Niszczycielskie libido turbokapitalizmu i jego wrogowie

6 gru 2019

Moim zdaniem studium „Kapitalizm na rozdrożu” profesora Tadeusza Klementewicza jest czymś znacznie więcej niż tylko podjęciem jakiegoś wyodrębnionego aspektu współczesnej rzeczywistości politycznej, ekonomicznej, klasowej, kulturowej – światowej i polskiej, napisanej z lewicowego punktu widzenia.

Ta rzecz o anatomii i straszliwych, niszczycielskich skutkach działania turbokapitalizmu jest summą wiedzy o tym, gdzie dziś znajduje się ludzkość. Klementewicz opowiada, nader przystępnie, o odwiecznej hybris uprzywilejowanych, o ich zbrodniczym imperatywie, libido wyzysku. Rozdział po rozdziale Klementewicz pokazuje owego straszliwego Golema turkokapitalizmu, z jego niezdolnością do samoograniczenia się, co może świadczyć o jego biologicznych, popędowych korzeniach. Punkt po punkcie opowiada politolog z Uniwersytetu Warszawskiego o mechanizmach funkcjonowania gospodarki turbokapitalizmu, o „łagodnej agonii epoki wzrostu gospodarczego”, o „wirówce kapitału”, którą w ruch wprawia władza systemu korporacyjnego, o nowym, krańcowo eksploatatorskim modelu biznesu, o krańcowej „finansjeryzacji gospodarki” aż dochodzi do ponurej konstatacji, definiującej współczesny świat jako „obóz pracy pod nadzorem korporacyjnego capo”, którego rezultatem jest likwidacja państwa dobrobytu, tradycyjnego welfarestate. Odnosi się też autor do klasycznego pojęcia walki klasowej i widzi ją w nowej postaci, mutacji, jako „staro-nową wojnę klasową, w której klasyczny proletariat został zastąpiony prekariatem”, będącym w położeniu nie mniej degradującycm i upokarzającym niż poprzednicy opisywani przez Marksa i po Marksie. Klementewcz sięga jednak głębiej, pod widoczne gołym okiem mechanizmy. Odkrywa przed czytelnikiem takie zjawiska, będące rezultatem omawianego stanu rzeczy, jak psychologiczne i antropologiczne koszty eksploatacji (jej produkt to „depresyjny konformista – nietzscheański ostatni człowiek w turbo kapitalizmie”) i autoeksploatacji, czy inne „zdrowotne koszty pracy w wyczynowym kapitalizmie”. Ostatnie cztery rozdziału poświęcił autor miejscu dzisiejszej Polski w tym piekle, Polski nadal zakleszczonej w uścisku P0-PiS-u, dając jednak wcześniej krótki historyczny, retrospektywny, sięgający aż I i II Rzeczypospolitej, PRL zarys zdarzeń i procesów, które legły u podstaw dzisiejszej polskiej kondycji i tzw. czwartej modernizacji, neoliberalnej, której emblematycznym wyrazem jest przekształcenie „Ursusa w Factory”. W najprostszym ujęciu generalna konkluzja autora co do pozycji Polski w tym wszystkim jest taka, że hasła pisowskiej propagandy o „polskiej drodze narodowej” można między bajki włożyć, bo niezmiennie jesteśmy subordynowanym trybikiem turbokapitalizmu, a wojna kulturowa i podsuwanie kultu „żołnierzy wyklętych” w miejsce „wyklętego ludu ziemi”, budzenie „świadomości narodowej” i tym podobne magiczne sztuczki, to tylko psychologiczna, tania ściema, a przede wszystkim rodzaj środka przeciwbólowego, względnie odurzającego, a Kościół katolicki nie jest niczym innym jak tylko odwiecznym „więzieniem polskiej duszy” (dodałbym od siebie, że także „opium ludu” w najściślejszym marksowskim znaczeniu tego pojęcia). Czy dostrzega autor jakieś światełko w tym tunelu? Wskazuje ciekawą drogę republikańskiej lewicy i jej rozwiązania „trzeciej drogi”, przynoszące zupełnie dobre i obiecujące rezultaty w Niemczech. A więc znów, po krachu wieloletniej hegemonii neoliberalnego turbokapitalizmu, nadzieja idzie od lewicy? Znów nadzieja w „wyklętym ludzie ziemi”, znów „myśl nowa blaski promiennymi”, znów lewica spróbuje „ruszyć z posad bryłę świata”? I czyżby znów „ex Germania lux”? Przed kilkoma godzinami, przed lekturą studium Tadeusza Klemensiewicza, znacznie słabiej rozumiałem jak ten nasz „toczy się światek”.
Tadeusz Klemensiewicz – „Kapitalizm na rozdrożu”, Instytut Wydawniczy Książka i Prasa, Warszawa 2019, str. 337, ISBN 978-83-65304-92-6

Najnowsze

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Negocjacje pokojowe dotyczą nie tylko przyszłości Ukrainy, lecz całego europejskiego systemu bezpieczeństwa. Rosja żąda ograniczenia obecności NATO na wschodniej flance, utrzymania Ukrainy poza Sojuszem i możliwych ustępstw innych państw. USA rozważają członkostwo Ukrainy w NATO w zamian za wycofanie z Donbasu. Polska powinna aktywnie bronić swoich interesów.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

W Polsce na cukrzycę choruje ponad trzy miliony osób, a pięć milionów może mieć stan przedcukrzycowy. Tekst wskazuje na nierówności w dostępie do terapii, zwłaszcza ograniczenie refundacji pomp insulinowych do 26. roku życia. Zapowiadane zniesienie limitu od 2027 roku jest krokiem naprzód, lecz potrzebne są także właściwa diagnostyka, wsparcie psychologiczne i powszechna dostępność leczenia.

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Awaria przestarzałych systemów telekomunikacyjnych FAA doprowadziła 13 listopada 2026 roku do czterogodzinnego wstrzymania startów w USA i niemal 10 tysięcy odwołanych lotów. Incydent ujawnił wieloletnie zaniedbania modernizacyjne, mimo wcześniejszych ostrzeżeń GAO. Nie potwierdzono związku z awarią Microsoftu ani cyberataku, jednak wydarzenia podkreślają strategiczne znaczenie odpornej infrastruktury cyfrowej.

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Ponad 1500 samorządowców może stracić możliwość ubiegania się o reelekcję w 2029 roku. Zwolennicy zniesienia limitu przekonują, że władzę powinni rozstrzygać wyborcy, lecz problem sięga głębiej: wieloletnie rządy mogą zamieniać gminy w lokalne układy, gdzie lojalność wypiera kompetencje, a urząd zaczyna przypominać prywatne dziedzictwo. Obywatele częściej popierają ograniczenia niż ich likwidację. Rozsądnym kompromisem mogłyby być trzy kadencje, czyli piętnaście lat. Sama rotacja jednak nie wystarczy bez jawności, niezależnych mediów i realnej kontroli. Samorząd potrzebuje ciągłości, ale nie dożywotnich gospodarzy.

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Polskie dzieci spędzają w internecie niemal pięć godzin dziennie, często stykając się z patostreamingiem, cyberprzemocą i treściami seksualnymi. Autor wskazuje na nieskuteczną ochronę platform, polityczne sprzeczności oraz potrzebę wsparcia szkół i rodziców. Krytykuje prezydenckie weto ustawy cyfrowej, podkreślając konieczność połączenia ochrony dzieci z wolnością słowa.

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Rozmowy USA z Rosją i Ukrainą uwidaczniają brak wspólnego stanowiska Europy wobec wojny. Państwa UE spierają się o wybór wysłannika, podczas gdy Polska domaga się udziału w negocjacjach i ochrony interesów wschodniej flanki. Trwały pokój powinien gwarantować suwerenność Ukrainy, bezpieczeństwo regionu oraz odrzucać politykę stref wpływów.

Sprawdź również

Putin chce Polski słabej i podzielonej. Kreml wykorzystuje polską wojnę polityczną, by wypchnąć NATO z naszego kraju

Putin chce Polski słabej i podzielonej. Kreml wykorzystuje polską wojnę polityczną, by wypchnąć NATO z naszego kraju

Rosja nie ukrywa już swoich zamiarów wobec Polski. Podczas negocjacji w Abu Zabi Kreml ponownie zażądał ograniczenia obecności wojsk NATO w państwach, które przystąpiły do Sojuszu po 1997 roku. Na tej liście znajduje się Polska. Jednocześnie rosyjska propaganda...

Żółty Październik

Żółty Październik

W lipcu 1949 roku wiceprzewodniczący Komunistycznej Partii Chin Liu Shaogi odwiedził Moskwę. Stalin potraktował go jak wasala. Pokazał mu mapę Europy i Azji. Potem pouczył, że nowa Chińska Republika Ludowa nie będzie wtrącać do spraw Europy Środkowo-Wschodniej. Nie...