Czy mamy wrócić do trójpolówki?

1 mar 2022

Rolnictwo regeneratywne – moda ostatnich lat i zarazem swoisty powrót do przeszłości polegający na odchodzeniu od wielkoprzemysłowych metod produkcji rolnej.

Czy jesteśmy gotowi na rolnictwo regeneratywne? Rolnictwo takie może i powinno stać się w najbliższej przyszłości dominującym systemem produkcji rolnej. Jego podstawą jest bowiem wzbogacanie gleby w substancję organiczną, czyli próchnicę, co jest niezbędne dla zachowania jej żywotności w długiej perspektywie. Trzeba zauważyć, że dbałość o jakość gleby leży zarówno w mikroekonomicznym interesie samego producenta, dla którego stanowi podstawowy warsztat pracy, jak i w interesie ogólnospołecznym, ze względu na fundamentalne znaczenie bezpieczeństwa żywnościowego oraz szerzej – minimalizacji negatywnego wpływu produkcji żywności na środowisko naturalne, w tym na zmiany klimatu. Nie do końca natomiast uzasadniona jest nazwa „rolnictwo węglowe”, która pojawia się często w mediach. Ten sektor od zarania dziejów zajmuje się wytwarzaniem związków organicznych (z wykorzystaniem procesów fizjologicznych roślin i zwierząt), których podstawą jest węgiel. „Węglowość” nie jest więc cechą wyróżniającą system rolnictwa regeneratywnego.
W systemie rolnictwa regeneratywnego niezbędne będzie zastosowanie dawnych sposobów gospodarowania (w tym głównie płodozmianu i międzyplonów), aczkolwiek musi być to powrót w nowoczesnym wydaniu. Dawne techniki musiały bowiem zapewnić produktywność ziemi wystarczającą dla wyżywienia mniej niż 3 miliardów ludzi a dziś na świecie jest ich niemal 8 mld i liczba ta sukcesywnie rośnie. Jednocześnie nie można też liczyć na znaczący wzrost areału ziemi uprawnej, chyba, że kosztem tropikalnych lasów deszczowych lub ewentualnie innych terenów (np. pustynnych czy półpustynnych), ale tylko jeśli możliwe będzie bardzo znaczne potanienie procesu odsalania wody morskiej. Obecnie już niemal jedna trzecia lądów Ziemi zajęta jest przez mniej lub bardziej intensywną produkcję rolniczą.
Oznacza to, że przyszłe regeneratywne rolnictwo, wykorzystując elementy dawnych technik wytwórczych, w swojej istocie oparte będzie jednak o osiągnięcia systemu konwencjonalnego, w tym przede wszystkim na postępie mechanizacyjnym, biologicznym, ale także i chemicznym. Większe niż obecnie znaczenie płodozmianu, bioróżnorodności, optymalizacji nawożenia czy integrowanej ochronie roślin nie oznacza, że można będzie zrezygnować z nowoczesnych maszyn, nawozów czy środków ochrony roślin. Będzie wręcz przeciwnie. Rolnictwo regeneratywne będzie wymagało wykorzystania kapitału rzeczowego i ludzkiego – w obu przypadkach w większej skali niż obecnie. Już teraz system ten stosują je raczej większe gospodarstwa. Poza tym jednym z cywilizacyjnych skutków rolnictwa konwencjonalnego było zmniejszenie zapotrzebowania na pracę w tym sektorze i przesunięcie siły roboczej do innych ekonomicznych aktywności. Także z tego powodu powrót do przeszłości jest niemożliwy. Trudno wyobrazić sobie „reagraryzację” rozumianą jako ponowne przeniesienie się znacznej części populacji z miast na wieś i zajęcie się działalnością rolniczą. Kolejna rzecz dotyczy samego kierunku postępu w rolnictwie. Znane z ostatnich dekad rozwiązania rolnictwa precyzyjnego, umożliwiającego m. in. wspomnianą racjonalizację nawożenia i ochrony roślin, wiążą się z zaangażowaniem znacznego kapitału rzeczowego oraz wymagają dużej fachowej wiedzy producentów (kapitału społecznego).
Dlatego nie można zgodzić się z poglądem, że rozdrobniona struktura agrarna w Polsce sprzyja temu systemowi produkcji. Małe gospodarstwa zazwyczaj nie posiadają wystarczająco dużo żadnego z wymienionych form kapitału a poza tym ich użytkownicy często pracują w sektorach pozarolniczych, stąd imperatyw dbałości o jakość gleby i szerzej – o zrównoważone praktyki rolnicze – jest tam słabszy. Potwierdzają to też liczne badania, z których (wbrew potocznemu mniemaniu), duże gospodarstwa cechują się nie tylko większą wydajnością ekonomiczną, ale też większą „przyjaznością” dla środowiska, w tym wysokim dodatnim saldem materii organicznej.
Konkludując, rolnictwo regeneratywne wpisuje się w te mechanizmy ochrony środowiska i klimatu, gdzie prywatny interes mikroekonomiczny producenta jest zbieżny z potrzebą ogólnospołeczną. Takie mechanizmy mają największą szansę powodzenia, ponieważ nie jest wymagany rozbudowany aparat kontrolny. Wystarczą wypracowane przez naukę rozwiązania oraz edukacja i doradztwo. W polskich (nie tylko zresztą) realiach rzecz w tym, że nie każde gospodarstwo spełnia postulat opłacalności ekonomicznej nowych rozwiązań.

Najnowsze

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Negocjacje pokojowe dotyczą nie tylko przyszłości Ukrainy, lecz całego europejskiego systemu bezpieczeństwa. Rosja żąda ograniczenia obecności NATO na wschodniej flance, utrzymania Ukrainy poza Sojuszem i możliwych ustępstw innych państw. USA rozważają członkostwo Ukrainy w NATO w zamian za wycofanie z Donbasu. Polska powinna aktywnie bronić swoich interesów.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

W Polsce na cukrzycę choruje ponad trzy miliony osób, a pięć milionów może mieć stan przedcukrzycowy. Tekst wskazuje na nierówności w dostępie do terapii, zwłaszcza ograniczenie refundacji pomp insulinowych do 26. roku życia. Zapowiadane zniesienie limitu od 2027 roku jest krokiem naprzód, lecz potrzebne są także właściwa diagnostyka, wsparcie psychologiczne i powszechna dostępność leczenia.

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Awaria przestarzałych systemów telekomunikacyjnych FAA doprowadziła 13 listopada 2026 roku do czterogodzinnego wstrzymania startów w USA i niemal 10 tysięcy odwołanych lotów. Incydent ujawnił wieloletnie zaniedbania modernizacyjne, mimo wcześniejszych ostrzeżeń GAO. Nie potwierdzono związku z awarią Microsoftu ani cyberataku, jednak wydarzenia podkreślają strategiczne znaczenie odpornej infrastruktury cyfrowej.

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Ponad 1500 samorządowców może stracić możliwość ubiegania się o reelekcję w 2029 roku. Zwolennicy zniesienia limitu przekonują, że władzę powinni rozstrzygać wyborcy, lecz problem sięga głębiej: wieloletnie rządy mogą zamieniać gminy w lokalne układy, gdzie lojalność wypiera kompetencje, a urząd zaczyna przypominać prywatne dziedzictwo. Obywatele częściej popierają ograniczenia niż ich likwidację. Rozsądnym kompromisem mogłyby być trzy kadencje, czyli piętnaście lat. Sama rotacja jednak nie wystarczy bez jawności, niezależnych mediów i realnej kontroli. Samorząd potrzebuje ciągłości, ale nie dożywotnich gospodarzy.

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Polskie dzieci spędzają w internecie niemal pięć godzin dziennie, często stykając się z patostreamingiem, cyberprzemocą i treściami seksualnymi. Autor wskazuje na nieskuteczną ochronę platform, polityczne sprzeczności oraz potrzebę wsparcia szkół i rodziców. Krytykuje prezydenckie weto ustawy cyfrowej, podkreślając konieczność połączenia ochrony dzieci z wolnością słowa.

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Rozmowy USA z Rosją i Ukrainą uwidaczniają brak wspólnego stanowiska Europy wobec wojny. Państwa UE spierają się o wybór wysłannika, podczas gdy Polska domaga się udziału w negocjacjach i ochrony interesów wschodniej flanki. Trwały pokój powinien gwarantować suwerenność Ukrainy, bezpieczeństwo regionu oraz odrzucać politykę stref wpływów.

Sprawdź również

Budownictwo hamuje.

Budownictwo hamuje.

Ceny materiałów budowlanych oraz produktów do domu i ogrodu były w III kwartale 2026 r. o 4 proc. wyższe niż rok wcześniej. Najmocniej podrożały izolacje termiczne – o 13,4 proc. Podwyżki zbiegły się ze spadkiem aktywności na budowach. Od stycznia do września...

Czy kredyty mieszkaniowe tanieją, czy drożeją?

Czy kredyty mieszkaniowe tanieją, czy drożeją?

Niższy POLSTR sprzyja niższemu oprocentowaniu części nowych kredytów zmiennych, podczas gdy średnie stawki kredytów okresowo stałych wzrosły. We wrześniu inflacja ogółem przyspieszyła, ale bazowa spadła. Analitycy portalu RynekPierwotny.pl wyjaśniają, co te rozbieżne...