Trujemy tak jak truliśmy

Od słów i pustych obietnic rządu stopień zanieczyszenia powietrza się nie zmniejszy.

 

Polska wciąż jest jednym z krajów Unii Europejskiej z najgorszą jakością powietrza. Maksymalne średnioroczne stężenia tak zwanych pyłów zawieszonych są niemal dwukrotnie wyższe niż dopuszczalne. Główną przyczyną złej jakości powietrza jest u nas emisja pyłów z domowych pieców i lokalnych kotłowni węglowych. Powodowana jest przez liczne źródła wprowadzające do powietrza niewielkie ilości zanieczyszczeń, które kumulują się na małej wysokości – najczęściej w obszarach o zwartej zabudowie mieszkaniowej.

 

Nikt się nie śpieszy

W ubiegłym roku miastami o najbardziej zanieczyszczonym powietrzu w Polsce były: Kraków (165 dni z przekroczonymi normami pyłów), Opoczno (150 dni) i Wodzisław Sląski (114 dni). Generalnie, najgorzej jest na południu Polski, w woj. Sląskim i Małopolskim, a najlepiej w pasie północnym. W naszym kraju z powodu zanieczyszczenia powietrza rocznie przedwcześnie umiera ok. 46 000 osób. Dlaczego atmosfera w Polsce wciąż jest tak bardzo zanieczyszczona? Odpowiedzialność za to spada na rządy Prawa i Sprawiedliwości, które poprzez swą nieudolność i opieszalość nie są w stanie – a też i nie bardzo się starają – doprowadzić do pożądanych zmian.
Krajowy system ochrony powietrza jest bardzo złożony. Wymaga współpracy wielu uczestników na różnych poziomach administracyjnych. I tak, za najważniejsze zadania odpowiadają cztery różne grupy jednostek. Niezależne od siebie podmioty planują (samorząd województwa), realizują (gminy) i zapewniają finansowanie działań naprawczych (Wojewódzki i Narodowy Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej), a także kontrolują ich wdrażanie (Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska). To sprawia, że niezwykle trudno skoordynować działania wszystkich uczestników systemu. Wprawdzie PiS, zgodnie z regułami nomenklatury partyjnej, obsadził Wojewódzkie Fundusze Ochrony Srodowiska swoimi ludźmi ale partyjni nominaci nie wykazują się ani kompetencjami, ani chęciami do pracy.
Ten brak integracji poczynań różnych podmiotów spowoduje, że nawet wdrożenie niektórych mechanizmów (m.in. dotyczących jakości paliw stałych) może nie przyczynić się w oczekiwany sposób do poprawy jakości powietrza. Trzeba tu stosować czas przyszły, bo dotychczas rząd PiS jeszcze nie wdrożył żadnych działań, które zapowiada od dłuższego czasu.

 

Śmieciami wolno palić

Według Najwyższej Izby Kontroli, działania stosownych ministerstw, a także samorządów wojewódzkich i gminnych (z wyjątkiem nielicznych przypadków) były dotychczas daleko niewystarczające. Niekiedy są zresztą pozorne, lub nawet mogą prowadzić do pogorszenia sytuacji.
Na przykład, przygotowany w lutym tego roku przez Ministra Energii projekt rozporządzenia dotyczący wymagań jakościowych dla paliw stałych, w ocenie NIK zabezpiecza w znacznie większym stopniu interesy lobby węglowego, niż cel, jakim jest dążenie do ochrony Polaków i środowiska naturalnego przed negatywnymi skutkami zanieczyszczenia powietrza.
Poza tym NIK wskazała, że rozwiązania na szczeblu centralnym, już przyjęte lub aktualnie projektowane, będą niewystarczające dla zdecydowanej poprawy jakości powietrza. Przyjęte w 2017 r. rozporządzenie regulujące wymogi dla kotłów na paliwa stałe dotyczy tylko nowych pieców, natomiast w użytkowaniu wciąż pozostają „kopciuchy” w których pali się byle czym (także i zwykłymi śmieciami) emitujące ogromne ilości szkodliwych pyłów. Rządowi to zupełnie nie przeszkadza – i nie zamierza efektywnie finansować wymiany pieców.
Poza tym, żeby uregulowanie to mogło realnie przyczynić się do poprawy jakości powietrza w Polsce, muszą towarzyszyć mu odpowiednie przepisy w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych dopuszczonych do sprzedaży (czyli w praktyce głównie węgla) . Tymczasem wspomniany projekt rozporządzenia w tej sprawie, przygotowany przez Ministra Energii nie przewiduje w ogóle paliw o takiej jakości, która zapewniłaby osiągnięcie niskich parametrów emisji zanieczyszczeń, właściwych dla kotłów klasy 5, o najwyższym stopniu czystości.

 

Obiecują, obiecują…

Dopiero w czerwcu 2018 r. NFOŚiGW i WFOŚiGW podpisały porozumienie w sprawie wspólnej i jednolitej w skali kraju oferty finansowej dla działań związanych z termomodernizacją i wymianą źródeł ciepła w budownictwie jednorodzinnym. W porozumieniu tym zwiększono skalę zaplanowanych wydatków. Przewidziano, że na zadania te przeznaczone zostaną w latach 2018-2029, w formie dotacji i pożyczek, środki w łącznej wysokości 103,0 mld zł. Dużo – ale to jednak tylko plany i nie wiadomo, ile w rzeczywistości będzie tych pieniędzy. Na szczęście, próbują jeszcze coś robić samorządy, nieco nadrabiając bierność rządu PiS.
NIK ocenia, że siągnięcie wymaganych poziomów redukcji emisji zanieczyszczeń, przy obecnym, znikomym tempie jakichkolwiek działań, może zająć w skali poszczególnych województw od 25 do niemal 100 lat. W Polsce będzie się więc truło długo.

Igrzyska śmierci

Rzeź bezdomnych psów i kotów przed Mundialem trwa pomimo zapewnień Rosji, że problem ten w miastach-gospodarzach rozwiązywać będzie w sposób humanitarny.

 

Otwarte Klatki i Anima International w poniedziałek 21 maja wystartowały z akcją „Krwawa FIFA”. Przygotowują petycję do Federacji, aby wzięła odpowiedzialność za to, co dzieje się na ulicach rosyjskich miast-organizatorów. Bezdomne psy i koty umierają w męczarniach, otrute mięsem naszpikowanym chemikaliami.

Na filmach z Samary i Wołgogradu upublicznionych przez Otwarte Klatki widać psy krztuszące się własną krwią i umierające w straszliwych bólach. Jak alarmują obrońcy praw zwierząt, po miastach krążą też wolontaryjnie tzw. szwadrony śmierci, czyli samozwańczy hycle, którym miasta płacą niewielką ilość pieniędzy za każde zabite zwierzę. Ich ciała są później utylizowane masowo niczym śmieci.

Otwarte Klatki i Anima chcą, aby FIFA, oprócz przerwania piekła zwierząt w Rosji, umieściła w swoim Kodeksie Etycznym specjalną klauzulę dotyczącą dobrostanu zwierząt przy organizacji imprez sportowych. Przez dwa dni petycję podpisało ponad 20 tysięcy ludzi. W Kodeksie Etycznym istnieje zapis mówiący o „ochronie wizerunku piłki nożnej, zwłaszcza w ramach FIFA, przed niebezpieczeństwami i szkodami w wyniku nielegalnych, niemoralnych lub nieetycznych metod i praktyk”. Obrońcy udowadniają, że uśmiercanie bezdomnych zwierząt stanowi rażące naruszenie kodeksu i nie przyczynia się do ocieplenia wizerunku ani piłki nożnej ani samej Federacji.

– Puchar Świata FIFA jest jednym z najwspanialszych wydarzeń sportowych na świecie i powinien inspirować do zaangażowania i sukcesów. Zamiast tego, wydarzenie zostało naznaczone brutalnymi otruciami bezpańskich psów, które mają pomóc w „upiększeniu” wizerunku miast-gospodarzy. Zabijanie zwierząt, których jedyną zbrodnią jest nie posiadanie rodziny, którą mogłyby kochać, jest zarówno niemoralne, jak i nieefktywne. Wzywamy miłośników zwierząt na całym świecie do podpisania naszej petycji do FIFA i pomocy w zakończeniu na dobre tego rodzaju praktyk – powiedziała Iga Lebuda, koordynatorka kampanii.

Ale sygnały o piekle, jakie szykują zwierzętom Rosjanie, płynęły już na początku roku od tamtejszych działaczy. Jekaterina Dmitrijewa w rozmowie z RIA Novosti zwróciła uwagę na to, że władze niektórych miast organizatorów mistrzostw świata przeprowadziły przetargi na odłów i uśmiercenie bezdomnych psów na 2018 rok.

– Na stronie zamówień publicznych znalazłam przetargi miast, łącznie na 110 milionów rubli. W styczniu ogłoszono nowe przetargi. Ile ich jest, nie wiadomo. Wiemy, że jest taka niepisana „tradycja”, aby przeprowadzać czystki miast przed festiwalami i mistrzostwami. Być może nie ma bezpośredniego związku między zamówieniami, a mistrzostwami świata, ale mistrzostwa to jedyna możliwość dla ekologów, aby dotrzeć do władz i zwrócić uwagę na problem przetrzymywania zwierząt – mówiła.

Część takich „zamówień publicznych” m.in. w Wołgogradzie i Jekaterynburgu oprotestowano i w efekcie wycofano, ale część firm broniła się do ostatniej chwili. Na przykład Gorpitomnik – firma, która wygrała jeden z przetargów na przetrzymywanie psów.

– Na każdego odłowionego psa jest zgłoszenie. Zabijać na miejscu nie mamy prawa. Tym zajmuje się stacja walki z chorobami zwierząt i tylko w razie epidemii. Ale wiemy również, że w mieście są ludzie znęcający się nad zwierzętami. Czasami dostajemy zgłoszenie, że ktoś rozrzuca trujące tabletki na peryferiach miasta – bronił się szef Konstantin Jepifanow. Twierdził, że nie odstrzeliwuje zabitych zwierząt i działa wyłącznie po otrzymaniu zgłoszeń od obywateli.

Ręka w rękę z obrońcami sprawy bronił też deputowany Dumy Władimir Burnatow, który kierował do ministerstwa sportu wszelkie zastrzeżenia na bieżąco:
– Ważne dla nas jest nie tyle złapać kogoś za rękę i ukarać, ale działać prewencyjnie: wymusić na Ministerstwie Sportu, żeby dało odpowiednie rozporządzenia, aby liczebność zwierząt regulować w humanitarny sposób. Ministerstwo Sportu dało takie rozporządzenia regionom – twierdził.

Więcej – sprawa otarła się o administrację samego Władimira Putina, który wydał dokument, nakazujący samorządom oraz odpowiednim resortom „unikanie środków, które mogą być uznane za okrutne traktowanie zwierząt”. Jednak z materiałów udostępnionych przez Otwarte Klatki wynika, że samorządy jednak postanowiły działać „na skróty”.
Trucie jest nie tylko niehumanitarne – ale również nie rozwiąże w dłuższej perspektywie problemu bezdomności zwierząt. Jedynym skutecznym środkiem jest odławianie i sterylizacja. W samych miastach, organizujących rozgrywki ich liczna przekracza 2 miliony

W krwi psów i kotów wykąpała się już w 2012 roku Ukraina na Euro 2012. Według danych fundacji „Viva!” na Ukrainie w ciągu dwóch lat wymordowano 20 tysięcy psów. Również były otrute chemikaliami, działał tez cały system mobilnych krematoriów.