Artykuł partnerski
W ramach cyklu czwartkowych spotkań o Azji Wschodniej – Debaty Azjatyckie, 30 listopada profesor Dominik Mierzejewski przedstawił zagadnienie Inicjatywy Pasa i Szlaku w państwach rozwijających się.
Badacz z Uniwersytetu Łódzkiego mówił o ewolucji koncepcji „Pasa i Szlaku” w oparciu o badania, konferencje naukowe i analizę dokumentów dotyczących Inicjatywy Pasa i Szlaku. Zauważył, że „Pas i Szlak” początkowo miał za zadanie sprawdzić, które państwa byłyby skłonne do nawiązania współpracy z Chinami. W jego opinii inicjatywa nie zakładała realizacji wytyczonego celu, a jedynie wskazywała kierunki współpracy, dzięki czemu przybrała różny kształt w zależności od regionu.
W ciągu dziesięciu latach od ogłoszenia Inicjatywy Pasa i Szlaku przystąpiły do niej ponad 150 krajów i 30 organizacji.
Profesor Mierzejewski odniósł się w swoim wystąpieniu do III Forum Pasa i Szlaku na rzecz Współpracy Międzynarodowej, które odbyło się w Pekinie w październiku br. Zaobserwował zmiany w postrzeganiu Inicjatywy Pasa i Szlaku przez chińskie elity w takich obszarach, jak: koordynacja relacji międzyludzkich i poprawa sieci społecznych, infrastruktura, współpraca kulturalna. Wyróżnił ponadto ukierunkowanie na potrzeby ludzi, otwartość, budowa wspólnej przyszłości ludzkości. Badacz uważa też, że strona chińska stara się tworzyć poczucie, że Inicjatywa Pasa i Szlaku przynosi korzyści innym krajom w niej uczestniczącym.
Mówiąc o kierunkach „Pasa i Szlaku”, Mierzejewski położył nacisk na lepszą komunikację w obszarze politycznym, analizę i adaptację do sytuacji, połączenie infrastrukturalne oraz wolny handel, będący w opozycji do zachodniego protekcjonizmu. Zauważył też, że szeroko promowana przez Chiny koncepcja rozwoju wiąże się z trzecią generacją praw człowieka, do której zalicza się: „prawo do pokoju, prawo do rozwoju, prawo do bezpiecznego środowiska, prawo do korzystania ze wspólnego dziedzictwa ludzkości”. Konsekwentnie, Chiny stawiają na zielony rozwój, gospodarkę cyfrową i technologię w ramach Digital Economy Partnership Agreement, ale nie mniej ważna jest dla nich współpraca rolnicza z państwami Globalnego Południa.
Inicjatywa Pasa i Szlaku szansą na promocję chińskich rozwiązań
Profesor Dominik Mierzejewski przyjrzał się relacjom Chin z Afryką w ramach Forum Współpracy Chińsko-Afrykańskiej (FOCAC). Zauważył, że największy nacisk kładzie się na chińską agendę redukowania biedy i kwestie suwerenności. Według badacza Uniwersytetu Łódzkiego, Afryka poszukuje podmiotu, który będzie prezentował jej interesy na forum międzynarodowym. Ponadto, chińskie inwestycje infrastrukturalne w ramach „Pasa i Szlaku” stanowią element wewnętrznej polityki państw takich jak, Kenia, która w agendzie rozwoju do roku 2050 zakłada udział inwestycji „Pasa i Szlaku”. Służy to modernizacji kraju i stanowi argument podczas ubiegania się o reelekcję. Profesor Mierzejewski uważa, że Chiny odpowiadając na zapotrzebowanie regionalnych liderów budują pozycję Kenii w Afryce.
Duże oczekiwania mają też państwa Globalnego Południa. W tym celu prowadzą politykę wielowektorową, ukierunkowaną zarówno na zyski ze strony chińskiej, jak i potencjalnie korzystną współpracę z innymi partnerami. Profesor Mierzejewski wspomniał o dominacji spraw rolnych w stosunkach Chin z Brazylią i Chile i wynikających z tego ograniczeniach we współpracy w innych sektorach gospodarki. Badacz podczas debaty poczynił spostrzeżenie, że Chiny w relacjach z krajami Globalnego Południa tworzą wizję przyszłości, co w jego opinii stanowi atrakcyjną alternatywę dla historycznej zależności od Europy i Stanów Zjednoczonych.
W krajach ASEAN najważniejsze są kwestie regionalne – uważa profesor Mierzejewski. Istotną rolę odegrała też chińska pomoc materialna i nowe technologie w walce z pandemią koronawirusa. Innym tematem w relacjach Chiny-ASEAN jest redukcja biedy i suwerenność. „Pas i Szlak” promuje samowystarczalność, większą niezależność i zmniejszenie wpływów USA.
W kontekście Europy Środkowo-Wschodniej profesor Uniwersytetu Łódzkiego powiedział, że przedstawiony w 2012 w Warszawie format 16+1, a rok później Inicjatywa Pasa i Szlaku zostały przyjęte bez sprzeciwu. Jako główne obszary współpracy w regionie wymienił gospodarkę, politykę, kulturę, sport i media. Dodał, że współpraca w Europie realizowana jest w oparciu o relacje bilateralne i formaty wielostronne, a głównymi partnerami są obecnie Węgry i Serbia.
Profesor Mierzejewski podsumował „Pas i Szlak” jako parasol, pod którym wielu interesariuszy znalazło swoje miejsce i który umożliwił realizację określonych projektów.
