Trzech przywódców, trzy mocarstwa i rozmowy o przyszłości świata. Donald Trump, Xi Jinping i Władimir Putin spotkali się 19 listopada 2026 roku w chińskim Shenzhen na bezprecedensowym szczycie. Rozmawiali o pokoju, bezpieczeństwie nuklearnym i gospodarce. Przyjęli nawet wspólną deklarację. Jest jednak coś, co powinno szczególnie zaniepokoić Europę: w dokumencie zabrakło Ukrainy, choć rosyjska wojna trwa już niemal pięć lat. Czy jesteśmy świadkami narodzin nowego porządku międzynarodowego, w którym najpotężniejsze państwa ponownie będą próbowały decydować o losach mniejszych narodów? I jakie konsekwencje może to mieć dla Polski?
Historyczne spotkanie w Chinach. Trzy mocarstwa przy jednym stole
19 listopada 2026 roku może zapisać się w historii światowej dyplomacji.
W kompleksie Kylin Villa w Shenzhen spotkali się przywódcy Stanów Zjednoczonych, Chin i Rosji. Trójstronne rozmowy zorganizowano przy okazji szczytu Współpracy Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC).
Było to pierwsze formalne spotkanie Donalda Trumpa, Xi Jinpinga i Władimira Putina w takim składzie.
Rozmowy trwały około godziny i dwudziestu minut.
Trump określił spotkanie mianem historycznego, podkreślając szczególną odpowiedzialność trzech państw za bezpieczeństwo międzynarodowe.
Xi Jinping przekonywał natomiast, że pokojowe współistnienie największych mocarstw jest warunkiem stabilności świata.
Putin mówił o wspólnych interesach Rosji, Chin i Stanów Zjednoczonych, również w odniesieniu do konfliktów regionalnych.
Po zakończeniu spotkania chińskie i rosyjskie władze opublikowały czteropunktową deklarację dotyczącą współpracy międzynarodowej. Nie ogłoszono jednak przełomowych porozumień prowadzących do zakończenia trwających wojen.
Cztery punkty deklaracji. Co naprawdę uzgodniono?
Oficjalny dokument zatytułowany „China-Russia-U.S. Heads of State Declaration toward Peace” zawiera cztery główne zobowiązania polityczne.
Pierwszy dotyczy reformy Organizacji Narodów Zjednoczonych. Przywódcy zapowiedzieli działania mające poprawić zdolność ONZ do reagowania na globalne zagrożenia.
Drugi punkt odnosi się do zwiększenia produkcji i dostaw produktów ropopochodnych oraz stabilizacji światowego rynku energii.
Trzeci dotyczy poszanowania immunitetów przedstawicieli państw i granic jurysdykcji międzynarodowych trybunałów.
Czwarty przewiduje dialog dotyczący ograniczania zagrożeń nuklearnych i zapobiegania rozprzestrzenianiu broni jądrowej.
To istotne polityczne deklaracje, ale nie należy mylić ich z konkretnymi porozumieniami wykonawczymi.
Nie przedstawiono harmonogramu redukcji arsenałów jądrowych, szczegółowego planu reformy ONZ ani mechanizmu gwarantującego zwiększenie dostaw paliw.
Największą uwagę zwraca jednak to, czego w dokumencie nie zapisano.
Nie ma w nim porozumienia dotyczącego zakończenia rosyjskiej agresji na Ukrainę. Nie ma również rozwiązania konfliktu z Iranem.
Przywódcy trzech mocarstw ogłosili więc wolę współpracy na rzecz pokoju, ale bez przedstawienia sposobu zakończenia dwóch wojen szczególnie istotnych dla obecnego bezpieczeństwa międzynarodowego.
Putin przy stole mocarstw. Rosja wychodzi z izolacji dyplomatycznej?
Dla Władimira Putina samo uczestnictwo w szczycie ma duże znaczenie polityczne.
Rosyjski prezydent, którego państwo od lutego 2022 roku prowadzi pełnoskalową wojnę przeciwko Ukrainie, wystąpił obok przywódców dwóch największych gospodarek świata.
Przed spotkaniem Donald Trump publicznie podkreślał dobre osobiste relacje z Putinem.
Takie gesty mogą być wykorzystywane przez Kreml do przedstawiania rosyjskiego przywódcy jako równorzędnego partnera w rozmowach o przyszłości świata.
Nie oznacza to jednak automatycznego zniesienia sankcji gospodarczych, uznania rosyjskich roszczeń terytorialnych ani zakończenia międzynarodowej izolacji Rosji.
Reuters zwraca uwagę, że spotkanie zapewniło Putinowi istotną korzyść wizerunkową. Z kolei Jonathan Eyal z brytyjskiego ośrodka RUSI wskazał, że rosyjski przywódca zyskał możliwość odbudowy międzynarodowej wiarygodności politycznej.
Warto zadać pytanie: czy kolejne spotkania na najwyższym szczeblu będą uzależniane od rzeczywistych ustępstw Rosji, czy też dialog stanie się celem samym w sobie?
Dla Ukrainy i jej europejskich sojuszników odpowiedź ma fundamentalne znaczenie.
Najbardziej kontrowersyjny punkt deklaracji. Chodzi o Międzynarodowy Trybunał Karny
Wśród czterech punktów uzgodnionych w Shenzhen szczególnie istotny jest zapis dotyczący immunitetów przedstawicieli państw.
Przywódcy podkreślili znaczenie zgody państw na wykonywanie jurysdykcji oraz konieczność poszanowania immunitetów urzędników państwowych. Stwierdzili również, że Międzynarodowy Trybunał Karny nie powinien nadużywać swoich uprawnień.
Dlaczego ten zapis budzi kontrowersje?
17 marca 2023 roku MTK wydał nakaz aresztowania Władimira Putina w związku z podejrzeniem odpowiedzialności za bezprawną deportację i przymusowe przemieszczanie ukraińskich dzieci z okupowanych terytoriów do Rosji.
Nakaz pozostaje w mocy.
Jednocześnie artykuł 27 Statutu Rzymskiego stanowi, że pełnienie funkcji głowy państwa nie zwalnia samo w sobie z odpowiedzialności karnej przed Trybunałem.
Powstaje zatem zasadnicze pytanie, jak interpretować nową deklarację w odniesieniu do obowiązujących zasad międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości.
Nie oznacza ona automatycznego unieważnienia nakazu aresztowania Putina ani zmiany Statutu Rzymskiego. Może jednak zostać wykorzystana jako argument polityczny w sporze o uprawnienia MTK.
Dla Polski, która jest stroną Statutu Rzymskiego, to sprawa mająca znaczenie nie tylko polityczne, ale również prawne.
Nowa Jałta? Historyczne skojarzenia budzą niepokój Europy
W lutym 1945 roku przywódcy Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Związku Radzieckiego spotkali się w Jałcie.
Franklin Roosevelt, Winston Churchill i Józef Stalin prowadzili rozmowy dotyczące powojennego ładu europejskiego.
Dla Polski konferencja jałtańska stała się symbolem ograniczenia suwerenności i podporządkowania państw Europy Środkowo-Wschodniej radzieckiej dominacji.
Dzisiejsze spotkanie w Shenzhen wywołuje podobne skojarzenia.
Istnieją jednak fundamentalne różnice.
Nie ma obecnie potwierdzonych informacji, że Trump, Xi i Putin uzgodnili podział świata na nowe strefy wpływów. Opublikowana deklaracja nie zawiera również ustaleń dotyczących granic Ukrainy czy przyszłości NATO.
Nie można więc przedstawiać szczytu jako dokonanej „Jałty 2.0”.
Samo porównanie wskazuje jednak na realny problem: czy bezpieczeństwo europejskie może stać się przedmiotem negocjacji prowadzonych bez udziału bezpośrednio zainteresowanych państw?
Z perspektywy Polski, Litwy, Łotwy, Estonii i Ukrainy to pytanie szczególnie ważne.
Historia regionu pokazuje bowiem, jak daleko idące konsekwencje mogą mieć decyzje wielkich mocarstw podejmowane bez udziału mniejszych państw.
Jednocześnie współczesna Europa dysponuje instytucjami, których nie było w 1945 roku: Unią Europejską, NATO oraz rozwiniętymi mechanizmami współpracy wojskowej i gospodarczej.
To zasadnicza różnica, której nie wolno pomijać w historycznych porównaniach.
Polska reaguje. Tusk i Sikorski komentują zachowanie Trumpa
Szczyt w Shenzhen wywołał również reakcje w Warszawie.
Premier Donald Tusk opublikował w mediach społecznościowych komentarz:
„Boże, chroń nas przed takimi przyjaciółmi”.
Słowa te zostały odebrane jako odniesienie do sposobu, w jaki Donald Trump publicznie nazywał Władimira Putina swoim przyjacielem.
Minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski również wyraził zaniepokojenie demonstracyjną serdecznością amerykańskiego prezydenta wobec rosyjskiego przywódcy.
Zwrócił uwagę na pytanie o wiarygodność amerykańskich relacji sojuszniczych w sytuacji potencjalnego kryzysu.
Wypowiedzi polskich polityków pokazują, że znaczenie szczytu nie ogranicza się do treści przyjętej deklaracji.
Istotne są także sygnały polityczne wysyłane przez Waszyngton do Moskwy oraz państw NATO.
Nie oznacza to, że Stany Zjednoczone wycofały się z zobowiązań sojuszniczych. Takiej decyzji nie ogłoszono.
Jednak dla bezpieczeństwa Polski liczy się nie tylko formalne obowiązywanie traktatów, lecz również przewidywalność polityki najważniejszego sojusznika.
Europa spotyka się w Berlinie. Ukraina nie chce być przedmiotem negocjacji
W tym samym dniu, w którym Trump, Xi i Putin rozmawiali w Shenzhen, europejscy sojusznicy Ukrainy przygotowali spotkanie w Berlinie.
W ramach tzw. Koalicji Chętnych zaplanowano rozmowy dotyczące dalszej pomocy wojskowej i finansowej dla Kijowa.
W pracach europejskich uczestniczy również Polska.
Do rozmów mieli dołączyć amerykańscy wysłannicy Steve Witkoff i Jared Kushner.
Dwa równoległe wydarzenia pokazują różnicę perspektyw.
W Shenzhen rozmawiano przede wszystkim o globalnej stabilności i relacjach między największymi mocarstwami.
W Berlinie priorytetem pozostawały bezpieczeństwo Ukrainy, dalsza pomoc obronna i warunki ewentualnego zakończenia wojny.
Prezydent Wołodymyr Zełenski wcześniej ostrzegał przed powtórzeniem scenariusza, w którym o przyszłości jego kraju decydowano by bez udziału Ukraińców.
Dla państw europejskich zasadnicze znaczenie ma więc zachowanie wpływu na negocjacje dotyczące bezpieczeństwa kontynentu.
Chiny wzmacniają rolę gospodarza światowej dyplomacji
Szczyt w Shenzhen należy analizować również z perspektywy chińskich interesów.
Dla Pekinu organizacja spotkania przywódców Stanów Zjednoczonych i Rosji jest okazją do zaprezentowania Chin jako państwa zdolnego do prowadzenia dialogu z największymi konkurentami i partnerami.
Xi Jinping podkreślał znaczenie stabilności strategicznej, współpracy gospodarczej i unikania konfrontacji między mocarstwami.
Chiny mają jednak własne interesy w relacjach z Rosją i USA.
Z jednej strony konkurują ze Stanami Zjednoczonymi w technologiach, handlu i wpływach w regionie Azji i Pacyfiku.
Z drugiej utrzymują bliskie stosunki gospodarcze z Rosją.
Pekin ma również istotny interes w stabilizacji światowych dostaw ropy oraz szlaków handlowych, zwłaszcza wobec konfliktu z Iranem.
Dlatego chińska dyplomacja może równocześnie dążyć do ograniczania ryzyka wojny między mocarstwami i wzmacniania własnej pozycji w międzynarodowym systemie gospodarczym.
Szczyt pokazuje rosnące znaczenie Chin jako gospodarza rozmów o bezpieczeństwie globalnym. Nie przesądza jednak o powstaniu trwałego sojuszu trzech mocarstw.
Co szczyt w Shenzhen oznacza dla Polski?
Z punktu widzenia polskiego bezpieczeństwa konsekwencje wydarzeń w Chinach należy rozpatrywać w kilku wymiarach.
Pierwszym jest przyszłość wojny w Ukrainie.
Każda zmiana amerykańskiej polityki wobec Rosji może wpływać na pozycję negocjacyjną Kijowa, zakres zachodniej pomocy oraz bezpieczeństwo państw wschodniej flanki NATO.
Drugim jest wiarygodność sojuszy.
Polska pozostaje członkiem NATO, a deklaracja z Shenzhen nie zmienia zobowiązań wynikających z Traktatu Północnoatlantyckiego.
W dłuższej perspektywie istotne będzie jednak to, czy Stany Zjednoczone będą prowadziły rozmowy dotyczące europejskiego bezpieczeństwa w ścisłej konsultacji z europejskimi partnerami.
Trzecim wymiarem jest gospodarka.
Ewentualne ograniczenie konfliktów, stabilizacja dostaw energii i zmniejszenie napięć handlowych mogłyby przynieść korzyści europejskim gospodarkom, w tym Polsce.
Nie ma jednak podstaw, by już dziś uznać, że szczyt przyniesie spadek cen paliw czy zakończy kryzys energetyczny.
Czwarta kwestia dotyczy międzynarodowego prawa.
Dla państwa średniej wielkości, jakim jest Polska, zasady suwerenności, nienaruszalności granic oraz odpowiedzialności za zbrodnie międzynarodowe stanowią istotny element bezpieczeństwa.
System oparty wyłącznie na porozumieniach największych mocarstw stawiałby przed mniejszymi państwami odmienne wyzwania niż porządek, w którym znaczącą rolę odgrywają traktaty i instytucje międzynarodowe.
Historyczny szczyt, ale jeszcze nie historyczny przełom
Spotkanie Donalda Trumpa, Xi Jinpinga i Władimira Putina było wydarzeniem bezprecedensowym.
Trzech przywódców rozmawiało bezpośrednio o strategicznej stabilności, bezpieczeństwie nuklearnym, gospodarce i relacjach międzynarodowych.
Sama możliwość prowadzenia takiego dialogu może mieć znaczenie dla ograniczania ryzyka niekontrolowanej eskalacji między mocarstwami.
Jednak deklaracje nie są jeszcze porozumieniami pokojowymi.
Nie przedstawiono planu zakończenia rosyjskiej agresji na Ukrainę. Nie uzgodniono konkretnych redukcji broni jądrowej. Nie rozwiązano również konfliktu z Iranem.
Zamiast tego powstał dokument, który potwierdza wolę dalszego dialogu, zapowiada współpracę energetyczną i porusza kontrowersyjną kwestię międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości.
To wystarczająco dużo, by szczyt traktować poważnie, ale zdecydowanie za mało, by ogłosić powstanie nowego porządku światowego.
Dla Polski najważniejsze nie jest to, czy Trump, Xi i Putin potrafią usiąść przy jednym stole. Najważniejsze jest to, czy rezultatem ich rozmów będzie większe bezpieczeństwo Europy, czy też stopniowe ograniczanie wpływu europejskich państw na decyzje dotyczące ich przyszłości.
Historia uczy, że dyplomacja wielkich mocarstw może prowadzić do stabilizacji, ale bywa również narzędziem realizacji interesów silniejszych państw kosztem słabszych.
Dlatego o znaczeniu szczytu w Shenzhen nie powinny decydować wspólne fotografie ani deklaracje przyjaźni.
Prawdziwym sprawdzianem będą konkretne działania: przyszłość Ukrainy, przestrzeganie prawa międzynarodowego i utrzymanie bezpieczeństwa państw Europy.













