Zohran Mamdani, lewicowy burmistrz Nowego Jorku, nie pojawił się na dorocznym balu mody w Metropolitan Museum of Art. W wieczór, gdy muzeum wypełniły gwiazdy, projektanci i miliarderzy, jego biuro pokazało krawców, sprzedawców, dostawców i związkowców. Ludzi, bez których branża modowa nie działa.
To nie był przypadkowy gest. Mamdani zbudował swoją pozycję na tematach czynszów, kosztów życia, transportu publicznego i praw pracowniczych. Najdroższy wieczór amerykańskiej mody stał się dla niego okazją do pokazania tego, co zwykle zostaje poza kadrem: pracy na zapleczu.
Bal, muzeum i wielkie pieniądze
Met Gala to coroczna impreza organizowana w nowojorskim Metropolitan Museum of Art. Oficjalnie jest zbiórką pieniędzy dla Costume Institute, działu muzeum zajmującego się historią ubioru. W praktyce to jeden z najważniejszych pokazów prestiżu w amerykańskiej kulturze popularnej.
Na zaproszenia czekają aktorzy, muzycy, modelki, projektanci, właściciele marek i ludzie wielkiego biznesu. Media przez kilka dni żyją kreacjami, nazwiskami i zdjęciami z wejścia do muzeum. Cena obecności także jest częścią tego spektaklu. Pojedyncze bilety kosztują dziesiątki tysięcy dolarów, a stoliki kupują najbogatsze firmy i sponsorzy.
W tym roku jednym z honorowych gospodarzy wydarzenia był Jeff Bezos, założyciel Amazona. To nazwisko natychmiast wprowadziło do dyskusji temat pracy. Amazon od lat jest krytykowany przez związki zawodowe i organizacje pracownicze za warunki w magazynach, presję na tempo dostaw i opór wobec organizowania pracowników.
Kim jest Mamdani
Zohran Mamdani należy do nowojorskiej lewicy. Jest demokratycznym socjalistą, czyli politykiem nurtu, który w Stanach Zjednoczonych łączy postulaty socjalne z walką o prawa lokatorów, publiczne usługi, tańszy transport i silniejsze związki zawodowe.
Jego kampania opierała się na sprawach, które w Nowym Jorku decydują o codziennym życiu: wysokich czynszach, kosztach utrzymania, komunikacji miejskiej, opiece nad dziećmi i bezpieczeństwie zatrudnienia. To polityka daleka od języka eleganckich bankietów. Bardziej od pytań o etykietę interesuje ją to, kto może jeszcze mieszkać w mieście, w którym praca coraz częściej nie wystarcza na normalne życie.
Odmowa udziału w gali była więc spójna z jego zapleczem politycznym. Burmistrz nie dopisał się do listy gości. Wybrał tych, którzy w branży mody najczęściej pojawiają się dopiero wtedy, gdy trzeba coś uszyć, przewieźć, poprawić albo sprzedać.
Krawcy, sprzedawcy, dostawcy
W dniu wydarzenia magazyn i-D opublikował serię portretów ludzi pracujących dla przemysłu mody i handlu. Na zdjęciach znaleźli się krawcy, pracownicy sprzedaży, byli dostawcy Amazona i działacze związkowi.
Wśród bohaterów byli Christopher Anderson, krawiec i organizator związkowy, Earnestine Gay z domu towarowego Macy’s, krawcy Hafeez Raza i Sonia Castrejón oraz Latrice Johnson i Lamont Hopewell, byli dostawcy Amazona zaangażowani w walkę o prawa pracownicze.
To ludzie z różnych części jednego łańcucha. Jedni szyją i dopasowują ubrania. Inni sprzedają je w domach towarowych. Kolejni pakują, przenoszą i dostarczają zamówienia. Na końcu tego procesu jest błysk fleszy, nazwa projektanta i twarz celebrytki. Na początku — praca rąk, kręgosłupa i czasu.
Branża mody i jej zaplecze
Moda chętnie mówi dziś o różnorodności, odpowiedzialności i wrażliwości społecznej. Takim językiem posługują się marki, magazyny i kampanie reklamowe. Dużo trudniej przebić się z opowieścią o płacach, grafikach, nadgodzinach, presji w logistyce i prawie do organizowania się w związkach zawodowych.
Dlatego gest Mamdaniego uderzył w czułe miejsce. Nie atakował samego muzeum ani mody jako dziedziny kultury. Pokazał tylko, że wielki przemysł, oparty na stylu i prestiżu, potrzebuje także ludzi wykonujących zwykłą, często niewdzięczną pracę.
Bez krawców nie ma kreacji. Bez sprzedawców nie ma butików i domów towarowych. Bez magazynierów i dostawców nie ma szybkiej sprzedaży internetowej. Bez związkowców wiele z tych zawodów pozostaje bez realnej ochrony wobec wielkich firm.
Nieobecność jako komunikat
Mamdani nie wygłosił długiego manifestu. Nie musiał. Wystarczyło, że w dzień największego święta elit modowych pokazał ludzi z zaplecza tej samej branży. Krawców, sprzedawców, dostawców i organizatorów pracowniczych.
To była polityka miejska w najprostszej formie. W centrum najbogatszego miasta USA, przy imprezie finansowanej przez najzamożniejszych, burmistrz przypomniał o pracy. Nie abstrakcyjnej, ale konkretnej: szyciu, mierzeniu, noszeniu paczek, obsłudze klientów, walce o umowy i prawa związkowe.
Nowojorski bal nadal będzie przyciągał gwiazdy, projektantów i sponsorów. Muzeum nadal będzie potrzebowało pieniędzy. Branża mody nadal będzie sprzedawać marzenia opakowane w drogie tkaniny. Po tegorocznej edycji zostaje jednak także inny obraz: ludzie, którzy pracują na ten blask, choć zwykle nie są jego częścią.
