Przypomnijmy. W ubiegłym roku, 23 maja Jakub Kumoch, szef Biura Polityki Międzynarodowej Kancelarii Prezydenta powiedział, że Prezydent Andrzej Duda pragnie, aby Polskę i Ukrainę połączył nowy traktat o przyjaźni wzorowany na francusko-niemieckim Traktacie Elizejskim, który splata te dwa państwa „pajęczyną nie do rozerwania”. Ten nowy traktat, uważa minister Kumoch, nazwany mógłby zostać traktatem sarmackim (lub traktatami sarmackimi).
Obecnie między Polską a Ukrainą istnieje traktat o przyjaznych stosunkach i dobrym sąsiedztwie z 1992 roku. Prezydent miał wyrazić ponadto chęć, by traktat powstał w 160 rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego, to znaczy już 22 stycznia 2023 roku. Pomysł ten nie został co prawda nigdy zgłoszony oficjalnie, ale podobna chęć zacieśniania relacji, tym razem ukraińsko-polskich, sygnalizowana był wielokrotnie z Kijowa. Trudno sobie wyobrazić pełną realizację tego projektu do 22 stycznia bm., ale mógłby zostać zapoczątkowany pewien proces. Czy tak będzie zobaczymy już za kilka dni. Idea nowego traktatu polsko-ukraińskiego brzmi o wiele lepiej niż niezbyt udane pomysły powstające na prawicy, sugerujące powstanie unii lub coś na kształt konfederacji polsko-ukraińskiej.
Traktat Elizejski między Francją a Niemcami zawarty został w Paryżu 22 stycznia 1963 roku przez Prezydenta Charles’a de Gaulle’a i Kanclerza Konrada Adenauera. Przewidywał on co najmniej raz do roku regularne konsultacje szefów obydwu państw i rządów, oraz co najmniej raz na 3 miesiące ministrów spraw zagranicznych i obrony, szefów sztabów generalnych oraz ministrów ds. młodzieży, a wysokich urzędników ministerstw spraw zagranicznych co najmniej raz na miesiąc. Kanclerz Angela Merkel i Prezydent Emmanuel Macron „poszli” jeszcze dalej. 22 stycznia 2019 roku (miesięczna zbieżność dat z pierwszym Traktatem Elizejskim oraz z Powstaniem Styczniowym!) podpisali w Akwizgranie nowy traktat o współpracy, który zapowiada dalsze pogłębienie relacji w zakresie polityki zagranicznej, obrony, bezpieczeństwa i rozwoju, przy równoczesnym wzmocnieniu zdolności Unii Europejskiej do samodzielnego działania. Plany przewidują m.in. utworzenie wspólnej dyplomacji w ramach Unii Europejskiej, zacieśnienie współpracy w misjach pokojowych i co niezwykle ważne: wspólne opowiadanie się za stałym członkostwem Niemiec w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. Wspólna Rada Ekspertów nadzorować ma koordynację polityki gospodarczej obu państw. Znaczenie symboliczne ma miejsce podpisania nowego Traktatu. Akwizgran leży przy samej granicy z Francją, w przeszłości był siedzibą Króla Franków Karola Wielkiego, a następnie, przez jakiś czas wchodził w skład państwa francuskiego.
Przy ewentualnych pozytywach związanych z podpisaniem w przyszłości nowego, wzorowanego na Elizejskim, Polsko-Ukraińskiego Traktatu, warto wziąć pod uwagę jakie będzie on miał znaczenie dla istniejących już powiązań integracyjnych w Europie Środkowo-Wschodniej. Traktat ten może, ale oczywiście nie musi, „zaburzyć” formowanie się dotychczasowej współpracy państw Środka Europy na osi północ-południe.
