Alex Gibney, Ulrike Ottinger oraz Sam Mendes otrzymali nagrody specjalne podczas gali otwarcia 30. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego EnergaCamerimage w Toruniu. Twórca festiwalu Marek Żydowicz mówił o trudnościach, które hartowały przez lata to wydarzenie.
Amerykański reżyser Alex Gibney otrzymał Złotą Żabę – nagrodę specjalną za wybitne osiągnięcia w filmie dokumentalnym. „Dziękuję za tę nagrodę. Jestem pierwszy raz w Polsce – kraju, który dał tak dużo światowej sztuce filmowej. Bardzo wiele filmów zrealizowałem w niebezpiecznych częściach świata. Pokazywałem, jak wyglądało nadużywanie władzy, ale i zwykłych ludzi sprzeciwiających się temu nadużywaniu” – mówił Gibney, który w swojej karierze otrzymał m.in. Oscara za film „Kurs do krainy cienia”. Jego autorstwa są także m.in. „Mea Maxima Culpa: Milczenie Kościoła”, „Upadek gubernatora” czy „Ściśle tajne: Historia WikiLeaks”. Nagrodę specjalną za awangardowe osiągnięcia w sztuce filmowej otrzymała niemiecka reżyserka Ulrike Ottinger, autorka m.in. „Trylogii berlińskiej”, „Tajgi” oraz „Portretu pijaczki”.
„Drodzy fani kina. Dziś cały dzień spacerowałam po tym pięknym mieście i miałam świadomość, że chciałabym tutaj zrealizować film. Moją największą inspiracją było zawsze codzienne życie. Bardzo cenię sobie ten festiwal i jestem bardzo szczęśliwa, że ten festiwal ceni również moją twórczość” – powiedziała w Toruniu. Nagrodą specjalną im. Krzysztofa Kieślowskiego uhonorowany został brytyjski reżyser Sam Mendes, laureat Oscara za film „American Beauty”. Reżyserował także filmy o Jamesie Bondzie „Skyfall” i „Spectre”. „Bardzo trudno jest mówić o nagrodzie, w dniu i miejscu, gdzie słyszeliśmy tak poruszające słowa o Ukrainie. Sam zrealizowałem kilka lat temu film o dwóch młodych ludziach uwikłanych w bezsensowną wojnę i kiedy ten film trafił na ekrany, to często zadawano mi pytanie, czy jest sens robienia takich filmów, czy one dzisiaj jeszcze mają jakiekolwiek znaczenie. Oczywiście, że mają i będą miały, a my czujemy się zjednoczeni z Ukrainą” – powiedział Mendes. Mówił, że czuje się zawstydzony faktem dopiero pierwszej wizyty w Polsce. Szczególnie że stąd pochodził jego dziadek, który „uciekał przed hitlerowcami, zmienił swoje nazwisko i przez całe życie udawał, że był Anglikiem, a nie polskim Żydem”. „Jestem tutaj w pewnym sensie jak u siebie w domu” – dodał.
Poruszające słowa o, których wspomniał Mendes Wygłosiła Tetiana Staniewa. Organizatorzy na festiwalową scenę zaprosili dyrektorka Międzynarodowego Festiwalu Filmów Etnograficznych Tetianę Staniewą oraz jego dyrektorkę programową Elena Rubaszewska. Pierwsza z nich powiedziała: „Nie wiem czy to największa niesprawiedliwość, jaka nastąpiła w historii dziejów, ale wiem, że od 24 lutego nie żyjemy. Nasze państwo nie żyje, nasze nadzieje nie żyją, my nie żyjemy. Nasza gospodarka i nasze codzienne życie zatrzymały się. Straciliśmy nasze domy, nasze plany, nasze marzenia, straciliśmy wielu naszych najbliższych. Miliony Ukraińców stało się uchodźcami. Stanęły wszystkie projekty artystyczne. Po pierwsze nie mamy na nie środków. Po drugie nasi reżyserzy, operatorzy, aktorzy zaciągnęli się do armii, żeby bronić naszego kraju, naszej wolności, naszej kultury tak ściśle związanej z kulturą europejską. Codziennie tracimy najpiękniejszych, najbardziej uzdolnionych ludzi”. Po tych słowach Staniewa poprosiła o chwile ciszy za pamięc tych, którzy odeszli. „Nie możemy planować naszej przyszłości, bo nie wiemy czy ją mamy. Za tydzień wrócę do Ukrainy. Nie wiem, może zginę w czasie rosyjskiego bombardowania. Gdybyśmy nie zobaczyli się nigdy więcej, proszę, wypełnijcie moje ostatnie życzenie: pomóżcie Ukrainie zwyciężyć, jak tylko możecie. Proszę, pomóżcie. Ja tak bardzo chcę żyć, ale nie chcę żyć bez mojej Ukrainy. Mamy marzenie: chcielibyśmy zaprosić was wszystkich w przyszłym roku do Ukrainy i cieszyć się życiem, festiwalem. Ale to będzie niemożliwe, jeśli Ukraina nie zwycięży.
Tegoroczny festiwal potrwa do 19 listopada. W jego programie znalazły się takie konkursy jak: główny, filmów polskich, debiutów operatorskich, reżyserskich, filmów dokumentalnych, seriali telewizyjnych.
bnn/pap
