Atom przyszłości

20 lis 2022

Rządowy projekt zmiany ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej idzie jak burza. W Polsce zapanował konsensus – potrzebujemy energii z atomu. Najnowszy sondaż IBRIS dla „Rzeczpospolitej” pięczetuje sprawę: przeszło 85 proc. Respondentów popiera budowę elektrowni. Polki i Polacy chcą atomu, nawet pomimo ogromnych kosztów. 

W lipcu tego roku Parlament Europejski przegłosował rezolucję w której uznaje atom i gaz za zieloną energię. Taka zmiana nie może dziwić – 75 proc. Źródeł energii pochodzi od paliw kopalnych (jeśli wliczyć gaz), a tylko około 10 proc. z atomu. Wojna na Ukrainie i postępujące zmiany klimatyczne wymusiły zmianę podejścia do tematu bezpieczeństwa energetycznego. Dziś decyzja Angeli Merkel o zamknięciu niemieckich kopalni do końca 2022, podjęta w następstwie katastrofy w Fukushimie, bardziej w celu udobruchania elektoratu Zielonych, a nie w imię racjonalnych przesłanek, jawi się jako strategiczny błąd. Tymczasem, nawet europejscy zieloni zaczynają dopuszczać atom, przynajmniej jako „źródło przejściowe”. W tym roku fińscy zieloni przyjęli stanowisko ws. „pełnego poparcia dla energii atomowej”. 

Polski atom zbudują Amerykanie, przy udziale Korei Południowej. Dyskusja trwa. Wiadomo, że w przedsięwzięciu wezmą udział również polskie firmy (i na nim zarobią), a całościowy koszt na przestrzeni dekad(y) wyniesie nawet 100 mld dolarów. Finalizacja pierwszej elektrowni autorstwa amerykańskiej firmy Westinghouse ma się dokonać w roku 2033 na terenie gminy Choczewo na Pomorzu (mają powstać jeszcze dwie). 20 km dalej leżą szczątki nieudanej Elektrowi Jąrowej „Żarnowiec”. Inwestycja z lat 80 XX wieku miała była chlubą PRL, ale również sposobem na uniezależnienie od radzieckiego Wielkiego Brata. 

Tamten projekt zginął w efekcie referendum. Chwilę wcześniej świat uniknął katastrofy po awarii w Czarnobylu. Atom nie miał najlepszej prasy. Dziś również wybrzmiewają podobne argumenty – atom bywa niebezpieczny (choć obecne reaktory nie są tak podatne na usterki jak 40 lat temu), a do tego nadal brak pomysłu na utylizację odpadów promieniotwórczych (tych jest jednak nie tak dużo, jak podpowiada wyobraźnia). Są też argumenty bardziej racjonalne – energia z atomu nie jest tania, koszt realizacji szalenie długi, a sama inwestycja kosztuje majątek. A jednak, wielu ekspertów przekonuje, że w przeliczeniu na moc średnią nakłady inwestycyjne na farmy wiatrowe są zbliżone do tych na elektrownie jądrowe. Koszt pozyskania energii z atomu jest też kilkukrotnie niższy od tej z węgla. 

Polski miks energetyczny wisi na paliwach kopalnych. Kilka dekad od porażki inwestycji w Żarnowcu temat strategicznej niezależności wybrzmiewa jeszcze mocniej –  W 2021 udział węgla w miksie wyniósł ok 70 proc., a energia z OZE blisko 16.9 proc. Dla porównania, we Francji prąd pozyskiwany z elektrowni jądrowych stanowi około 70 procent produkcji energii elektrycznej. 

Tymczasem, pojawiają się kolejne nowinki technologiczne, jak małe reaktory jądrowe (SMR – Small Modular Reactor). Taka jednostka byłaby mniejsza, tańsza, a jej czas produkcji wynosiłby ledwie kilka lat. Narodowe Centrum Badań Jądrowych wyraziło zainteresowanie implementowaniem SMR-ów na terenie Polski, ale realne inwestycje to perspektywa co najmniej dekady. Jeden SMR mógłby zapewnić energię średniej wielkości miastu. 

Pomimo nowego entuzjazmu wobec atomu, panuje przekonuje, że to raczej technologia przejściowa. Bardziej konieczność, związana z postępującymi zmianami klimatycznymi, niepewną sytuacją geopolityczną i wyczerpywaniem się tradycyjnych źródeł energii, niż długofalowy plan dla ludzkości. Prawdziwy zielony sen to fuzja jądrowa. Czyste, niemal nieograniczone paliwo z atomów wodoru i helu, łączycych się pod wpływem super-wysokich temperatur to marzenie kolejnych pokoleń naukowców. Eksperymenty nad stworzeniem elektrowni opartych na „mini-słońcu” rozbijają się o problem uzyskiwania zysku energetycznego netto. Ostatnie eksperymenty naukowców z National Ignition Facility w Kaliforni i badaczy z Oxfordu zdają się zmierzać do przełomu, powodując zwiększone zainteresowanie prywatnych inwestorów. Rewolucja energetyczna stoi u naszego progu. Do tego czasu atom to najlepsza z dostępnych alternatyw.

Najnowsze

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Negocjacje pokojowe dotyczą nie tylko przyszłości Ukrainy, lecz całego europejskiego systemu bezpieczeństwa. Rosja żąda ograniczenia obecności NATO na wschodniej flance, utrzymania Ukrainy poza Sojuszem i możliwych ustępstw innych państw. USA rozważają członkostwo Ukrainy w NATO w zamian za wycofanie z Donbasu. Polska powinna aktywnie bronić swoich interesów.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

W Polsce na cukrzycę choruje ponad trzy miliony osób, a pięć milionów może mieć stan przedcukrzycowy. Tekst wskazuje na nierówności w dostępie do terapii, zwłaszcza ograniczenie refundacji pomp insulinowych do 26. roku życia. Zapowiadane zniesienie limitu od 2027 roku jest krokiem naprzód, lecz potrzebne są także właściwa diagnostyka, wsparcie psychologiczne i powszechna dostępność leczenia.

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Awaria przestarzałych systemów telekomunikacyjnych FAA doprowadziła 13 listopada 2026 roku do czterogodzinnego wstrzymania startów w USA i niemal 10 tysięcy odwołanych lotów. Incydent ujawnił wieloletnie zaniedbania modernizacyjne, mimo wcześniejszych ostrzeżeń GAO. Nie potwierdzono związku z awarią Microsoftu ani cyberataku, jednak wydarzenia podkreślają strategiczne znaczenie odpornej infrastruktury cyfrowej.

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Ponad 1500 samorządowców może stracić możliwość ubiegania się o reelekcję w 2029 roku. Zwolennicy zniesienia limitu przekonują, że władzę powinni rozstrzygać wyborcy, lecz problem sięga głębiej: wieloletnie rządy mogą zamieniać gminy w lokalne układy, gdzie lojalność wypiera kompetencje, a urząd zaczyna przypominać prywatne dziedzictwo. Obywatele częściej popierają ograniczenia niż ich likwidację. Rozsądnym kompromisem mogłyby być trzy kadencje, czyli piętnaście lat. Sama rotacja jednak nie wystarczy bez jawności, niezależnych mediów i realnej kontroli. Samorząd potrzebuje ciągłości, ale nie dożywotnich gospodarzy.

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Polskie dzieci spędzają w internecie niemal pięć godzin dziennie, często stykając się z patostreamingiem, cyberprzemocą i treściami seksualnymi. Autor wskazuje na nieskuteczną ochronę platform, polityczne sprzeczności oraz potrzebę wsparcia szkół i rodziców. Krytykuje prezydenckie weto ustawy cyfrowej, podkreślając konieczność połączenia ochrony dzieci z wolnością słowa.

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Rozmowy USA z Rosją i Ukrainą uwidaczniają brak wspólnego stanowiska Europy wobec wojny. Państwa UE spierają się o wybór wysłannika, podczas gdy Polska domaga się udziału w negocjacjach i ochrony interesów wschodniej flanki. Trwały pokój powinien gwarantować suwerenność Ukrainy, bezpieczeństwo regionu oraz odrzucać politykę stref wpływów.

Sprawdź również

Kibolsko- sejmolska

Kibolsko- sejmolska

Polska polityka przejmuje zachowania z subkultury stadionów piłkarskich. Ale nie ze stadionów inteligentnej siatkówki, żywiołowej koszykówki, czy bojowej piłki ręcznej. Naśladuje kulturę piłki kopanej. I to w najgorzej jej wersji. Jeżeli popatrzymy na Salę Plenarną...