W moralnym zwierciadle: polski obraz izraelskich instytucji

17 lis 2021

W tym tygodniu powróciłem do telewizyjnego filmu dokumentalnego wyprodukowanego przez Keshet, który przedstawiał stosunki między Izraelem a Polską i poruszał kwestie dotyczące historii, polityki oraz prawa. Film, jak deklarują jego twórcy, podlegał polskim przepisom, które karzą każdego, kto publicznie oskarża naród polski lub państwo polskie o odpowiedzialność lub udział w zbrodniach nazistowskich popełnionych przez III Rzeszę Niemiecką, grzywną lub karą więzienia do trzech lat.

Około 3 lata temu Polski rząd twierdził wówczas, że celem ustawy jest ochrona narodu polskiego i państwa przed jakąkolwiek odpowiedzialnością karną za zbrodnie popełniane w obozach (wg doniesień portalu BBC). Polska zawsze sprzeciwiała się używania wyrażeń takich jak „polskie obozy śmierci”, ponieważ mogą one sugerować, że państwo jest współodpowiedzialne za takie nazistowskie obozy, jak Auschwitz, podczas gdy zostały one założone i zarządzane przez nazistowskie Niemcy po inwazji na Polskę w 1939 r.
Tak jak się spodziewano, ustawa ta wywołała silne reakcje w Izraelu, a były premier Benjamin Netanjahu określił ją jako „próbę przepisania historii na nowo i zaprzeczenia Holokaustowi”. Obecny premier i ówczesny Minister Edukacji, Naftali Bennett, powiedział: „Rząd polski odwołał moją wizytę, ponieważ mówiłem o zbrodniach popełnionych przez ich obywateli i jestem z tego powodu dumny”. Wspomniane wcześniej w filmie pytanie o to „czy naród potrzebuje prawa, które mówi co wolno a czego nie wolno mówić o przeszłości jego kraju?” To pytanie trafia bez przeszkód do Izraela.
Bez wchodzenia w kwestie porównywania Holokaustu z palestyńską Nakbą, bo to po prostu nieprawda i nie ma potrzeby mieszania różnych kontekstów historycznych, echo tego pytania powraca dosłownie i interpretacyjnie, gdy przyjrzymy się formie izraelskiej interakcji z historią. Ważne jest, aby pamiętać, że w instytucji „Żydowskiego Państwa Demokratycznego” istnieje prawo bardzo podobne do wspomnianego polskiego prawa. Mało tego, prawo izraelskie wyprzedzało o kilka lat polskie.
Jest to „Ustawa o Nakbie” uchwalona przez Kneset w marcu 2011 r., która upoważnia Ministra Finansów do zmniejszania rządowych funduszy lub wsparcia instytucji prowadzącej działalność, która sprzeciwia się definicji państwa Izrael jako państwo „żydowskie i demokratyczne”, upamiętnia Dzień Niepodległości lub utworzenie państwa Izrael jako dzień żałoby.
Centrum prawne „Sprawiedliwość – Adaleh” skomentowało to w następujący sposób: Palestyńczycy obchodzą oficjalny Dzień Niepodległości Izraela jako narodowe upamiętnienie żałoby i organizują różne akcje upamiętniające. Ustawa narusza prawa Palestyńczyków i ogranicza ich wolność wyrażania swoich poglądów oraz wyrządza wielką szkodę instytucjom kulturalnym i edukacyjnym oraz ugruntowuje późniejszą dyskryminację obywateli arabskich.
Ustawa ta poważnie szkodzi także zasadzie równości i prawa obywateli arabskich do zachowania swojej historii i kultury. Pozbawia ona arabskich obywateli prawa do upamiętniania Nakby, która jest integralną częścią ich historii.
Czy izraelskie prawo daje Izraelowi nadrzędną i wyłączną władzę, ponieważ „określa, co jest dozwolone, a czego nie wolno mówić o jego przeszłości?”. Odpowiedź: Zdecydowanie tak! Ustawa ta przyznaje uprawnienia do ścigania tych, którzy mówią, co jest zabronione i określa tożsamość osób uprawnionych i wyszczególnia formy kary dla tych, którzy nie stosują się do tego prawa. Polskie prawo nakłada zakaz i grozi karą, a izraelskie prawo również zakazuje i grozi wstrzymaniem finansowania, co też jest karą. W obydwu przypadkach mamy kary i ograniczenia za upublicznianie stanowiska, w które wierzy obywatel, a z którym państwo się nie zgadza.
Palestyńczycy mają więc prawo powtórzyć pytanie, które padło w filmie i skierować je do izraelskich instytucji i społeczeństwa: „Dlaczego państwo potrzebuje prawa, aby wiedzieć, co wolno, a czego nie wolno mówić o swojej przeszłości?”. Przychodzi mi na myśl wiele odpowiedzi, jedną z możliwych można znaleźć w najnowszych raportach izraelskiego Instytutu „Akevot”, który jest przeciwny utajnianiu dokumentów archiwalnych, których czas ujawnienia już nadszedł.
Na razie komisja ministrów decyduje o losie akt i dokumentów archiwalnych, których poufność zgodnie z prawem wygasła. Uzasadnia to względami bezpieczeństwa narodowego lub stosunków zagranicznych. Raport Instytutu mówi, że wszystkie akta i archiwalne dokumenty są „niezbędne do zrozumienia historii Państwa Izrael, a w szczególności wydarzeń i polityki istotnej dla zrozumienia korzeni i rozwoju konfliktu izraelsko-palestyńskiego”. Wyraźnie zapewnia on, że ta rządowa komisja działa, aby zapobiec ujawnieniu materiałów archiwalnych związanych z Nakbą.
Akevot podkreśla, że za polityką ukrywania i tajności stoją względy polityczne i formalne, a nie materialne czy prawne.
Ta ciągła tajemnica – pisze instytut w swoim raporcie – nie ma na celu ochrony zewnętrznych interesów państwa, lecz wewnętrzne: chronić wizerunek wojska i przeciwstawiać się opinii opartej na dokumentach dotyczących konfliktu izraelsko-palestyńskiego.
Ukrywanie tych faktów jest dużym utrudnieniem nie tylko dla historyków, lecz ma realny wpływ na izraelską opinię naukową, publiczną i polityczną.
Ma ono na celu zachowanie oficjalnej narracji o podstawach konfliktu izraelsko-palestyńskiego, a tym samym ma realny i decydujący wpływ na perspektywę jego zakończenia – czytamy w raporcie.
Izraelowi brakuje wielu wartości i moralności „To kwestia wymagająca długiej i pogłębionej dyskusji”. Być może skoncentrujemy się na jednym prostym elemencie, którego ta instytucja potrzebuje: lustro. Lustro, w którym Izrael może zobaczyć swoje prawdziwe odbicie. Zanim Izrael zaprotestuje przeciwko temu, co nazywa polskim nacjonalizmem przeciwko Żydom, niech zamknie usta i powstrzyma swój krwawy nacjonalizm przeciwko Palestyńczykom.

Tekst ukazał się pierwotnie w gazecie „At-Ittihad”.

Najnowsze

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Negocjacje pokojowe dotyczą nie tylko przyszłości Ukrainy, lecz całego europejskiego systemu bezpieczeństwa. Rosja żąda ograniczenia obecności NATO na wschodniej flance, utrzymania Ukrainy poza Sojuszem i możliwych ustępstw innych państw. USA rozważają członkostwo Ukrainy w NATO w zamian za wycofanie z Donbasu. Polska powinna aktywnie bronić swoich interesów.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

W Polsce na cukrzycę choruje ponad trzy miliony osób, a pięć milionów może mieć stan przedcukrzycowy. Tekst wskazuje na nierówności w dostępie do terapii, zwłaszcza ograniczenie refundacji pomp insulinowych do 26. roku życia. Zapowiadane zniesienie limitu od 2027 roku jest krokiem naprzód, lecz potrzebne są także właściwa diagnostyka, wsparcie psychologiczne i powszechna dostępność leczenia.

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Awaria przestarzałych systemów telekomunikacyjnych FAA doprowadziła 13 listopada 2026 roku do czterogodzinnego wstrzymania startów w USA i niemal 10 tysięcy odwołanych lotów. Incydent ujawnił wieloletnie zaniedbania modernizacyjne, mimo wcześniejszych ostrzeżeń GAO. Nie potwierdzono związku z awarią Microsoftu ani cyberataku, jednak wydarzenia podkreślają strategiczne znaczenie odpornej infrastruktury cyfrowej.

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Ponad 1500 samorządowców może stracić możliwość ubiegania się o reelekcję w 2029 roku. Zwolennicy zniesienia limitu przekonują, że władzę powinni rozstrzygać wyborcy, lecz problem sięga głębiej: wieloletnie rządy mogą zamieniać gminy w lokalne układy, gdzie lojalność wypiera kompetencje, a urząd zaczyna przypominać prywatne dziedzictwo. Obywatele częściej popierają ograniczenia niż ich likwidację. Rozsądnym kompromisem mogłyby być trzy kadencje, czyli piętnaście lat. Sama rotacja jednak nie wystarczy bez jawności, niezależnych mediów i realnej kontroli. Samorząd potrzebuje ciągłości, ale nie dożywotnich gospodarzy.

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Polskie dzieci spędzają w internecie niemal pięć godzin dziennie, często stykając się z patostreamingiem, cyberprzemocą i treściami seksualnymi. Autor wskazuje na nieskuteczną ochronę platform, polityczne sprzeczności oraz potrzebę wsparcia szkół i rodziców. Krytykuje prezydenckie weto ustawy cyfrowej, podkreślając konieczność połączenia ochrony dzieci z wolnością słowa.

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Rozmowy USA z Rosją i Ukrainą uwidaczniają brak wspólnego stanowiska Europy wobec wojny. Państwa UE spierają się o wybór wysłannika, podczas gdy Polska domaga się udziału w negocjacjach i ochrony interesów wschodniej flanki. Trwały pokój powinien gwarantować suwerenność Ukrainy, bezpieczeństwo regionu oraz odrzucać politykę stref wpływów.

Sprawdź również