Polskie legiony i ich komendant

28 sie 2022

Prof. Tomasz Nałęcz w artykule („Gazeta Wyborcza”, 20 sierpnia 2022) przedstawił powstanie legendy Legionów i wykorzystanie przez Józefa Piłsudskiego tej legendy w charakterze broni politycznej. Ten interesujący i potrzebny artykuł skłania do dodatkowych rozważań.

Autor zwraca uwagę na znaczenie rewolucji rosyjskiej z marca 1917 roku dla stanowiska francusko-angielsko-rosyjskiej ententy wobec odrodzenia niepodległego państwa polskiego. W marcu 1917 nastąpił koniec rządów carskich i początek dwuwładzy- Rządu Tymczasowego i Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich. Rada Piotrogrodzka w dniu 28 marca w odezwie do Polaków uznała prawo narodu polskiego do niepodległości i suwerenności. W dwa dni później ukazał się manifest Rządu Tymczasowego „proklamujący prawo Polski do niezawisłości politycznej, z zastrzeżeniem, że o granicach przyszłej Polski będzie mogła  ostatecznie zdecydować wszechrosyjska Konstytuanta”.(L. Bazylow Historia Rosji, Ossolineum 1975, s.501-502). Tak więc obydwa konkurujące w Rosji obozy polityczne uznały za słuszne odrodzenie państwa polskiego. Stanowisko Rosji było istotne dla jej sojuszników: Francji i Wielkiej Brytanii.

Przystąpienie Stanów Zjednoczonych (7 kwietnia 1917) do wojny przeciwko Niemcom i Austro-Węgrom było zapowiedzią ich klęski. Zdawał sobie z tego sprawę Józef Piłsudski. W 1904 roku odbył on podróż Nowy Jork – Buffalo – Chicago – San Francisco, skąd statkiem przez Honolulu udał się do Jokohamy. W podróży tej towarzyszył mu biegły w języku angielskim Tytus Filipowicz. Sądzę, że obserwacje z tej podróży były istotnym uzupełnieniem wiedzy przyszłego marszałka o Stanach Zjednoczonych pochodzącej z lektur i rozmów.

Prof. Nałęcz pisze, że „ententa najbardziej bała się stworzenia przez Niemców polskiej armii, aby się jej zasłużyć, [Piłsudski] zniszczył  legiony.” Sądzę, że warto przypomnieć okoliczności tego zniszczenia, czyli t.zw. kryzys przysięgowy.

W grudniu 1916 roku władze niemieckie utworzyły  Tymczasową Radę Stanu (TRS) składającą się z 25 członków wybranych przez te władze. Józef Piłsudski zgodził się na członkostwo w tej Radzie, gdyż sądził, że jej działalność będzie służyć przybliżeniu  niepodległej Polski. Gdy TRS nie spełniła jego oczekiwań, 2 lipca 1917 roku podał się do dymisji. „Na drugi dzień TRS przyjęła tekst przysięgi, którą mieli składać wstępujący do Polskich Sił Zbrojnych. Ślubowali oni królowi polskiemu (którego nie było i nie wiadomo było, czy w ogóle będzie) i dotrzymania braterstwa armiom niemieckiej i austriackiej oraz posłuszeństwa przełożonym, t.j.gen Beselerowi, jako wyznaczonemu dowódcy. Żadna polska instytucja nie miała ingerencji w sprawach wojska polskiego. 9 lipca legioniści- Królewiacy mieli składać przysięgę  w obecności delegatów TRS. Ogromna większość żołnierzy I i III brygad przysięgi nie złożyła i została wywieziona do obozów: oficerowie do Beniaminowa, podoficerowie i szeregowi do Szczypiorna. Obywatele austriaccy  zostali wywiezieni do Przemyśla, gdzie mieli  wejść do Polskiego Korpusu Posiłkowego, dowodzonego przez płka Zielińskiego”.

22 lipca został aresztowany Józef Piłsudski. Najpierw był więziony  w kilku miejscowościach. W miesiąc po aresztowaniu znalazł się w twierdzy w Magdeburgu gdzie przebywał do 8 listopada 1918 roku. Jak pisał Wacław Jędrzejewicz „Piłsudskiego osadzono nie w więzieniu, lecz w małym jednopiętrowym domku, gdzie na parterze zamieszkiwał pilnujący go feldfebel, a na górze Piłsudski miał do dyspozycji dwa mieszkalne pokoje. Był całkowicie odseparowany od styczności z ludźmi, czytał „Magdeburische Zeitung”, obiady przysyłano z restauracji. Piłsudski nadal otrzymywał uposażenie wojskowe, z którego władze więzienne pokrywały jego wydatki na jedzenie i inne. Miał możność czytania książek z biblioteki i pisania. Samotność Piłsudski znosił bardzo dobrze i, jak pisał „umiał łagodzić pracą umysłową najcięższą stronę życia wieziennego — tęsknotę”. Całymi godzinami stawiał pasjanse. Podczas zimy chorował, zwłaszcza  dokuczały mu serce i reumatyzm. Ale władze wojskowe zezwalały na wyjazdy do miasta na kąpiele i inne zabiegi lecznicze.” (W. Jędrzejewicz, op.cit. s.54) Stosunkowo dobre traktowanie więźnia wynikało zapewne z oczekiwania, że nie będzie on działał przeciwko Niemcom. Jednakże Piłsudski nie godził się na żadne deklaracje dotyczące jego przyszłego stosunku do Niemiec.

„9 listopada 1918 r., w południe w Berlinie wybuchła rewolucja. Piłsudski i Sosnkowski widzieli na ulicach marynarzy, żołnierzy i robotników w samochodach wojskowych z czerwonymi sztandarami. Z trudem dowieziono obu na dworzec kolejowy, gdzie czekał pociąg złożony z lokomotywy i jednego wagonu. Wyruszono do Polski”. (W. Jędrzejewicz, op.cit. s.56).

Legioniści wyszli z I Wojny Światowej jako żołnierze, którzy wypowiedzieli posłuszeństwo Niemcom i Austriakom, a nie jako ich sojusznicy. Pobyt w Magdeburgu przesłonił działania Józefa Piłsudskiego — brygadiera dowodzącego Legionami będącymi u boku dwu mocarstw zaborczych i ukazał jego opór wobec działań szkodliwych dla polskiej racji stanu.

Komendant Piłsudski był dla legionistów wielkim autorytetem, co umożliwiło mu w roku 1926 zdobycie władzy politycznej. Władzę tę, jak wiadomo, nie zawsze sprawował z pożytkiem dla społeczeństwa i państwa polskiego.

Najnowsze

Rosja prowadzi wojnę bez wypowiedzenia wojny. Estonia zamyka granicę, drony atakują statki w Rumunii. Czy Polska jest następna?

Rosja prowadzi wojnę bez wypowiedzenia wojny. Estonia zamyka granicę, drony atakują statki w Rumunii. Czy Polska jest następna?

**Rosja nie musi wysyłać czołgów, by zagrozić Europie.** Estonia zapowiada zamknięcie granicy z Rosją po udaremnionej próbie sabotażu fabryki dronów, którą tamtejsze służby wiążą z GRU. W tym samym czasie u wybrzeży Rumunii bezzałogowce trafiają trzy statki handlowe. Sprawców tych ataków wciąż nie ustalono. Polska także mierzy się z podejrzeniami rosyjskiej dywersji: od podpaleń po zagrożenia dla infrastruktury. To nie są tylko sprawy wojska i służb. Stawką jest bezpieczeństwo podróży, pracy, dostaw energii i naszych bliskich. Czy państwo jest przygotowane na kryzys, który może zacząć się bez wypowiedzenia wojny? A koszty ewentualnego chaosu zapłacą przede wszystkim zwykli obywatele.

Mistrz olimpijski chce zostać prezydentem Francji. Teddy Riner rzuca wyzwanie politycznym elitom

Mistrz olimpijski chce zostać prezydentem Francji. Teddy Riner rzuca wyzwanie politycznym elitom

Teddy Riner, wielokrotny mistrz olimpijski i świata, ogłosił kandydaturę w wyborach prezydenckich we Francji w 2027 roku. Opiera kampanię na popularności, walce z podziałami, poprawie warunków życia i reformach gospodarczych, lecz nie przedstawił szczegółowego programu. Jego start pokazuje rosnącą rolę celebrytów w polityce oraz napięcie między rozpoznawalnością a doświadczeniem.

Kibolsko- sejmolska

Kibolsko- sejmolska

**Sejm coraz częściej przypomina stadionową trybunę**, na której zamiast debaty słychać okrzyki, a zamiast argumentów liczy się lojalność wobec własnej drużyny. Polityczni ultrasi podkręcają emocje, partyjni „hulsi” szukają przeciwników, a kolejne „zgody” i „kosy” zastępują rozmowę o problemach obywateli. W tym widowisku są race słowne, prowokacje i nieustanna walka o aplauz. Brakuje za to realnej odpowiedzialności za zdrowie, dostępne mieszkania, godne płace i bezpieczeństwo. **Kto naprawdę wygrywa na tej kibolsko-sejmolskiej polityce?** Na pewno nie ludzie, którzy za nią płacą. Czy parlament ma jeszcze służyć społeczeństwu, czy wyłącznie swoim politycznym gwiazdom?

Europa szykuje szpitale na wojnę. A czy polska służba zdrowia poradzi sobie z tysiącami rannych?

Europa szykuje szpitale na wojnę. A czy polska służba zdrowia poradzi sobie z tysiącami rannych?

Europa, przygotowując się na możliwe konflikty i zagrożenia biologiczne, uznaje ochronę zdrowia za element bezpieczeństwa państwa. Polska tworzy sieć szpitali, szkoli personel i planuje inwestycje, lecz nadal zmaga się z brakami kadrowymi oraz niedoskonałymi zabezpieczeniami. Kluczowe jest zapewnienie ciągłości leczenia rannych i pozostałych pacjentów.

Roboty już tańczą, wkrótce pójdą do pracy ?

Roboty już tańczą, wkrótce pójdą do pracy ?

Web Summit 2026 pokazał rosnącą przewagę Chin w robotyce i sztucznej inteligencji. Humanoidy zwiastują automatyzację przemysłu, usług i opieki, lecz rodzą pytania o zatrudnienie, nierówności oraz podział zysków. Europa i Polska powinny rozwijać własne technologie, inwestować w kompetencje i zapewnić pracownikom przekwalifikowanie, krótszy czas pracy oraz bezpieczeństwo ekonomiczne.

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Negocjacje pokojowe dotyczą nie tylko przyszłości Ukrainy, lecz całego europejskiego systemu bezpieczeństwa. Rosja żąda ograniczenia obecności NATO na wschodniej flance, utrzymania Ukrainy poza Sojuszem i możliwych ustępstw innych państw. USA rozważają członkostwo Ukrainy w NATO w zamian za wycofanie z Donbasu. Polska powinna aktywnie bronić swoich interesów.

Sprawdź również

Kibolsko- sejmolska

Kibolsko- sejmolska

Polska polityka przejmuje zachowania z subkultury stadionów piłkarskich. Ale nie ze stadionów inteligentnej siatkówki, żywiołowej koszykówki, czy bojowej piłki ręcznej. Naśladuje kulturę piłki kopanej. I to w najgorzej jej wersji. Jeżeli popatrzymy na Salę Plenarną...