Smog atakuje, rząd obiecuje

Niestety, od samych słów i obietnic, poziom zanieczyszczenia powietrza w Polsce jakoś nie chce spaść.

 

Program „Czyste powietrze” formalnie ruszył 19 września, co oznacza, że od tej daty można składać wnioski o dofinansowanie termomodernizacji czy wymiany dotychczasowej instalacji grzewczej.
Może tu chodzić o docieplenie ścian budynku, wymianę okien, drzwi, podłóg i dachu, montaż lub modernizację instalacji centralnego ogrzewania i ciepłej wody, założenie kolektorów słonecznych czy urządzeń fotowoltaicznych, albo wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.

 

Program istniejący teoretycznie

Możliwości jest więc na pozór dużo, zaś dofinansowanie może objąć od 40 do 90 proc kosztów wymiany pieca czy termomodernizacji domu – co faktycznie oznacza kwoty od 53 tys zł, do 7 tys zł, zależnie od dochodów w gospodarstwie domowym (im wyższe, tym dofinansowanie mniejsze).
Na rzeczywiste zasilenie kasą z programu liczyć mogą jednak tylko nieliczni – a z własnej kieszeni trzeba wydać sporo.
Poza tym, przy dochodach ponad 1600 zł miesięcznie na osobę, dotacji już nie ma. Wtedy można otrzymać jedynie ulgę podatkową, sięgającą do 30 proc kosztów wymiany pieca czy termomodernizacji.
Granicę 1600 zł na osobę bardzo łatwo przekroczyć, zaś ci, którzy jej nie osiągną, i tak będą musieli wydać od kilku do kilkunastu tysięcy z własnych zasobów.
Dla uboższych Polaków, palących w piecach byle czym (i byle taniej) to poważny wydatek. Pamiętać też trzeba, że nowe piece będą wymagać spalania lepszego gatunku węgla – a więc ogrzewanie stanie się długofalowo bardziej kosztowne niż dotychczas.
Należy się zatem obawiać, że rządowy program dofinansowania nie przyniesie większych rezultatów – choć nie ma co krakać, bo na razie i tak funkcjonuje on tylko teoretycznie. A póki co, nasz kraj kompletnie nie radzi sobie ze smogiem, stanowiąc nie zieloną, ale ciemnoszarą plamę na mapie Europy.

 

Nie radzimy sobie

Takie właśnie pytanie: „Jak Polacy radzą sobie ze smogiem?” – w marcu tego roku na terenie całej Polski zadali badacze Centrum Badania Opinii Społecznej. Wyniki nie napawają optymizmem, bo jesteśmy jednym z państw, które w Europie wlecze się w ogonie działań pro ekologicznych.
Polskie miasta znajdują się w czołówce najbardziej zanieczyszczonych, a odpowiadają za to w głównej mierze gospodarstwa domowe oraz samochody.
Jak wynika z tego badania, tylko 44 proc. pytanych Polaków uważa, że smog jest poważnym problemem – natomiast większość respondentów, bo aż 59 proc. deklaruje, że do ogrzewania domów wykorzystuje przestarzałe piece i kotły węglowe.
Jednocześnie, z niechęcią patrzymy na rosnące rachunki za energię, a alarmy smogowe w całej Polsce nie dają zapomnieć o przekroczonych normach zawartości pyłów, spalin i innych zanieczyszczeń.

 

Na początku jest audyt

Termomodernizacja nie jest prosta i nie można jej sprowadzać do obłożenia ścian domów dodatkową izolacją. Wymaga doświadczonej ekipy, o którą dziś niełatwo. Przede wszystkim należy ocenić stan techniczny budynku i wykonać tzw. audyt energetyczny.
– Audyt energetyczny obejmuje wszystkie elementy, które mogą przyczynić się do utraty energii cieplnej. Najczęściej spotykamy się z nieszczelną stolarką okien i drzwi, niedokładnie wykończonymi ścianami, dachami i stropami, czy naprędce wykonanymi instalacjami wentylacji, klimatyzacji lub systemami ciepłej wody. Właśnie tam tworzą się mostki cieplne, przez które wychładzają się nasze domy. Dopiero po audycie, wiedząc, z jakim problemem ma się do czynienia, można kompleksowo podejść do każdej inwestycji – począwszy od nowego budownictwa, do wielopokoleniowych budynków, gdzie konstrukcja często nadszarpnięta jest zębem czasu. Tylko wtedy ma się pewność, że projekt modernizacji instalacji grzewczej będzie efektywny i ograniczy emisję szkodliwych gazów czy pyłów – mówi ekspert Jarosław Hrehorowicz.
Przeprowadzenie takiej analizy energetycznej warto zlecić certyfikowanemu doradcy, który poza oceną stanu technicznego budynku oszacuje korzyści związane z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii.
To przydatny dokument, za który, gdy ktoś ubiega się o dofinansowanie, może uzyskać do 1000 zł zwrotu kosztów (co oczywiście nigdy nie obejmie całej ceny tej analizy).

 

Nikt im tego nie zabroni

Termomodernizacja może obejmować cały dom lub tylko kilka elementów, w zależności od naszych potrzeb i możliwości finansowych. Dla ekip przeprowadzających prace termomodernizacyjne najtrudniejsze są starsze budynki, bo wymagają więcej uwagi niż te niedawno powstałe.
Badania Polskiej Izby Ekologii pokazały, że emisja pyłów z kotła węglowego, czy z kominka ręcznie zasilanego drewnem, to od 40 do nawet 800 miligramów na metr sześcienny szkodliwych dla naszego zdrowia związków PM2.5 czy PM10. Zestawienie tych wyników z zerową emisyjnością pomp ciepła, pokazuje, z jaką skalą nieefektywnych systemów ogrzewania domów mamy do czynienia – no ale przecież Polacy nie zrezygnują z palenia drewnem w kominkach. Zwłaszcza, że w naszym kraju nie funkcjonuje egzekwowanie zakazów spalania byle czego.

Odrobina mieszkaniowego luksusu

Cenimy takie symbole statusu jak mieszkanie na strzeżonym osiedlu czy podziemne parkingi.

 

Coraz więcej Polaków decyduje się na zakup własnego mieszkania. Według danych prezentowanych przez Główny Urząd Statystyczny, liczba lokali mieszkalnych oddanych do użytku w pierwszej połowie bieżącego roku wzrosła aż o 6,3 proc. w porównaniu z tym samym okresem roku poprzedniego.
Polacy wolą mieszkać „na swoim” niż wynajmować, choć na rynku mieszkaniowym utrzymują się dość wysokie ceny za metr kwadratowy (w pierwszym kwartale 2018 r. średnia to 4132 zł). W tej cenie mieści się na ogół tylko niewiele więcej niż standardowy stan surowy. Za rozmaite udogodnienia zwykle trzeba już dopłacić.
Jednym z udogodnień, za które musimy dopłacić jest możliwość wykończenia mieszkania „pod klucz” przez firmę deweloperską. Jest to wygodne choć kosztowne rozwiązanie, ponieważ w dzisiejszym pędzie życia często może brakować na to czasu. Całą sprawę utrudnia coraz mniejsza dostępność fachowców z prawdziwego zdarzenia (emigrują na Zachód), którzy dysponowaliby w miarę bliskimi wolnymi terminami.
Ceny za taką usługę są niezwykle zróżnicowane i zależą przede wszystkim od naszych preferencji oraz oczekiwanego efektu. Deweloperzy zwykle oferują trzy pakiety wykończenia: standard, pakiet ekonomiczny i premium – choć granice między nimi są płynne i to, co u jednego dewelopera zostanie uznane za pakiet ekonomiczny, u innego może już zostać wycenione jako premium. Decydując się na dopłacenie do oddania „pod klucz” możemy wprowadzić się do już urządzonego mieszkania.
Poważnym problemem jest jednak to, że wybierając projekt aranżacji wnętrza, najczęściej musimy określić swoje preferencje już na samym początku inwestycji budowlanej. I nie ma znaczenia, że nasze mieszkanie może zostać oddane do użytku dopiero za dwa, trzy lata. Decydować powinniśmy się od razu, a jeśli potem zechcemy zmienić zdanie, będzie nas to słono kosztować. Tymczasem przez dwa czy trzy lata zmieniają się nie tylko trendy, gusta czy mody, ale i materiały wykończeniowe. Dlatego więc warto wybierać projekty uniwersalne i ponadczasowe, takie, co do których możemy mieć nadzieję, że ciągle będą się nam podobać pomimo upływu czasu.
Inna opcja płatna „na życzenie” to montaż klimatyzacji – co staje się coraz popularniejsze zwłaszcza w mieszkaniach usytuowanych w sposób uniemożliwiający osiągnięcie przewiewu „na przestrzał” poprzez otwarcie wszystkich okien. Na montaż klimatyzacji najczęściej decydują się osoby mieszkające na wyższych piętrach, na których temperatura w gorące dni bardziej dokucza, a także właściciele domów jednorodzinnych z dużymi przeszkleniami, które się mocno nagrzewają.
Zakładanie klimatyzacji zaczyna być dość powszechnym zjawiskiem w nowych budynkach, nie tylko komercyjnych, ale również w domach i mieszkaniach. Pomimo swojej rosnącej popularności nie jest to standard typowy dla budowanych obecnie osiedli. Zdarzają się wprawdzie inwestycje, w których już na etapie projektowania jest na zewnątrz przewidziane miejsce dla klimatyzatorów – ale ich zainstalowanie zależy od decyzji i możliwości finansowych nabywcy domu czy mieszkania.
Są też oczywiście i deweloperzy, którzy za dodatkową dopłatą proponują swoim klientom lokum z już założoną instalacją klimatyzacyjną, a przyszli właściciele mogą zawczasu wybrać sobie markę i rodzaj klimatyzatorów.
W wielu nowych budynkach w standardowych ofertach spotkamy również rowerownie. To powrót do lat pięćdziesiątych, kiedy to wspólne pomieszczenia na rowery czy suszarnie były dość powszechne.
Podziemne parkingi samochodowe czy garaże nadal pozostają dodatkowo płatne, a ich cena może niekiedy przyprawić o zawrót głowy, zwłaszcza długoletnich kredytobiorców.
Natomiast w „standardzie” możemy niekiedy otrzymać montaż ogrzewania podłogowego – ale z reguły tylko na parterze i pierwszym piętrze. Mieszkania na tych właśnie kondygnacjach są bowiem najbardziej narażone na zimno „ciągnące” od piwnic i garaży podziemnych. Dużą zaletą jest też coraz częstsze wyposażanie mieszkań w rolety zewnętrzne, które pozwalają skutecznie chronić się przed upałami i słońcem.
W standardowe oczekiwania potencjalnych nabywców, które ich zdaniem powinny mieścić się w podstawowej cenie metra kwadratowego, na stałe wpisały się już bezpieczeństwo oraz minimum komfortu. Ogrodzony plac zabaw dla dzieci, tereny zielone, własny dziedziniec, a nawet siłownia i kluby fitness – to życzenia co do wyposażenia osiedli mieszkaniowych, które są najczęściej wyrażane przez przyszłych mieszkańców.
Wideodomofony, ogrodzone osiedla, ochrona 24 godziny przez 7 dni czy szlabany już nikogo nie dziwią. Mieszkańcy chwalą zaś sobie poczucie bezpieczeństwa, jakie dają im podobne rozwiązania – a także to, że mogą czuć się lepsi od tych, których nie stać na kupno domu czy mieszkania na tak wyposażonych osiedlach.