezach organizowanych przez miejscowe ognisko ZNP, które skutecznie oparło się konkurencyjnej, nauczycielskiej Solidarności.

 

Pamięć,

szacunek, najgłębsze uznanie dla tysięcy nauczycieli – pionierów polskości na Kresach Wschodnich i Ziemiach Zachodnich, żołnierzy i wychowawców pokoleń, organizatorów życia społecznego i politycznego w dziejach naszego kraju – nie odnajdą się niestety w listopadowych obchodach niepodległości.

Brońmy zwolnionej działaczki związkowej!

Rada OPZZ województwa mazowieckiego i Związek Zawodowy Personelu Pokładowego i Lotniczego zapraszają na pikietę, która odbędzie się w środę, 13 czerwca o 16.30 przy ul. 17 Stycznia 49.

 

Podczas demonstracji wspólnie wyrazimy sprzeciw wobec dyscyplinarnego zwolnienia przewodniczącej ZZPPiL, Moniki Żelazik przez zarząd Polskich Linii Lotniczych LOT. Uważamy, że zarzuty wobec Żelazik są bezpodstawne i stanowią część nagonki na związki zawodowe, która od wielu tygodni trwa w PLL LOT. Prezes spółki, Rafał Milczarski zarzuca Żelazik działania na niekorzyść spółki, psucie jej wizerunku, jak też stwarzanie niebezpieczeństwa dla pasażerów. Za wskazywanie nieprawidłowości w funkcjonowaniu firmy, walkę o wyższe standardy bezpieczeństwa i lepsze warunki pracy nie powinno się karać, a raczej nagradzać. Narodowy przewoźnik powinien szczególnie dbać o standardy bezpieczeństwa i jakość pracy pracowników. Ponadto prawo pracy nie przewiduje kar dla pracowników za informowanie opinii publicznej o tym, że są oni niezadowoleni z warunków pracy, zaś groźby i szykany wobec związków zawodowych są sprzeczne z Konstytucją RP i ustawą o związkach zawodowych. Zarząd PLL LOT nie tylko nie dba o godne warunki pracy, ale też łamie podstawowe prawa pracownicze i dąży do zastraszenia związków zawodowych, których działanie stanowi ważny element demokratycznego państwa prawa. Dlatego apelujemy o natychmiastowe przywrócenie do pracy zwolnionej dyscyplinarnie działaczki. Wspólnie pokażemy, że nie godzimy się na prześladowania związkowców!
(…) W imieniu Rady OPZZ województwa mazowieckiego zdecydowanie popieram działania związkowców PLL LOT. Celem akcji związków zawodowych jest dobra zmiana w transporcie lotniczym. Rozwiązania przyjęte przez zarząd PLL LOT są szkodliwe dla pracowników i niebezpieczne dla pasażerów. Personel lotniczy obciążany jest coraz większą liczbą obowiązków, których nie powinny wykonywać stewardessy czy kapitanowie. Związkowcy protestują przeciwko umowom śmieciowym w branży i oszczędnościom dokonywanym kosztem bezpieczeństwa pasażerów.

Komu sprzyja Gowin?

Odpowiedź jest prosta – nie demokracji, lecz biznesowi. Z uczestnikami Wolnych Dni Akademii na Uniwerystecie Jagiellońskim rozmawia Małgorzata Kulbaczewska-Figaj (strajk.eu).

 

Które zapisy tzw. ustawy Gowina najbardziej panów oburzyły, skłoniły do podjęcia akcji protestacyjnej?

Prof. Tomasz Majewski: Kluczowy jest dla nas zapis mówiący o Radach Uczelni – wprowadza on gremia składające się w ponad 50 proc. z osób spoza uczelni. Nadawanie uprawnień decyzyjnych (a nie doradczych) takim ciałom jest niedopuszczalne. Otwiera on łatwą przestrzeń do instrumentalizacji publicznych uniwersytetów.
Obawiacie się upolitycznienia nauki? Czy może przewidujecie, że dojdzie do jej komercjalizacji?

TM: Możliwe jest i jedno, i drugie. Z jednej strony do rad mogą wejść osoby związane z biznesem, a środowisko biznesowe w polskich realiach nie jest znane z gestów takich jak ufundowanie uczelnianej katedry albo przekazanie któremuś z uniwersytetów znacznej donacji. Z drugiej do rad uczelni z łatwością trafią byli politycy samorządowi lub krajowi ze swoimi interesami i „znajomościami”, na którym zależy rektorom. Rada mogłaby istnieć jako gremium doradcze, powoływane fakultatywnie przez zainteresowane tym uczelnie – nie obligatoryjnie.

 

Gdzie jeszcze widzicie w zapisach ustawy zagrożenia?

TM: Aberracją jest pomysł „dostosowania polskiego rejestru dyscyplin do listy OECD”. Tradycje badawcze i podział dyscyplin, który jest efektem logiki badań, mają ustąpić przed porównywalnością wyników badań dopasowaną do R& D, czyli logiki wdrożeń dla biznesu. Bez zgody środowiska naukowego status samodzielnej dyscypliny mają stracić m.in. historia sztuki, archeologia czy łączone na siłę kulturoznawstwo i etnologia. Propozycje nowych dyscyplin humanistycznych można określić jako zbitki – filozofia z religioznawstwem, językoznawstwo z literaturoznawstwem czy wspomniana archeologia z historią… To dyscypliny tylko pozornie bliźniacze. Faktycznie charakteryzują się odmiennymi przedmiotami i metodami badań, oraz innymi „reżimami” publikowania.

Dezydery Barłowski: Ogromne kontrowersje budzi przede wszystkim kwestia likwidacji mniejszych ośrodków akademickich, do czego bez wątpienia doprowadzi ta ustawa. Jest to nie tylko wielka strata dla Akademii jako takiej, ale też uderzenie w całą społeczność tzw. „Polski B”. Likwidacja tych ośrodków przyczyni się do większego rozwarstwienia społecznego, które i tak jest bardzo niepokojące. Sprawa ta stanowi kwestię dość dziwną, jeśli zwrócimy uwagę na to, że właśnie z „małych ośrodków” pochodzi większość elektoratu rządzącej partii.
TM: To nie wszystko. Wcześniejsza emerytura dla kobiet-samodzielnych pracowników naukowych w wieku 60 lat powinna być możliwością, nie obligiem. Kuriozalne są poprawki do ustawy do artykułu 20 ustęp 1 i ustęp 7 z 30 maja b. r., które w sposób zakamuflowany odbierają starszym pracownikom uprawnienia w zakresie procedury wyboru elektorów mających wpływ na wybór rektora. Niedopuszczalne jest rozszerzanie uprawnień ministra, który chciałby „szczegółowo określać” program studiów, a także decydować o tym, czy mniejsza uczelnia będzie mogła otworzyć kierunek „niepokrywający się z dyscyplinami” z nowego rejestru. Otwiera to szerokie pole do ideologizacji nauczania i będzie wywierać „efekt mrożący” na pracowników naukowych – o to najwyraźniej ministrowi chodzi.

Wspomnę wreszcie o zapisach wskazujących na nowy tryb ewaluacji publikacji, które doprowadzą do obniżenia znaczenia i rangi języka polskiego w publikacjach naukowych. Odzyskanie niepodległości umożliwiło otwarcie polskich uczelni, rozwijanie terminologii naukowej w języku polskim, co jest szczególnie istotne dla nauk humanistycznych i nauk społecznych. Tak uczcimy setną rocznicę?

 

Jaka jest świadomość tych zagrożeń w społeczności krakowskich uczelni? A może ustawa ma na uniwersytetach swoich zwolenników?

DB: Projekt ministra Gowina różni się od wielu innych, jakie w ostatnich latach przepychał rząd, tym, że pracowano nad nim w sposób naprawdę „inteligentny”, rzec można – przebiegły. Minister wybierał sobie takich rozmówców, którzy byli mu na rękę.Ustawa 2.0 zwiększa władzę rektorów oraz tzw. wielkich ośrodków, więc na „szerokie konsultacje” zapraszano przychylne osoby z takich grup, a pojawiające się głosy sprzeciwu były wręcz ignorowane. Tak było np. z głosem profesorów UJ sprzeciwiających się likwidacji kulturoznawstwa. Zupełnie jakby np. o prawach i losie kobiet dyskutował i decydował Episkopat – brzmi znajomo, prawda? Do tego kluczowe prace nad projektem odbywają się teraz – w najgorętszym miesiącu na uczelni, gdy studentki i studenci skupieni są na sesji egzaminacyjnej, a pracownice/pracownicy i doktorantki/doktoranci, również zaangażowani w sesję, dodatkowo mają setki obowiązków formalnych, papierkowych.
Niemniej w krakowskim środowisku akademickim znalazła się grupa kilkuset osób, które nie są obojętne na przyszłość Uczelni. W pierwszej kolejności należy wymienić studentki i studentów UJ, UEK i AGH, którzy odważnie zdecydowali się na okupowanie budynków UJ – dzięki takim ludziom demokracja w tym kraju jeszcze jakoś się trzyma, a to, że mogę ich jako doktorant wspierać jest dla mnie wielkim honorem. Z kadry akademickiej samego Wydziału Polonistyki UJ pod listem wsparcia protestujących podpisało się kilkadziesiąt osób.

Jeśli przed tym protestem świadomość zagrożeń wynikających z ustawy nie była marginalna, ale nie była też szczególnie duża, to teraz świadomość członków społeczności uczelni wzrasta z godziny na godzinę.

 

Czy zgodziliby się panowie, że Ustawa 2.0 to nie początek, a kontynuacja szkodliwych dla polskiej nauki tendencji? Jeśli tak, to dlaczego dopiero teraz środowisko akademickie protestuje?

TM: Tak, reforma Gowina nie jest początkiem procesu niekorzystnych zmian legislacyjnych. To, że właśnie teraz rozpoczęły się protesty wynika m.in. z tego, że jej wprowadzenie oznaczałoby ostateczne spacyfikowanie wspólnoty akademickiej próbującej kontynuować krzewienie etosu Uniwersytetu jako wspólnoty poszukującej w coraz bardziej niekorzystnym otoczeniu prawno-finansowo-organizacyjnym. Otoczenie to zmierza do administracyjnego narzucania pracownikom nauki reguł niezgodnych z najgłębszymi wartościami akademickimi.
Wskażmy najważniejsze momenty, w których wdrażano zmiany szkodliwe dla polskiej Akademii.

TM: Reforma z roku 1990 była otwarciem śluzy dla „wolnej amerykanki rynkowej” w tworzeniu uczelni niepublicznych – wygenerowała boom edukacyjny bez rządowych nakładów na naukę i za cenę obniżenia jakości kształcenia. Reforma z 2011 minister Kudryckiej narzuciła nam szereg szykan administracyjnych i sposoby ewaluacji, które zaowocowały „punktozą” i „grantozą”. Wymusiła patrzenie na pracę naukową w kategoriach indywidualnych karier i brutalnej rywalizacji o nikłe zasoby finansowe na badania.

Dobrym elementem tamtej reformy było powołanie Narodowego Centrum Nauki, które ma coraz lepszy system oceny i ewaluacji projektów badawczych, wzmocniło pozycję wielu młodych badaczy, gdyż granty zatrzymały ich w polskim systemie nauki. Ale system grantowy ma ogromny minus – jest nim obciążanie naukowców ogromną pracą administracyjną przy obsłudze grantów i zmuszanie ich do samodzielnego poszukiwania środków na własne badania. Można to nazwać outsorcingiem funkcji badawczych. Do tego dochodzi prekaryzacja i niepewność zatrudnienia dla naukowców, którzy muszą stale „przyprowadzać pieniądze” z zewnątrz na uczelnie, w formie pozyskanych grantów.

 

Wtedy jednak środowisko naukowe nie protestowało tak stanowczo, jak obecnie.

TM: Bo żadna z wcześniejszych reform nie ingerowała tak głęboko w samostanowienie uczelni. Słynne zdanie ministra Gowina o „rozhermetyzowaniu uczelni” oznacza, że ludzie nauki nie powinni zarządzać sami, winni to robić za nich biznesmeni i politycy. Ustawa 2.0 ingeruje w to, gdzie i w jakim języku mamy publikować, określa za nas i bez naszej zgody, jaką dyscyplinę mamy obecnie reprezentować i z jakiej będziemy uzyskiwać stopnie naukowe.

 

Jeśli reforma Gowina nie uzdrawia sytuacji w polskiej nauce, to w jakim kierunku powinny iść zmiany, które by jej faktycznie pomogły? Bo to, że zmiany są konieczne, nie budzi raczej wątpliwości.

TM: Przede wszystkim reforma powinna być odroczona co najmniej o rok i faktycznie przedyskutowana ze środowiskami, które odnoszą się do niej krytycznie i pokazują jej negatywne konsekwencje. Nie tylko z grupami zgadzającymi się z ministrem, takimi jak prezydium KRASP, rektorzy uczelni czy fasadowy Parlament Studentów Polskich kierowany przez osobę kandydującą z list partii Gowina. W sprawie rejestru dyscyplin humanistycznych i społecznych należy uwzględnić np. głosy Komitetów Naukowych PAN i Towarzystw Naukowych, a następnie powrócić do pracy nad Polskim Współczynnikiem Wpływu, zamiast transferować olbrzymie publiczne środki do prywatnych konsorcjów posiadających bazy typu „SCOPUS”.
Z naszej strony dość jasnym postulatem pozytywnym jest również zwiększenie finansowania nauki. A nadto należy od nowa pomyśleć o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej – bo ona dyskryminuje naukowców polskich pracujących od lat w trudnych warunkach polskiej Akademii. Powinno się wprowadzić osobą pulę na rozwijanie Centrów Badawczych, ustalić równy wiek emerytalny dla kobiet i mężczyzn.

 

A co z zarządzaniem uczelniami, jaką alternatywę można przedstawić dla gowinowskich Rad Uczelni?

TM: Dążenie do poprawy administrowania uniwersytetem nie może odbywać się na zasadzie „komercjalizacji”, osłabiania praw pracowniczych i likwidacji zarządzania kolegialnego. Wręcz przeciwnie, konieczna jest większa kolegialność! Wartością wspólnoty akademickiej jest właśnie jej modus operandi – konieczność stałej rozmowy z osobami o przeciwnych poglądach, nie zaś podejmowanie decyzji „ponad głowami”.

 

Przypomnijmy na zakończenie, jakie działania protestacyjne zostały podjęte na Uniwersytecie Jagiellońskim.

DB: W piątek 8 czerwca przed Collegium Novum odbyła się pikieta, której organizatorami byli m.in. Jakub Baran i Joanna Grzymała-Moszczyńska. W proteście uczestniczyło kilkaset osób – duża część to pracownicy/ce i studenci/tki Wydziału Polonistyki UJ, lecz pojawiło się też wiele osób spoza uniwersytetu. Równolegle studentki i studenci UJ, UEK i AGH rozpoczęli protest okupacyjny w sali 16 Wydziału Polonistyki przy ul. Gołębiej 20, który przeniósł się do pobliskiego budynku UJ przy ul. Grodzkiej. Odbywa się tam też „Akademicki Piknik Okupacyjny” –warsztaty, wykłady, debata na tematy związane ze zmianami w szkolnictwie wyższym. Do protestu na bieżąco przyłączają się przedstawiciele uczelnianych związków zawodowych, lecz główną siłą napędową są w tej chwili zaangażowane studentki i studenci. To oni/one okupują przestrzenie akademii, oni/one planują kolejne działania i to dzięki im my, jako doktoranci/tki, oraz pracownicy/pracownice możemy włączać się w solidarny protest. Razem nie zamierzamy się poddawać!

 

Dziękuję za rozmowę.

Protest środowiska akademickiego,rozpoczęty na Uniwersytecie Warszawskim i podjęty przez szereg ośrodków akademickich w całym kraju, wsparty przez związki zawodowe, relacjonowany na bieżąco na naszym portalu, trwa.
11 czerwca w mediach pojawiły się informacje, iż prezydent Andrzej Duda rozważa nawet zawetowanie gowinowskiej ustawy 2.0. Akademicki Komitet Protestacyjny wzywa do ogólnopolskiej mobilizacji 13 czerwca.

Dowcip roku

Ambasador Iranu poprosił Polskę, jako niestałego członka Rady Bezpieczeństwa ONZ, by wpłynęły na Stany Zjednoczone w sprawie relacji z jego krajem.

 

Istota apelu polega na tym, by Polska skłoniła USA do przestrzegania zawartych wcześniej przez Stany Zjednoczone umów międzynarodowych, w tym podpisana przed trzema laty z trudem wynegocjowana umowę z Iranem. Umowa ta zakładała zdjęcie sankcji nałożonych na ten kraj przez społeczność międzynarodową w zamian za zmniejszenie produkcji uranu i odstąpienie od programu nuklearnego. Umowa uchroniła świat i region przed eskalacją napięcia i konfliktem zbrojnym na trudna do przewidzenia skalę i była postrzegana jako sukces pokojowego kursu międzynarodowej polityki.

Jednak na początku roku prezydent Trump jednostronnie zerwał tę umowę i na dodatek próbuje zmusić Europę, by poszła w jego ślady, choć wszelkie instytucje kontrolujące zapewniają, że Iran wywiązuje się ze swych zobowiązań. Ocenione to zostało jednoznacznie jako przygotowanie do interwencji militarnej w Iranie.

Na specjalnej konferencji prasowej ambasador Iranu w Polsce – Ramin Mehman Parast zaapelował do Polski o mediację między jego krajem a USA, by przestrzegały one międzynarodowych umów przez siebie podpisanych.

– Gdybyśmy byli przekonani, że bezpośrednie negocjacje z Amerykanami mają jakikolwiek sens, to byśmy je podjęli. Ale widzimy, że bez względu na to, co się ze Stanami Zjednoczonymi wynegocjuje, to nie można im ufać. Od Polski, jako od niestałego członka Rady Bezpieczeństwa ONZ oczekujemy, że będzie skłaniać Stany Zjednoczone do przestrzegania i egzekwowania postanowień ONZ – powiedział ambasador.

Na razie brak oficjalnych sygnałów, jak na tę propozycje zareaguje strona polska.

Trudno oprzeć się wrażeniu, że ambasador Iranu zbyt wielkie nadzieje pokłada naszym kraju. Lokajski stosunek Polski do USA raczej wyklucza możliwość wpływu na Donalda Trumpa.

Gdy rozum śpi

…to brak mądrych wypowiedzi, głębszych refleksji i sensownych pomysłów, co w końcu utrwala przebudzone upiory.

 

Miniona rocznica czerwcowych wyborów z 1989 roku przeszła właściwie niezauważona być może dlatego, że to nie okrągła data, co tylko pozornie wyjaśnia ciszę wokół niej panującą. Rządzący, postsolidarnościowy PiS rocznicę zdezawuował, a tamten czas uznał za symbol zdrady i zmowy elit. Cicho było w opozycyjnej postsolidarnościowej Platformie Obywatelskiej, być może z racji okazywanej przez nią od dawna niemocy. Lewica natomiast przypomniała, że od wspaniałych obietnic do codzienności wiodła, i wiedzie nadal, daleka droga, pełna straconych szans, nieobliczalnych pomysłów i decyzji, licznych ofiar, co zdaniem Piotra Szmulewicza oznacza, że 4 czerwca to święto dla wybranych. Przypieczętowuje tę ocenę Jacek Żakowski twierdząc, że przez ostatnie 30 lat „równym krokiem zmierzaliśmy do samobójstwa”, bo nie nauczyliśmy społeczeństwa demokracji.

 

Stanowczy odpór

wszystkim tym opiniom dała w redakcyjnym komentarzu „Gazety Wyborczej” (6.06.2018) Dominika Wielowiejska uważając, że 4 czerwca powinien być polskim świętem narodowym. Autorka pisze: „Przy ocenie III RP nie chodzi mi o lukrowanie rzeczywistości, ale o zachowanie odpowiednich proporcji. Bo jeśli będziemy nieustannie narzekać, że po 4 czerwca nie wszystko było idealne – co jest prawdą – to tym bardziej powinniśmy wykreślić z kalendarza 11 listopada 1918 r. i anulować obchody 100-lecia niepodległości. Przecież II RP była państwem opresyjnym wobec wielu grup społecznych czy narodowych. Nie wspomnę o niesamowitej biedzie sporej części jej obywateli.”
Pani Wielowiejskiej po prostu pomyliły się obchody z oceną, albo też zaakceptowała, zapewne nieświadomie, ich PiS-owską wersję. Rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości, uznawana przez gros obywateli bez względu na ich polityczne wybory, nie może się żadną miarą, jak chce Wielowiejska, wiązać się z jakąkolwiek oceną tego, co po 11 listopada nastąpiło, czyli II Rzeczpospolitą. To są dwa odmienne polityczne fakty i byty, związane tylko ciągiem wydarzeń, a niczym innym.
Tamto, sprzed 100 lat, historyczne zdarzenie było wielkim sukcesem odmiennych, a często wrogich sobie, ruchów, ugrupowań, stronnictw i partii politycznych, które w imię dobra wyższego – niepodległej Polski – potrafiły wspólnie osiągnąć tryumf. Natomiast II Rzeczpospolitą, poza okresem uchwalenia Konstytucji marcowej, a szczególnie po zamachu majowym, trudno by nazwać matką dla wszystkich Polaków. Identycznie rzecz ma się z przywołanym 4 czerwca i III RP, która nader często występowała, i nadal to czyni, w roli macochy.

 

Kolejny wywód

autorki to ponowna pomyłka, tym razem dotycząca pojęcia czasu : „Natomiast z lewej strony słyszę, że nie ma czego świętować, bo wielu ludzi nie ma poczucia, by w Polsce żyło im się dobrze. Tak jakby rząd Tadeusza Mazowieckiego odziedziczył państwo kwitnące, a nie zbankrutowane, ze skorumpowanymi i słabymi instytucjami.”
Warto wiec przypomnieć, że znaną zasadą tłumaczenia niepowodzeń przez rządzących jest zwalanie winy na poprzedników. Minęło jednak zbyt wiele czasu by dzisiejszy stan opinii o Polsce tłumaczyć daleką przeszłością, tym bardziej, że nie tylko idzie tu o poziom materialnego życia. Jeżeli bierze się odpowiedzialność za państwo, a Solidarność rwała się do tego wyjątkowo, to także ze wszystkimi konsekwencjami, po prawie 30 latach sprawowania władzy. Nadto wiedzieć trzeba, że zadłużenie PRL było niższe niż dzisiejszej RP, ówczesna korupcja (nota bene, czy ktoś widział bogatego komunistę, na wzór dzisiejszych np. niektórych polityków?) w stosunku do aktualnej na wyżynach władzy to hetka-pętelka, a z instytucjami też bardzo różnie dziś bywa.

 

Samobójstwo,

o którym pisze Żakowski wynika tylko w pewnej mierze z braku edukacji demokracji. Uczyć jej niewątpliwie należy, z uwagi na fakt, że pod tym pojęciem kryje się nie tylko system rządów i forma sprawowania władzy, ale równie ważny, a raczej ważniejszy, zespół wartości demokratycznych, obejmujących całokształt warunków, zachowań i praw przynależnych obywatelowi i od niego oczekiwanych. W postsolidarnościowej praktyce sprowadzały się one jedynie do samego systemu władzy i apologii wolności, rozumianej głównie jako niepodległość i suwerenność. Pozostałe desygnaty pojęcia wartości demokratyczne w III RP były przez postsolidarnościowe rządy i partie, a także towarzyszące im kręgi opiniotwórcze, w ograniczonej-niewielkiej skali przestrzegane. Stąd brak nie tylko skutku nauk, o których pisze Żakowski, ale od lat zła, lekceważąca elementarne ludzkie potrzeby i podstawowe wartości, działalność państwowej władzy prowadzi nas wszystkich do samobójstwa. Natomiast Wielowiejska uważa, że : „Musimy stawiać słupy milowe, które będą dla społeczeństwa drogowskazami. Warto poszukać choćby jednej daty, która nas łączy, i włożyć więcej wysiłku w to, aby to święto wypromować.” Powyższe remedium to leczenie ciężkiej choroby opowiadaniem świątecznych bajek.

 

Wspomniany komentarz

potwierdza także pośrednio, że miłość redakcji „GW” do II i III RP jest w stanie wszystko wybaczyć, w odróżnieniu do PRL, któremu i daty 22 lipca, i wielkich dokonań – mimo niewątpliwych błędów i krzywd – które przyniósł, nigdy nie odpuści. I z takim stosunkiem do milionów ludzi, którzy dobrze pamiętają okres Polski Ludowej, bądź zachowują umiar i odpowiedzialność w ocenie minionych czasów, chce p. Wielowiejska wspólnie celebrować wymyślone, polskie święto ogólnonarodowe.

 

Zbliżony ogląd rzeczywistości

prezentuje Adam Szlapka („GW” – „Konstytuanta 2019” – 4.06.2018), który nawołując do wspólnego pójścia opozycji w najbliższych wyborach parlamentarnych, uzdrowienie i zabezpieczenie na przyszłość Polski przez podobnymi jak PiS, widzi w realizacji czterech elementów: przywrócenie niezależnego wymiaru sprawiedliwości, dodatkowe zabezpieczenia w konstytucji, silniejsze zakorzenienie w Europie i otwartość systemu parlamentarnego. W konkluzji czytamy: „Po latach od 4 czerwca 1989 r. potrzebujemy nowej umowy społecznej, która stanie się podstawą konstytuanty po PiS. Warto rozpocząć tę dyskusję i w jej czasie pamiętać nie tylko o wolności, ale również o solidarności – fundamentalnej wartości, której naruszanie przypomniało 40 dni protestu osób z niepełnosprawnościami. Po porozumieniu o praworządności i demokracji nową umowę społeczną można rozszerzać o kolejne elementy.”
Autor, uwiedziony PiS-owskim i aktualnego prezydenta pomysłem o nowej Konstytucji, nie tylko obecnie obowiązującej nie dezawuuje, ale nadto wyobraża sobie, że poprzez przepisy w nowej ustawie zasadniczej można w pełni kreować pożądaną rzeczywistość. Jeżeli by tak było, to obecna dewastacja wymiaru sprawiedliwości nie miałaby miejsca, rozdział kościoła od państwa byłby przestrzegany, a zapisana w Konstytucji z 1952 roku wolność słowa obowiązywałaby wtedy.

 

Praktyka polityczna dowiodła,

że nie tylko konstytucyjne przepisy mogą być pomijane, łamane, albo falandyzowane (przypomnę, że to określenie pochodzi od interpretacji przepisów Konstytucji dokonywanych przez Lech Falandysza – doradcy ówczesnego prezydenta Lecha Wałęsy), czyli naginane do aktualnych potrzeb rządzących. Zapewne działo się to także z głębokiego przekonania do określonych ideologicznych racji, chęci szybkich zmian bądź najzwyklejszego braku głębszej refleksji.
Po latach Marcin Król mówi, że byliśmy głupi i dodaje : „Zło powszechne wylazło wszędzie, psuje ustrój państwa, instytucje, relacje międzyludzkie, język…Rewolucja przeprowadzona przez liberałów w 1989 roku była zafascynowana wolnością. Wolność stanowiła najważniejszą wartość, na ołtarzu której złożyliśmy wszystkie inne” („Newsweek” nr. 20/2018).
Andrzej Zoll w swoim czasie oświadczył: „Trybunał rozpatrywał instrukcję wprowadzającą religię do szkół. Była duża różnica zdań(….) Orzekliśmy, że instrukcja jest zgodna z Konstytucją. Ale dziś uważam, że głosowałem źle i źle orzekaliśmy. Do szkół powinno być wprowadzone religioznawstwo, nauka o różnych religiach i ich znaczeniu dla kultury. Katecheza powinna odbywać się w kościołach.” Wówczas Trybunał rozpatrywał skargę SLD na niekonstytucyjność instrukcji ministra oświaty wprowadzającej religię do szkół, co oznacza, że i prof. Samsonowicz powinien przyznać się do błędu. I jeszcze kolejni przewodniczący i członkowie Trybunału orzekający na temat tzw. dezubekizacji. I nie tylko.
W sprawie podpisanego w swoim czasie konkordatu wyraża gorycz i żal Stefan Frankiewicz (m. in. ambasador RP przy Stolicy Apostolskiej), a dla byłego prezydenta Bronisława Komorowskiego – patrona żołnierzy wyklętych – nie są dziś oni ani wyklęci, ani niezłomni („GW”, 24.02.2018). I dodaje, że: „Koniec końców historia przyznała racje tym, którzy nie czekali na III wojnę światową, ale poszli na studia, do pracy, odbudowywać kraj.”

 

Zadziwia w tym kontekście

résumé Adama Szlapki, w którym nie bacząc na dotychczasowe polskie doświadczenia, jako ewentualny dodatkowy element projektowanej umowy społecznej, widzi – ale tylko być może – jeszcze jedną, ale podstawową i powszechnie oczekiwaną zasadę, jaką jest sprawiedliwość społeczna.
Bez niej bowiem tuczą się obecne upiory, i powstaną nowe.

Czyja jest Polska?

Głosowanie w UE to wyższe zarobki polskich pracowników, ale w związku z tym również mniejsza konkurencyjność polskich firm na rynkach zachodniej Europy.

 

Te fundamentalne pytania musi sobie zadać każdy obywatel/obywatelka Polski po głosowaniu w Parlamencie Europejskim dyrektywy UE w sprawie pracowników delegowanych. Według większości mediów głosowanie za tą ustawą było antyrządowe i generalnie rzecz biorąc antypolskie,

 

Więc gdzie ta antypolskość?!

Idąc na skróty chodzi o to, że pracownik jednego kraju UE pracujący w innym kraju UE ma zarabiać tyle, co pracownik tego kraju. Czyli – Polak pracujący np. w Danii ma zarabiać tyle co Duńczyk. Gdzie tu antypolskość? Ale – zostańmy przy duńskim przykładzie.
W Danii zostaje ogłoszony przetarg na zbudowanie czegoś tam. Do przetargu stają firmy np. duńskie, francuskie, brytyjskie, greckie itd., ale również polska.
I problem polega na tym, że polska firma wykonująca prace budowlane w Danii zatrudnia polskich pracowników i płaci im tak jak za pracę w Polsce – czyli nędznie. Stająca w przetargu np. firma francuska zakłada płacenie pracownikom według stawek francuskich, tak samo firma brytyjska, hiszpańska itd.

 

Gdzie ta walka z Polską, o której tak krzyczą media?

Problem polega na tym, że wykonanie zlecenia wymaga ileś tysięcy tzw. roboczogodzin. I godzina pracy polskiego pracownika w Polsce jest znacznie niższa niż godzina pracy francuskiego pracownika we Francji.
Czyli oferta polskiej firmy jest znacznie bardziej atrakcyjna, bo Polacy pracują za polskie stawki, co powoduje, że polska oferta jest znacznie tańsza. Czasem jest tak, że żadna firma nie dostaje wykonania całości  inwestycji – pracuje kilka firm. Obok siebie pracują np. Francuzi i Polacy – tyle tylko, że Francuzi zarabiają w euro kilka razy więcej niż Polacy ze stawkami z okolic Rzeszowa czy Lublina.
W dyrektywie UE chodzi o to, żeby ci przykładowi Francuzi i Polacy zarabiali tyle samo. No i to podobno według polskich komercyjnych mediów jest antypolskość!!
No tak.
Mogą być straty. Bo teraz polskie firmy nie będą w Europie zachodniej dawać niższych, de facto dumpingowych stawek kosztów wykonania zlecenia w wyniku niskich kosztów pracy.
Polscy pracownicy pracujący na zachodzie za pośrednictwem polskich firm będą więcej zarabiać.
Tylko pytanie – na ile to obniży konkurencyjność polskich firm za europejskich rynkach? Czyli głosowanie w UE to wyższe zarobki polskich pracowników, ale w związku z tym również mniejsza konkurencyjność polskich firm na rynkach zachodniej Europy.

 

Gdzie tu Polska, gdzie patriotyzm?

Myślę, że do tej pory polskie firmy pracujące na Zachodzie pracowały tak, że zarządy firm i kadra menadżerska zarabiała jak na Zachodzie, a pracownicy tak jak w Polsce.
I ci ludzie, okradający swoich pracowników, teraz płaczą i wrzeszczą o „niszczących Polskę decyzjach UE”.
A będzie tak: prawdopodobnie część polskich firm stosujących do tej pory maksymalnie niskie stawki płac już nie będzie mogła funkcjonować na rynkach starej UE. W pozostałych trzeba będzie urealnić zarobki – pracownicy będą zarabiać według stawek UE, a zarządy i menadżering według zdrowego rozsądku, a nie jak dziś według własnych wyobrażeń.

 

No i czyja jest Polska?

Pracowników czy pracodawców? Dzięki decyzjom UE polscy pracownicy w UE będą zarabiać więcej, mniejsze będą zyski polskich pracodawców. I to podobno jest antypolskie.
Oczywiście nieprawda. Prawda jest taka, że polskie media są antypracownicze i reprezentują interes polskiego kapitału.

PPS przed kongresem

Jesienią 2018 roku odbędzie się następny, 43 Kongres Polskiej Partii Socjalistycznej w jej 125-letniej historii. Aktualnie trwa kampania sprawozdawczo-wyborcza na szczeblu organizacji podstawowych, odbywają zebrania kół i okręgów. Przed kilkoma dniami uczestniczyłem w zebraniu Koła PPS Warszawa-Śródmieście, którego jestem członkiem. Dwa tygodnie wcześniej brałem udział w zebraniu zawiązującego się koła PPS w Gdańsku. Atmosfera i dyskusje na zebraniach wskazują, że podnosi się w partii temperatura polityczna, przynajmniej z dwóch powodów – zbliżających się wyborów samorządowych, które są nadzieją dla każdej partii, także dla PPS, jak również z powodu oczekiwań dotyczących zbliżającego się Kongresu i ewentualnych zmian i nowych kierunków programowych, które w szybko zmieniającym się świecie są naturalną koniecznością.

Z wielu dyskusji, jakie trwają w PPS, powtarza się konstatacja, że mimo upływu 125 lat, kiedy ta najstarsza partia polityczna w Polsce rozpoczęła swą działalność, dwa podstawowe jej kierunki strategii politycznej pozostają nadal aktualne – to sprawiedliwość społeczna, jako wyznacznik relacji pomiędzy obywatelem i państwem oraz niepodległość, jako stan państwa będącego gwarantem praw i wolności obywatelskich oraz bezpieczeństwa narodowego. Mimo upływu ponad 100 lat, wypracowana w 1892 roku strategia programowa uległa pozytywnej weryfikacji historycznej i współcześnie znajduje odpowiedzi na problemy państwa i społeczeństwa. Polska Partia Socjalistyczna czuje się potrzebna Polsce i Polakom.

Jest jednocześnie zrozumienie dla pozytywnych zmian cywilizacyjnych, jakie przyniosła rewolucja technologiczna i informacyjna, przystąpienie Polski do Unii Europejskiej, ale jest także krytyczne podejście do przemian społecznych i ekonomicznych, które są wynikiem polityki inspirowanej przez doktrynę neoliberalizmu. PPS opowiada się jednoznacznie za potrzebą nowej transformacji w Polsce w kierunku systemu opartego o zasady społecznej gospodarki rynkowej, zapisane w naszej Konstytucji. Ponadto uważa, że powinny ulec zmianie zasady współpracy Państwo-Kościół. Polska powinna być państwem świeckim, a nie jako jedyna w Europie zmierzać w kierunku państwa wyznaniowego. Ponadto formułowana jest refleksja, że doświadczenia i straty w substancji narodowej, jakie w XX wieku powstały w wyniku dwóch wojen światowych, nakazują nam rozwagę i dystans do wszelkich inicjatyw militarnych, w tym w podwyższaniu ponad miarę budżetu MON, których celem nie jest obrona, a ekspansja, sprzeczna – jak wskazuje doświadczenie, z naszym interesem narodowym.

Sztandarowym pomysłem programowym PPS na 100-lecie niepodległości jest inicjatywa ogłoszenia przez prezydenta RP powszechnej amnestii. Wypływa ona z humanistycznych tradycji polskiego socjalizmu. Stosowny wniosek w tej sprawie został zgłoszony w dniu 28 marca 2018 roku na ręce głowy państwa. W III RP amnestii nie było przez 28 lat. W II RP przez 20 lat ogłoszono 15 razy akt łaski, w Polsce Ludowej przez 45 lat również 15 razy. Po raz ostatni w roku 1989. PPS nie zgadza się z ideą budowy państwa represyjnego.

Nawiązując do historycznej weryfikacji, warto zauważyć tutaj, co podkreślano wielokrotnie w historii PPS, że najpierw poprzez swoje źródła inspiracji intelektualnej oparte o tradycję Insurekcji Kościuszkowskiej, powstania narodowe, dorobek myśli romantycznej i pozytywistycznej, a później swoje konspiracyjne doświadczenie, partia stała się potrzebna narodowi jako jedyna siła polityczna głosząca idee niepodległości na przełomie XIX i XX wieku. Była na lewicy polskiej siłą wielonurtową, jak polska historia i tradycja, zawsze jednak niosąc na sztandarach dobro człowieka i wolność.

Dziś, mimo upływu czasu, PPS jest ta sama i taka sama, jak ta, która powstała przed 125 laty, wybrała i kontynuuje drogę trudną – ruchu ideowego, co stoi w kolizji z wielu doświadczeniami ostatnich lat przyspieszonego rozwoju naszej cywilizacji, która odrzuca podstawowe wartości społeczne, normy i zasady. Nie do przyjęcia są postępujące procesy neutralizacji norm etycznych i bezrozumne zaliczanie wartości społecznych do czynników dezintegrujących życie obywateli. PPS jest w kolizji z tymi tendencjami, które są głoszone i wdrażane w życie przez siły neokonserwatywne i neoliberalne, uznając je za sprzeczne z logiką rozwoju i interesem społecznym, szczególnie interesem Polaków.

Podczas dyskusji w PPS żywe jest pytanie, czy partia z tak wielkim doświadczeniem i żywymi ideami dobra człowieka, wolności i sprawiedliwości jest w stanie wpłynąć na odrodzenie myśli i wartości lewicowych i ich upowszechnienie?

Narodowa strefa kolonialnego wyzysku

Andrzej Duda podpisał ustawę o wspieraniu inwestycji w Polsce. Nie jest to zwyczajna ustawa. Jej zapisy gwarantują tzw. inwestorom niebotyczne przywileje. Premier Morawiecki nazywa dokument „prawdziwym prorozwojowym przełomem”.

 

Specjalne Strefy Ekonomiczne istnieją w Polsce już od dwudziestu lat. Wyzysk w zakładach pracy położonych w takich miejscach jest szczególnie dotkliwy. Pracownicy wykonują najczęściej proste prace produkcyjno-montażowe dla zachodnich koncernów. Mimo, że kapitał jest zwolniony z podatku dochodowego, płace w SSE nie przekraczają znacząco wynagrodzenia minimalnego. W strefach mnożą się agencje pracy tymczasowej, które dostarczają siłę roboczą według potrzeb kapitalisty, osłabiajac tym samym możliwość samoorganizacji pracowniczej i kolektywnej walki o poprawę warunków pracy, Zawieszone są niektóre zapisy Kodeksu Pracy. Innymi słowy – kompletna patologia.

Mateusz Morawiecki w Specjalnych Strefach Ekonomicznych widzi klucz do sukcesu polskiej gospodarki. Ustawa podpisana przez prezydenta jest jego autorskim pomysłem. Dokument wejdzie w życie za 14 dni. Szef rządu kipiał entuzjazmem mówiąc o dobrodziejstwach, którymi już niebawem „cieszyć” będą się Polacy.

– Kiedy powoływane były specjalne strefy, to walczyliśmy z wielkim bezrobociem i nierównomiernym rozwojem kraju. Dziś też mamy powiaty i gminy z bardzo wysokim problemem braku pracy. W jaki sposób szybciej niż za pośrednictwem ulg doprowadzić do rozwoju całego kraju? To nasz znak firmowy. Chcemy, żeby rozwój był równomierny. Cała Polska ma być strefa inwestycyjną – powiedział Morawiecki podczas forum ekonomicznego w Krynicy.

Głównym założeniem projektu jest rozszerzenie zasad panujących w SSE na cały kraj. Inwestorzy otrzymają prezent, jakim państwo polskie ich jeszcze nie uradowało. Będzie to zwolnienie z podatku dochodowego na okres od 10-15 lat. Niewiarygodne? Jak widać – możliwe w Polsce rządzonej przez „solidarny” i jak to powiedział Morawiecki „najbardziej prospołeczny rząd od 30 lat”.

Czego rząd oczekuje w zamian? Współpracy z ośrodkami naukowymi i uniwersyteckimi, a także jakości jeśli chodzi o gatunek miejsc pracy – premiowane będą firmy tworzące stanowiska wymagające użytkowania nowoczesnych technologii.

Mniej pieniędzy z Unii

Tego się obawiałem, uprzedzałem, że tak może się stać.

 

Teraz wiemy już oficjalnie – Komisja Europejska proponuje by z unijnego budżetu na politykę spójności w latach 2021-2027 Polska otrzymała 64,4 mld euro. Na mocy dotychczasowego budżetu trafia do nas 83,9 mld euro.

Mimo, że Polska pozostałaby największym w całej Unii beneficjentem funduszy spójności, to jednak byłoby to o 23 proc. mniej niż w budżecie, który powoli dobiega swego kresu. A przecież nie wiemy jeszcze, co z funduszami rolnymi, gdyż i w tym obszarze zapowiedziano cięcia. Mało tego – to wcale nie musi być koniec nieprzyjemnego zakręcania kurka z pieniędzmi dla Polski, bowiem przy wypłacie może być jeszcze zastosowane kryterium praworządności. W zasadzie ono jest już postanowione. Ma więc rację red. Anna Słojewska z „Rzeczpospolitej” (29.05.2018) pisząc, że „Taki wynik to porażka polskiego rządu już na starcie negocjacji budżetowych. Na razie to co prawda projekt, ale w toku rozmów w gronie państw członkowskich będzie raczej tendencja do zmniejszania wydatków niż ich zwiększania”.

Jestem podobnego zdania – pokazano nam, co to znaczy nie być solidarnym, nie być rzeczywistym członkiem wspólnoty, tylko udawać, że się nim jest.

Z niejakim zdumieniem obserwuję teraz nerwową – jak się zdaje – reakcję rządu i premiera na wiadomości z Brukseli. Władze polskie wydają się być zaskoczone propozycją mniejszego budżetu. Nie bardzo rozumiem dlaczego? Inicjatywa nowego budżetu wyszła przecież z Komisji Europejskiej, w której zasiada polska pani komisarz, przewodniczącym Rady Europejskiej jest Polak, mamy też całą rzeszę urzędników pracujących w Brukseli, w polskim przedstawicielstwie przy UE. Poza tym nowym budżetem Unii ze szczegółami zajmowała się krajowa publicystyka. Żeby daleko nie szukać, ja sam mówiłem o tym publicznie, często i tak głośno, jak tylko mogłem. Także ostrzegałem, że nasze europejskie osamotnienie pociągnie za sobą bardzo złe konsekwencje. Od półtora roku jesteśmy bowiem postrzegani w Unii jako kraj wątpliwie praworządny i partner wątpliwie lojalny. Tymczasem każdy polski rząd, który poważnie pragnie dobrobytu dla kraju, jego bezpieczeństwa i jasnej perspektywy stabilnego rozwoju, musi robić wszystko, by być w głównym nurcie wspólnoty. Każda odpowiedzialna ekipa rządząca, niezależnie spod jakiego politycznego znaku się wywodzi, musi przyjąć do wiadomości, że kraj takiej wielkości jak nasz, tak specyficznie położony i dysponujący ograniczonymi możliwościami własnymi, a pragnący być w cywilizacyjnej czołówce, nie ma rozsądnej alternatywy dla członkostwa w Unii Europejskiej. Mam nadzieję, że i ekipa Prawa i Sprawiedliwości w końcu też to zrozumie.

Na wtorkowym posiedzeniu Prezydium Parlamentu Europejskiego przewodniczący PE Antonio Tajani zapowiedział, że lipcu na forum parlamentu, w ramach cyklu „Debaty o Unii”, wystąpi Mateusz Morawiecki. To jest wielogodzinna debata, w której występują szefowie rządów państw członkowskich i dyskutują z parlamentem o problemach Unii. Jak się wydaje będzie to ostatnia szansa dla rządu polskiego – przed końcową debatą na temat budżetu – na odzyskanie zaufania wspólnoty i powrotu do grona pełnowartościowych krajów Unii Europejskiej. Od postawy premiera będzie zależeć bardzo dużo – także i to, czy poza reputacją będziemy również dalej tracić pieniądze… A może przeciwnie – może uda się coś odzyskać?

Pierwsza reakcja premiera nie skłania jednak do optymizmu: – Na pewno się na to nie zgodzimy, powiedział usłyszawszy propozycję cięć w funduszu spójności. I dodał, że znajdą się kraje, które nas w tym poprą…

Takiej pewności otóż nie ma. Nie jesteśmy jedynym członkiem UE, któremu planuje się zmniejszyć unijne dopłaty i ich pierwsze reakcje wcale alarmistyczne nie są.

– Nie mamy z tym żadnego problemu. Propozycja dotyczy wszystkich funduszy, dotyka więc w równy sposób wszystkich państw członkowskich i nie jest dyskryminująca – powiedział Peter Javorcik, ambasador Słowacji przy UE. Nawet węgierski minister ds. europejskich Szabolcs Takács gotów jest o tym dyskutować. – Nie musimy się tego obawiać – oświadczył”. („Rz.” 29.05.2018) Takich krajów jest więcej, wśród nich np. Niemcy, które w stosunku do bieżącego budżetu tracą 21 proc.

Jeśli na dodatek pamiętać, co pan premier mówił o Unii dosłownie w ostatnich dniach, to – powiedzmy sobie szczerze – wygląda to źle. Nie można na przykład wmawiać obywatelom, że my do Unii dopłacamy, bo to jest pogląd fałszywy. Jest dokładnie odwrotnie. Także w tej zbliżającej się perspektywie finansowej – na lata 2021-2027, nawet, jeśli będziemy wpłacali większą składkę, to per saldo i tak dostaniemy o wiele więcej pieniędzy niż wydamy. Zacietrzewienie więc nie jest dobrym doradcą – ćmi umysł i oddala go od faktów. Dotyczy to także moich kolegów, europosłów PO, którzy mają dziś skłonność przypominać, jak siedem lat temu oni walczyli o budżet dla Polski i ile wtedy wywalczyli. Uważam, że sprawa jest do poważnej rozmowy w Brukseli, do poważnej rozmowy w kraju i w żadnym razie nie powinna być pretekstem do populistycznych przepychanek. Siedem lat temu inna była Polska, inna Unia Europejska, sytuacja ekonomiczna też była inna, a na dodatek nikt wtedy nie myślał o Brexicie. Nawet takie słowo nie było znane.

Martwi mnie jeszcze coś. Unia się zmienia i odnoszę wrażenie, że dzieje się to jakby obok nas, że z każdym dniem odstajemy trochę bardziej. Skoro bowiem jesteśmy przy pieniądzach i przy tym, ile się spodziewamy dostać, to trzeba powiedzieć, że moglibyśmy dostać więcej. W Unii powstają bowiem coraz to nowe projekty finansowe, tylko, że my jakby z góry się na nie zamykamy.
W polityce spójności pojawia się np. nowy fundusz (25 mld. euro) na inwestycje i stabilizację, który ma być przeznaczony na reformy zapobiegające kryzysom i miał być otwarty dla wszystkich. Okazuje się, że będzie służył tylko państwom strefy euro lub systemu ERM2, czyli dla Polski będzie niedostępny.

Era dawania pieniędzy, jak to się mówi „do ręki”, wedle najprostszych kryteriów „bogactwo-ubóstwo”, kończy się! Zaczyna się zaś era inwestowania w konkretne programy, które mają budować dobrobyt i potęgę Unii jako wspólnego organizmu. Tendencja jest taka, by skoncentrować większość pieniędzy na obszarach priorytetowych, czyli na innowacjach, małych firmach, cyfryzacji, inteligentnej transformacji gospodarczej i na ekologicznej, „zielonej” Europie.

Inny obszar europejskich priorytetów, także wsparty nowym funduszem w wysokości 30 mld. euro, to wspólny przemysł obronny. Też nas tu nie ma. A właśnie w takich ogólnounijnych zadaniach tkwią nowe źródła finansowania europejskiego rozwoju. Na naszych oczach powstają nowe strategie rozwojowe, nowe możliwości, tylko trzeba się w to włączyć. Tymczasem my nie jesteśmy włączeni do żadnego z tych programów, liczymy wyłącznie na darmowe pieniądze. Filozofia „dajcie, i nie wtrącajcie się, co my z tym zrobimy”, prowadzi nas wyłącznie na margines, prosto ku statusowi, który symbolizuje wyciągnięta ręka. Nie chciałbym być złym prorokiem, ale wedle mojego rozeznania i znajomości „europejskiej kuchni”, w unijnym sercu zapanował pogląd, że jeśli Polska tak bardzo chce być suwerenna, to trudno… ale na swój własny rachunek.

Europejski Fundusz Spójności, to są nasze wielkie projekty, szeroko zakrojone plany postępu cywilizacyjnego, rozwój infrastruktury. Centralne lotnisko, Via Carpatia, szybka kolej, autostrady, wodociągi, drogi lokalne, hale sportowe? Możecie je sobie budować, ale za własne pieniądze. Skurczy się front robót? Trudno, skurczy się także front pracy – nie będzie przecież potrzeba tylu firm budujących te wodociągi, ulice, drogi, tramwaje, lotniska… No chyba, że macie tyle pieniędzy, że się nie skurczy… Mamy? Niestety – zapłacimy za tę politykę wszyscy.