Galeria dramatyczna JJ

25 maj 2023

Jarosław Jakubowski jako dramaturg zaistniał „Generałem” sztuka o Wojciechu Jaruzelskim, wystawiona na żywej scenie w 2011 roku, z Markiem Kalitą w roli tytułowej. Państwowy Instytut Wydawniczy wydał właśnie wybór ośmiu dramatów Jakubowskiego, nawiasem mówiąc, między innymi bez „H”, który Rafał Węgrzyniak uznał za najwybitniejszy dramat polski napisany w ostatnich latach, a odnoszącym się do doświadczeń pandemii.

Słusznie uznała autorka posłowia Jagoda Hernik Spalińska za najbardziej generalny atrybut dramaturgii Jakubowskiego „rozległość” tematyczną. Rzeczywiście, nie zasklepia się on w jednej domenie, w monosferze, lecz śmiało i dość brawurowo wędruje po tematach. Otwierający tom „Generał” to psychodrama dyskontująca psychologiczny i polityczny (w tej kolejności) wizerunek postaci człowieka, który odegrał bardzo ważną (dla jednych negatywną, wręcz zbrodniczą, dla innych pozytywną, a nawet zbawienną) w najnowszych dziejach Polski. 

„Znaki”, to rzecz o klimacie dystopijnym czy antyutopijnym jak kto woli, o konfrontacji pisarza z wysłannikiem centrali. Cechą tej konfrontacji nie jest jednak prosty mechanizm ograniczenia swobody twórczej i cenzury, lecz działanie „nowego świata”, który niepostrzeżenie, pod pozorem ułatwienia i uproszczenia życia, w warunkach działania zasad rynku i zysku, manipuluje jednostka i niweluje jej wartość oraz tożsamość. „Równina” ma charakter przypowieści inspirowanej biblijnie, pesymistycznie dyskontującej kryzys cywilizacji ludzkiej, zaostrzony przez pandemię. „Banalna historia”, to rzecz o rozpadzie związku między kobietą i mężczyzną dokonującym się w atmosferze iluzji i zakłamania. 

Mająca podtytuł „Ballada kosmiczna” sztuka „Hermaszewski” ma także cechy tragigroteski, z delikatnymi rysami  fantazji buffo, w którym kosmonauta Hermaszewski rozmawia ze słynnymi, klasycznymi gatunku literatury fantastycznej Philipem K. Dickiem i Henry Lovecraftem.  Znany kosmonauta jest tu postacią, w której biografii przecinają się krańców różne doświadczenia życiowe, poprzez której los pokazana została szeroka pojemność ludzkiego losu, od krańcowego doświadczenia polskiego dziecka cudem uratowanego z rzezi wołyńskiej (dwa passusy o okropnościach zwyrodniałego ukraińskiego okrucieństwa), po służbę wojskową w PRL uwieńczoną krańcowym, w innym znaczeniu, doświadczeniem udziału w locie kosmicznym i wejścia w krąg fantastycznej mitologii, wyrażonej w tekście przez zwracające się do niego postacie Dicka i Lovecrafta. 

W „Romy”, poprzez nawiązanie do postaci emblematycznej samotniczki światowego kina, Romy Schneider i zastosowanie dowcipnej ramy odwołującej się do estetyki francuskiego kina, Jakubowski opowiada o samotności zwykłych ludzi, samotności, której nie potrafią przełamać mimo nadarzających się szans. 

„Urodziny”, to sztuka skonstruowana wokół inspiracji biografią i twórczością, Tadeusza Różewicza, artysty ujętego przez dramaturga jako „everyman”, przez dziesięciolecia dyskontujący doświadczenia epoki w Polsce i świecie, także poprzez nawiązanie do motywów (n.p. naturalistycznego erotyzmu) i stylu tej twórczości.  Ostatni w zbiorze tekst to „Powrót porucznika”, polemiczne nawiązanie do „Śmierci porucznika” Sławomira Mrożka, a tematycznie przypominająca też „Do piachu” Tadeusza Różewicza. 

Jednak jakby odwzorowany od Różewicza obraz wojennej degradacji kończy się puentą o innej, bardziej optymistycznej wymowie, gdzie mit nie jest ostatecznie skompromitowany, ale ocalony przez pospolitych ludzi.

Dramat nie jest rodzajem łatwym w lekturze, a analiza jego struktury, formy oraz rozszyfrowywanie jego sensów wymaga innych kwalifikacji analitycznych niż w przypadku prozy powieściowej, ale kontakt czytelniczy z przeznaczonymi na scenę „partyturami” Jarosława Jakubowskiego jest także bardzo interesujący.

Najnowsze

Drugi etat polskich kobiet. Kto naprawdę dźwiga ciężar codziennego życia rodziny?

Drugi etat polskich kobiet. Kto naprawdę dźwiga ciężar codziennego życia rodziny?

Polska równość kończy się często na progu domu. Badanie SGH pokazuje, że kobiety nadal wykonują większość powtarzalnych obowiązków: pranie wskazuje 73 proc. badanych, opiekę nad chorym dzieckiem 55 proc., a ubieranie dzieci 59 proc. Mężczyźni chętnie dzielą zabawę, lecz codzienna, wyczerpująca logistyka pozostaje głównie po stronie kobiet. Do tego dochodzi opieka nad seniorami, ograniczająca ich aktywność zawodową i przyszłe emerytury. Niewidzialna praca ma realną cenę. Państwo nie może dłużej udawać, że rodzina, zwłaszcza kobieta, zastąpi cały system opieki.

Trump, Putin i Xi w Chinach. Nowa Jałta czy szansa na pokój?

Trump, Putin i Xi w Chinach. Nowa Jałta czy szansa na pokój?

Spotkania w Shenzhen i Berlinie otworzyły nowe możliwości dialogu o bezpieczeństwie międzynarodowym i wojnie w Ukrainie. Trójstronna deklaracja Chin, USA i Rosji dotyczyła głównie ONZ, energetyki oraz ograniczania ryzyka nuklearnego, nie zaś podziału Europy. Europa i Ukraina domagają się udziału w negocjacjach, a przyszłość inicjatywy zależy od konkretnych działań.

Polskie budownictwo w zastoju. Czy to pierwszy sygnał problemów gospodarki?

Polskie budownictwo w zastoju. Czy to pierwszy sygnał problemów gospodarki?

Polskie budownictwo wyraźnie hamuje: produkcja budowlano-montażowa spadła we wrześniu o 9 proc., a zadłużenie firm przekroczyło 6,2 mld zł. Mimo wzrostu PKB sektor zmaga się z niedoborem zamówień, rosnącymi kosztami i problemami płynnościowymi, szczególnie dotkliwymi dla podwykonawców. Jednocześnie mieszkania drożeją i pozostają niedostępne dla wielu pracujących Polaków, a budownictwo społeczne stanowi marginalną część rynku. Wielkie inwestycje mogą pomóc branży, lecz potrzebne są stabilne zamówienia, mieszkania dostępne cenowo i rozwój odpowiadający realnym potrzebom społeczeństwa.

Komentarz: Xi Jinping, Putin i Trump. Historyczne spotkanie w Shenzhen

Komentarz: Xi Jinping, Putin i Trump. Historyczne spotkanie w Shenzhen

19 listopada 2026 roku w Shenzhen odbyło się pierwsze formalne spotkanie przywódców Chin, Rosji i Stanów Zjednoczonych, zorganizowane podczas szczytu APEC. Wydarzenie podkreśliło rosnącą rolę Chin jako mediatora i gospodarza rozmów o bezpieczeństwie globalnym. Xi Jinping wezwał do wzajemnego szacunku, pokojowego współistnienia, współpracy oraz stałego dialogu, ostrzegając przed konfliktem mocarstw i pułapką Tukidydesa. Przywódcy zapowiedzieli rozmowy o kontroli zbrojeń nuklearnych, bezpieczeństwie energetycznym i negocjacyjnym rozwiązywaniu konfliktów, w tym wojny w Ukrainie. Spotkanie może stworzyć podstawy regularnej komunikacji oraz bardziej wielobiegunowego porządku międzynarodowego, z udziałem Europy.

Xi Jinping spotkał się z prezydentem Donaldem Trumpem

Xi Jinping spotkał się z prezydentem Donaldem Trumpem

19 listopada w Shenzhen Xi Jinping spotkał się z Donaldem Trumpem podczas wizyty prezydenta USA w Chinach na spotkaniu APEC. Przywódcy podkreślili potrzebę budowania konstruktywnych i stabilnych strategicznie relacji, opartych na wzajemnym szacunku, równości i sprawiedliwości. Uznali za konieczne wdrażanie wcześniejszych porozumień, utrzymywanie intensywnej komunikacji, rozszerzanie współpracy oraz konstruktywne zarządzanie rozbieżnościami, szczególnie w kwestiach Tajwanu, handlu i gospodarki. Wskazali postępy we współpracy przeciw narkotykom, oszustwom i nielegalnej migracji, a także potrzebę koordynacji w zakresie bezpieczeństwa sztucznej inteligencji. Trump zadeklarował brak poparcia dla niepodległości Tajwanu, a obie strony zapowiedziały wspólny plan dalszego rozwoju relacji.

Sprawdź również

Wielkie granie w innej siedzibie

Wielkie granie w innej siedzibie

Szalone Dni Muzyki znalazły swój dom. Nowe otwarcie spodobało się publiczności. Można się było nieco obawiać, jak tegoroczne Szalone Dni Muzyki odnajdą się i zaklimatyzują w zupełnie nowym miejscu. A przede wszystkim: jak tę zmianę powita publiczność, przyzwyczajona...

MOŻESZ TAK. I TAK TEŻ MOŻESZ!

MOŻESZ TAK. I TAK TEŻ MOŻESZ!

14. Festiwal Kultury bez Barier | 13–18 października 2026 175 wydarzeń. Ponad 20 miast. Spektakle, filmy, koncerty, wystawy, spacery i warsztaty. Od 13 do 18 października po raz czternasty Festiwal Kultury bez Barier pokazuje, że nie ma jednego właściwego sposobu na...