Cła, inwestycje i bezpieczeństwo
Polityka Stanów Zjednoczonych coraz wyraźniej wpływa na codzienne życie gospodarcze w Polsce. Decyzje administracji Donalda Trumpa dotyczące ceł, handlu, energii i bezpieczeństwa mogą oddziaływać na polskie firmy, miejsca pracy, ceny oraz wydatki publiczne .
Relacje ze Stanami Zjednoczonymi pozostają dla Polski strategiczne, ale nie są już wyłącznie źródłem politycznych korzyści. Coraz częściej stają się także wyzwaniem wymagającym chłodnej kalkulacji ekonomicznej.
Handel wart dziesiątki miliardów
W 2025 roku łączna wymiana handlowa Stanów Zjednoczonych z Polską w zakresie towarów i usług wyniosła około 39,4 mld dolarów. USA sprowadziły z Polski towary i usługi za 19,9 mld dolarów, natomiast amerykański eksport do Polski wyniósł 19,6 mld dolarów.
Dane amerykańskiego Census Bureau dotyczące samego handlu towarowego pokazują, że w 2025 roku Stany Zjednoczone wyeksportowały do Polski towary o wartości 14,3045 mld dolarów, a import z Polski wyniósł 14,0533 mld dolarów.
Niepokojące dane pojawiły się w pierwszym kwartale 2026 roku. Polski eksport do USA spadł o 11 proc. rok do roku i wyniósł 11,9 mld złotych, podczas gdy import ze Stanów wzrósł o 10,2 proc., osiągając 22,3 mld złotych.
Oznacza to pogorszenie bilansu handlowego Polski ze Stanami Zjednoczonymi. Dla przedsiębiorców może to oznaczać mniej zamówień eksportowych, konieczność szukania nowych rynków i większą ostrożność przy planowaniu inwestycji.
Cła mogą kosztować miliardy
Największym zagrożeniem dla polskich eksporterów pozostaje polityka celna administracji Trumpa. Ponieważ Polska jest członkiem Unii Europejskiej, nie prowadzi samodzielnej polityki celnej wobec USA. Jeżeli Waszyngton nakłada taryfy na towary z Unii, obejmują one również produkty wytwarzane w Polsce.
Polski Instytut Ekonomiczny szacował, że wprowadzenie przez USA ceł na poziomie 25 proc. mogłoby obniżyć polski PKB o 0,38–0,43 proc. Premier Donald Tusk oceniał z kolei, że amerykańskie taryfy mogą kosztować polską gospodarkę około 8 mld złotych, czyli około 2,16 mld dolarów.
Koszt ceł nie musi pojawić się od razu na rachunku konsumenta. Najpierw może uderzyć w producentów, eksporterów i przewoźników. Dopiero później część przedsiębiorstw może próbować przerzucić rosnące koszty na klientów poprzez podwyżki cen.
Polska jest mniej zależna od rynku amerykańskiego niż niektóre inne państwa europejskie, ponieważ znaczną część eksportu kieruje do krajów Unii Europejskiej. Nie oznacza to jednak pełnej odporności. Spowolnienie gospodarcze w Niemczech, Francji lub innych państwach europejskich może pośrednio ograniczyć zamówienia również dla polskich firm.
Amerykański kapitał daje pracę
Stany Zjednoczone pozostają jednym z najważniejszych zagranicznych inwestorów w Polsce. Według danych Amerykańskiej Izby Handlowej amerykańskie firmy zainwestowały w Polsce około 63 mld dolarów i wspierają ponad 300 tys. miejsc pracy.
W Polsce działa ponad 1500 przedsiębiorstw powiązanych z amerykańskim kapitałem. Ich aktywność obejmuje między innymi sektor technologiczny, finansowy, logistykę, handel, produkcję przemysłową, centra usług wspólnych oraz przemysł obronny.amcham+1
W 2025 roku PAIH zakończyła 64 projekty inwestycyjne o deklarowanej wartości ponad 4 mld euro. Projekty te miały przynieść ponad 6600 miejsc pracy. Amerykańskie i polskie firmy należały do najaktywniejszych grup inwestorów — każda z nich zrealizowała po 15 projektów.
Jedną z największych zapowiadanych inwestycji jest projekt Ascend Elements, dotyczący fabryki materiałów do baterii samochodowych. Jego wartość przekracza 1,5 mld euro. Tego rodzaju przedsięwzięcia mogą wzmacniać polski przemysł i zwiększać znaczenie kraju w europejskim łańcuchu dostaw dla elektromobilności.
Jednocześnie inwestycje zagraniczne oznaczają także zależność od decyzji podejmowanych poza Polską. Zmiana strategii amerykańskiej korporacji może doprowadzić do ograniczenia produkcji, zamknięcia zakładu lub przeniesienia części działalności do innego państwa.
Gaz z USA i bezpieczeństwo energetyczne
Ważnym elementem relacji gospodarczych jest energia. W pierwszym kwartale 2026 roku około 75 proc. polskiego importu LNG pochodziło ze Stanów Zjednoczonych. Według IEEFA Polska wydała na amerykański skroplony gaz ziemny w 2025 roku ponad 2 mld euro.
Dostawy LNG z USA pozwalają Polsce ograniczać uzależnienie od rosyjskich surowców. Jest to korzyść strategiczna, szczególnie po doświadczeniach związanych z wojną Rosji przeciwko Ukrainie.
Nie oznacza to jednak, że amerykański gaz jest wolny od ryzyka. Jego cena zależy od sytuacji na światowych rynkach, kosztów transportu, kursu dolara oraz polityki energetycznej Waszyngtonu. Dywersyfikacja dostaw zwiększa bezpieczeństwo, ale wymaga również utrzymywania wielu alternatywnych kierunków importu.
Obrona narodowa pochłania miliardy
Polityka Stanów Zjednoczonych wpływa na polską gospodarkę także poprzez zakupy uzbrojenia. Polska podpisała ze Stanami Zjednoczonymi umowę o wartości blisko 2 mld dolarów dotyczącą wsparcia logistycznego i szkoleniowego dla systemu obrony powietrznej Patriot.
Amerykański Departament Stanu zatwierdził również możliwą sprzedaż Polsce pakietu utrzymania samolotów F-35 o szacunkowej wartości 1,85 mld dolarów.media.
Wydatki te zwiększają zdolności obronne Polski, ale jednocześnie obciążają budżet państwa. Pieniądze przeznaczone na zagraniczne zakupy uzbrojenia nie mogą zostać wykorzystane równocześnie na ochronę zdrowia, edukację, infrastrukturę czy politykę mieszkaniową.
Dlatego kluczowe staje się pytanie, jaka część zamówień i serwisu może być realizowana w Polsce. Jeżeli kontrakty będą rozwijały krajowe zakłady, szkolenia i technologie, wydatki obronne mogą stać się impulsem dla przemysłu. Jeżeli większość środków będzie odpływać za granicę, korzyści gospodarcze dla Polski będą ograniczone.
NATO nadal ma poparcie
Mimo rosnącej ostrożności wobec polityki Waszyngtonu Polacy nadal zdecydowanie popierają członkostwo w NATO. W badaniu CBOS 89 proc. dorosłych respondentów opowiedziało się za przynależnością Polski do Sojuszu, a jedynie 2 proc. było przeciwnych.
Mniejsza jest natomiast pewność, że sojusznicy rzeczywiście udzieliliby Polsce pomocy w razie zagrożenia. Wiarę w to wyrażało 61 proc. badanych, podczas gdy 28 proc. miało w tej sprawie wątpliwości.
Pokazuje to zmianę społeczną. Polacy wciąż uznają NATO za fundament bezpieczeństwa, ale coraz częściej chcą wiedzieć, jakie są realne zobowiązania sojuszników, a nie tylko deklaracje polityków.
Zaufanie do USA spada
W kwietniu 2025 roku pozytywnie relacje polsko-amerykańskie oceniało 31 proc. badanych. Dwa lata wcześniej odsetek ten wynosił 80 proc., co oznacza spadek o niemal 50 punktów procentowych.
Jednocześnie 52 proc. respondentów określało relacje Polski ze Stanami Zjednoczonymi jako ani dobre, ani złe, a 10 proc. oceniało je negatywnie.
Nie musi to oznaczać odrzucenia współpracy z USA. Bardziej prawdopodobne jest, że Polacy zaczynają oddzielać przywiązanie do sojuszu od oceny bieżącej polityki amerykańskiej. Stany Zjednoczone pozostają ważnym partnerem, ale coraz mniej osób traktuje ich decyzje jako automatycznie korzystne dla Polski.
Polska między szansą a ryzykiem
Relacje gospodarcze Polski ze Stanami Zjednoczonymi mają dwa oblicza. Z jednej strony przynoszą inwestycje, miejsca pracy, technologie, dostawy gazu i dostęp do zaawansowanego uzbrojenia. Z drugiej — narażają polską gospodarkę na skutki amerykańskich ceł, zmian politycznych i decyzji podejmowanych bez konsultacji z Warszawą.
Najlepszą odpowiedzią nie jest ani bezwarunkowe podporządkowanie się polityce USA, ani gwałtowne odwrócenie się od amerykańskiego partnera. Polska powinna wykorzystywać napływ inwestycji i technologii, ale jednocześnie rozwijać własny przemysł, wzmacniać rynek europejski i dywersyfikować kierunki handlu.
Dla polskich rodzin skutki decyzji z Waszyngtonu mogą być bardzo konkretne: wyższe ceny, mniej zamówień w zakładach eksportowych, większe wydatki państwa na obronność, ale również nowe miejsca pracy i inwestycje technologiczne. Amerykańska polityka nie jest więc odległą sprawą dotyczącą wyłącznie dyplomatów. Jej konsekwencje mogą pojawić się w domowym budżecie, miejscu pracy i poczuciu bezpieczeństwa.
