10 lipca 2024

loader

Stary Kenzaburō Ōe na nowo

fot. PIW

Sięgając po tę powieść miałem wrażenie, że skądś znam podobny tytuł, choć w  nieco innej  wersji. I nie omyliłem się. Ta powieść ukazała się jako „Sprawa osobista”, w połowie lat siedemdziesiątych, dokładnie w roku 1974, także nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego, w znakomitej Serii Prozy Współczesnej, przybliżającej polskim czytelnikom  niektóre najważniejsze dokonania prozy światowej. 

Wtedy jednak nie zwróciłem uwagi na to, że nie był to przekład z języka japońskiego, lecz z przekładu angielskiego na język polski. Ta sama wersja ukazała się jeszcze raz, w roku 2005. Pół wieku później ukazała się także nakładem PIW, ale tym razem przełożona z języka japońskiego. 

Ta słynna powieść Kenzaburō Ōe, jednego z dwóch japońskich autorów uhonorowanych jak dotąd Literacką Nagrodą Nobla, oparta jest częściowo na motywach autobiograficznych. Niespełna trzydziestoletni bohater, nazywany od dzieciństwa Ptakiem, zostaje ojcem dziecka z przepukliną mózgową, chłopca o którym lekarza mówią „warzywo”. Związana z tym odpowiedzialność jawi się Ptakowi niczym uwięzienie w klatce. 

Eskapizm mężczyzny prowadzi go w rejony pełne wstydu i mroku. Oe stawia w niej pytania o odpowiedzialność za drugiego człowieka, za własne dziecko. Główny bohater – mężczyzna imieniem Ptak – zmaga się ze swoimi lękami i wątpliwościami wobec wychowywania niepełnosprawnego dziecka. To wybitna proza oscylująca między liryzmem a naturalizmem, opowieść o przemianie bohatera i jego stopniowym godzeniu się z sytuacją. 

Kenzaburō Ōe, ur. w 1935 w Ose na wyspie Sikoku, to japoński prozaik i eseista, laureat Literackiej Nagrody Nobla za rok 1994, aktywista ruchu antynuklearnego. Ukończył studia romanistyczne na Uniwersytecie Tokijskim, w tym samym czasie debiutował jako prozaik. W 1958 roku otrzymał prestiżową Nagrodę Akutagawy, wyróżniony również m.in. Legią Honorową (2002). 

Uznawany jest za wybitnego wyraziciela postaw pokolenia dojrzewającego podczas wojny w Korei (1950–1953). W twórczości porusza podstawowe problemy współczesności, szczególnie wiele miejsca poświęca konfliktom w środowisku młodzieży, a bohaterów przedstawia w sytuacjach ostatecznych – konfrontacji z chorobą, poniżeniem, wojną i śmiercią. Opublikował wiele opowiadań, powieści i książek eseistycznych. 

W Polsce ukazały się m.in. powieści: „Sprawa osobista” (PIW 1974, 2005) i „Zerwać pąki, zabić dzieci” (2004). 

Krzysztof Lubczyński

Poprzedni

Nazwiska, przezwiska, wiatr

Następny

Rowery dla dziadków?