Rozmowy przy wycinaniu lasów

To ile drewna sprzedają nasze nadleśnictwa odbiorcom prywatnym budzi wielkie emocje – więc zaczyna być traktowane niemal jak tajemnica państwowa.

Lasy Państwowe nie przepadają raczej za jawnością. Właśnie zasugerowały swoim kontrahentom, by ci zastrzegali tajemnicę przedsiębiorcy – bo do jednostek Lasów Państwowych wpływają wnioski różnych osób o udostępnienie w trybie dostępu do informacji publiczne,j szczegółowych danych o sprzedaży drewna w poszczególnych nadleśnictwach.
Lasy Państwowe załączają nawet wzór takiego oświadczenia.

Wiemy ale nie powiemy

Wszystko zaczęło się od wniosku sieci Watchdog o informację publiczną, wysłanego do wszystkich nadleśnictw. Pytano w nim o ilość sprzedanego drewna, listę odbiorców i skany umów z nimi.
Najpierw wszystkie nadleśnictwa odpowiedziały w identyczny sposób, przedłużając czas odpowiedzi.
Następnie przesłały informacje na temat ilości pozyskanego drewna i listę firm kupujących drewno. Pominięto jednak odbiorców prywatnych (może to dotyczyć kilkudziesięciu tysiecy firm) i odmówiono udostępnienia skanów umów.
W niemal 15 wyrokach, które zapadły po skargach na odmowę, stwierdzono, że nadleśnictwa nie uargumentowały w wystarczającym stopniu konieczności ograniczenia dostępu do informacji publicznej.
Na przykład Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał m.in.: „Nie wystarczy samo przekonanie podmiotu dysponującego informacją o działalności przedsiębiorcy, że posiadane przez niego dane mają charakter poufny. Poufność danych musi być wyraźnie lub w sposób dorozumiany zamanifestowana przez samego przedsiębiorcę. To on powinien podjąć w stosunku do danych informacji niezbędne działania w celu zachowania ich poufności, ponieważ to na nim spoczywa w razie sporu ciężar wykazania, że określone dane stanowiły tajemnicę przedsiębiorcy”.

Bo ja jestem z lasu

Warto zwrócić uwagę na komentarze, jaki pojawiły się po tych sprawach.
Na przykład Nadleśnictwo Białowieża stwierdziło: „Uważamy, że życie publiczne powinno być w możliwie jak największym stopniu jawne. Jednak tu mamy do czynienia z interesami innych podmiotów. Wielu z przedstawicieli firm, które odbierały od nas drewno, było szykanowanych, a pod adresem niektórych kierowane były wręcz groźby karalne. Nie uważamy, że mamy prawo narażać ich na takie działania”.
Natomiast Lasy Państwowe zaczęły wysyłać do przedsiębiorców maila o takiej treści:
„Szanowni Państwo, pragniemy poinformować, że do jednostek Lasów Państwowych wpływają wnioski różnych osób o udostępnienie w trybie dostępu do informacji publicznej szczegółowych danych dotyczących Państwa relacji kontraktowych z Lasami Państwowymi takich jak np. indywidualne dane o wielkości historii zakupów, ilości zakupionego drewna czy nawet pełnej treści zawieranych umów. Lasy Państwowe konsekwentnie uznają takie informacje za tajemnicę przedsiębiorcy przysługującą każdemu z Klientów Lasów Państwowych jak również samym Lasom Państwowym – i nie zamierzają tych informacji udostępniać w żadnym przypadku. Lasy Państwowe stoją na stanowisku, że obowiązek ochrony takich informacji wynika z przepisów prawa a także z treści umów sprzedaży drewna zawieranych z poszczególnymi Klientami. Lasy Państwowe są gotowe bronić tego stanowiska w postępowaniach sądowo-administracyjnych. W związku z tym, uprzejmie prosimy każdego Klienta Lasów Państwowych, któremu zależy na ochronie jego tajemnicy przedsiębiorstwa, o przekazanie do Państwa jednostki macierzystej pisemnego oświadczenia (podpisanego przez osoby uprawnione do reprezentacji) potwierdzającego wyraźny sprzeciw wobec udostępniania informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa”.
Lasy Państwowe przygotowały też przykładowy wzór takiego oświadczenia dla swych klientów.

Z pełną transparentnością

Zdaniem sieci Watchdog „Instytucja publiczna, jaką są Lasy Państwowe, „w mało elegancki i subtelny sposób chce obejść zasady jawności”. Powoływanie się na ogólnikowe oświadczenie przedsiębiorcy, w którym ten nie zgadza się na ujawnienie treści umowy, to zdecydowanie za mało, by nie udostępniać informacji. Nie można z automatu powoływać się na tajemnicę przedsiębiorcy, w przeciwnym razie większość kontrahentów publicznych instytucji załączałaby do umów taką klauzulę.
Każdorazowo należy rozważyć, czy rzeczywiście w danej sytuacji zachodzi konieczność ograniczenia jawności ze względu na istotną wartość gospodarczą żądanych informacji. Odmowa udostępnienia informacji publicznej musi mieć rzeczywiste oparcie w danej sprawie”.
Tymczasem, wedle orzeczeń sądów, wydawanie publicznych pieniędzy na rzecz prywatnej firmy, z zasady wymaga zachowania pełnej transparentności, stąd odmowa udostępnienia tych informacji może mieć jedynie charakter wyjątkowy i uzasadniony okolicznościami konkretnej sprawy (np. tajemnica państwowa).
Lasy Państwowe chcą jednak z automatu odmawiać udostępniania informacji o sprzedaży drewna, chowając się za oświadczeniami jego nabywców.

Budowa na instrument drewniany

Drewno to materiał konstrukcyjny, który jest tani, ekologiczny,
a zarazem wytrzymały.

Na całym świecie znana jest uniwersalna mądrość książki „Mały Książę”. Jeden z zawartych w niej cytatów brzmi „najważniejsze jest to, co niewidoczne dla oczu”. Wbrew pozorom — to poetyckie i ponadczasowe zdanie znakomicie wpisuje się w codzienne wyzwania i wybory, również te budowlane. Dlatego każdy kto buduje dom, powinien zadbać o jego konstrukcję.
W Europie i nie tylko, budowniczowie coraz chętniej wracają do konstrukcji drewnianych.
Drewno to materiał konstrukcyjny, który jest tani, ekologiczny, a zarazem wytrzymały. Świetnie znosi pracę całego budynku, umiejętnie przenosząc obciążenia. Nie straszne mu zmienne warunki atmosferyczne i upływający czas.
Konstrukcja drewniana jest lżejsza niż stalowy szkielet o tej samej nośności. Jest też, o dziwo, bezpieczniejsza od stali w aspekcie przeciwpożarowym — zabezpieczone drewno wolniej poddaje się wysokiej temperaturze, więc konstrukcja drewniana może dłużej chronić ludzi przed oparzeniami, inaczej niż błyskawicznie rozgrzewający się metal. Jest też bardziej stateczna.
Wszystkie te atuty warto wykorzystać projektując budynki użyteczności publicznej oraz domy mieszkalne. Drewno po odpowiedniej obróbce posiada podwyższoną odporność ogniową, lepsze właściwości izolacyjne i jest odporne na rozwój bakterii.
Przede wszystkim, ważny jest prawidłowy stopień wysuszenia, aby zawartość wody w drewnie była zgodna z normami przypisanymi danej klasie drewna. Unikniemy w ten sposób późniejszych problemów z rozwijającą się pleśnią oraz grzybami.
Dokładne właściwości budowlane poszczególnych klas drewna można bez problemu sprawdzić i porównać. Zalicza się do nich wytrzymałość na zginanie, rozciąganie wzdłuż i w poprzek włókien, ściskanie i ścinanie. Oprócz tego klasy różnią się sprężystością oraz gęstością.
– Warto wiedzieć, że zgodnie z obowiązującą w Polsce normą, klasy drewna konstrukcyjnego są oznaczane od C14 do C50 dla gatunków iglastych oraz od D30 do D70 dla gatunków liściastych. Kupując drewno należy zwrócić uwagę na ewentualne defekty (np. zgnilizna lub pęknięcia), które mogą mieć charakter pierwotny lub być efektem niewłaściwego składowania. Nie ma tu miejsca na niedoróbki, bo skutki mogą ciągnć się długo, dlatego drewno konstrukcyjne warto kupować u profesjonalnego dystrybutora. — radzi ekspert Sławomir Perliński.
Z drewna konstrukcyjnego otrzymuje się łaty, listwy i belki przeznaczone na szkielet budynku, loraz więźbę dachową. Te elementy mogą być wykorzystywane do budowy domów, konstrukcji magazynów i hal, wznoszenia ścian wewnętrznych i zewnętrznych. Zawsze kluczowa jest jakość i wytrzymałość używanego drewna. Rozróżniamy parę jego podstawowych rodzajów.
Świerkowe lite drewno konstrukcyjne (klasa C24), według obowiązujących przepisów, to materiał dopuszczony do stosowania na konstrukcje dachowe, stropy, ściany i domy szkieletowe. Drewno jest strugane i suszone, a jego wilgotność wynosi 15-18 proc. Co to znaczy, że jest lite? Oznacza to, iż nie jest łączone, w związku z czym długość pojedynczego odcinka sięga do 6m. Deski z takiego drewna maja 45 i 60 milimetrów grubości, szerokość może być różna (zwiększa się stopniowo o 2,5cm). Są to wymiary typowe dla tradycyjnego budownictwa. Drewno konstrukcyjne jest wytrzymałe i zachowuje znakomitą sztywność, dzięki czemu to idealny budulec do domów drewnianych.
– Drewno często jest suszone tak, aby miało najwyżej 15 proc. wilgotności. Razem ze spadkiem zawartości wody w drewnie, równocześnie spada zawartość substancji wabiących insekty. Dlatego przy prawidłowym przestrzeganiu zasad konstrukcyjnych, może ono być stosowane bez chemicznego zabezpieczenia – wskazuje ekspert Sławomir Perliński.
Suszenie litego drewna konstrukcyjnego w komorach suszarniczych podlega pewnym ograniczeniom. Grubego drewna nie da się prawidłowo wysuszyć lub jest to zbyt kosztowne i czasochłonne. Można wtedy zastosować konstrukcyjne drewno świerkowe o zwiększonym przekroju. Z połączenia dwóch lub trzech elementów otrzymuje się belki klejone warstwowo, przy użyciu bezbarwnej żywicy melaminowej oraz łączy na tzw. mikrowczepy, a następnie struga. Takie drewno ma jeszcze lepszą wytrzymałość oraz podatność na pękanie i skręcanie. Także może być stosowane bez uprzedniego zabezpieczenia chemicznego.
W porównaniu z innymi konstrukcyjnymi materiałami budowlanymi, jak stal czy beton, takie drewno charakteryzuje się znacznie niższą przewodnością cieplną. Dzięki stosowaniu go w konstrukcjach ścian zewnętrznych lub dachów, skutecznie ogranicza się tworzenie mostków cieplnych, co umożliwia wznoszenie budynków bardziej energooszczędnych.
Jeszcze lepszą wytrzymałość mają belki robione z co najmniej trzech równolegle klejonych, suszonych desek lub lameli z drewna iglastego. Można je stosować w konstrukcjach nośnych o dużych rozpiętościach oraz obciążeniach. Dlatego jest to doskonały surowiec na wielkopowierzchniowe hale, aquaparki oraz magazyny. Takie drewno nie pęcznieje i nie odkształca się. Jest też bardziej odporne na działanie wilgoci i niekorzystnych warunków atmosferycznych.
Drewno klejone ma wyjątkowo wysoką zdolność nośną przy względnie niskiej masie własnej. Ze względu na dużą stabilność i łatwość obróbki jest wykorzystywane do najbardziej wymagających projektów i daje architektom swobodę w urzeczywistnianiu ich wizji. Dzięki wybitnej odporności znajduje zastosowanie w halach pływackich, centrach sportowych, salonach samochodowych czy obiektach produkcyjnych. Sprawdza się jako materiał budowlany nawet w chemicznie agresywnym otoczeniu. jest również bardzo estetyczne i może z powodzeniem spełniać funkcję reprezentacyjną. — dodaje Sławomir Perliński.
Tak więc, drewno konstrukcyjne to recepta na udaną budowę ze względu na atrakcyjną cenę, stabilność, trwałość i lekkość konstrukcji. W domu z drewna mieszka się zdrowo i energooszczędnie.