Administracja Trumpa rozważa plan przekształcenia wyludnionej Gazy w „Riwierę Bliskiego Wschodu”

3 wrz 2025

Biały Dom rozważa projekt, zgodnie z którym znacznie wyludniona Strefa Gazy miałaby zostać przekształcona w „Riwierę Bliskiego Wschodu” – kompleks nowoczesnych inwestycji technologicznych i turystycznych, zbudowanych na bazie „inteligentnych miast” sterowanych sztuczną inteligencją.

Tak wynika z 38-stronicowego prospektu dotyczącego powołania Gaza Reconstitution, Economic Acceleration and Transformation (GREAT) Trust, do którego dotarł Washington Post. Część dokumentu ujawnił wcześniej Financial Times.

„Gaza może stać się śródziemnomorskim centrum produkcji, handlu, danych i turystyki, korzystając ze swojego strategicznego położenia, dostępu do rynków, zasobów i młodej siły roboczej, przy wsparciu izraelskich technologii oraz inwestycji państw Rady Współpracy Zatoki” – napisano w prospekcie.

Dziennikarka Hala Jaber skomentowała jednak, że plan ten to „ludobójstwo opakowane w transakcję nieruchomościową”.

GREAT Trust został opracowany przez część izraelskich doradców odpowiedzialnych wcześniej za kontrowersyjną Gaza Humanitarian Foundation (GHF). Punkty dystrybucji pomocy tej fundacji wielokrotnie stawały się celem masakr, w których zginęły lub zostały ranne tysiące Palestyńczyków poszukujących żywności. Według Washington Post, modelowanie finansowe dla GREAT Trust przygotował zespół powiązany z Boston Consulting Group – firmą, która odegrała kluczową rolę przy tworzeniu GHF. BCG zaznacza, że prace nie były zatwierdzone, a dwóch partnerów kierujących projektem zostało później zwolnionych.

Plan zakłada ustanowienie „wielostronnego powiernictwa pod przewodnictwem USA”, które miałoby trwać co najmniej dekadę i prowadzić do powstania „zreformowanej palestyńskiej samorządności” – po wcześniejszej „demilitaryzacji i deradykalizacji” Gazy.

Josh Paul, były urzędnik Departamentu Stanu USA, który w październiku 2023 r. podał się do dymisji w proteście przeciwko decyzji administracji Bidena o sprzedaży kolejnych partii broni Izraelowi, stwierdził w rozmowie z Democracy Now!, że plan Trumpa to „w istocie nowa forma kolonializmu – przejście od kolonializmu izraelskiego do korporacyjnego”.

Prospekt przedstawia dwa możliwe scenariusze dla ponad dwóch milionów mieszkańców Gazy. Pierwszy zakłada, że około 75 proc. ludności pozostanie w enklawie podczas jej transformacji. Drugi przewiduje przesiedlenie nawet 500 tys. osób do państw trzecich, z czego większość – 75 proc. – miałaby wyjechać na stałe. Dokument nie precyzuje, ilu ludzi faktycznie miałoby opuścić Gazę. Tym, którzy zdecydowaliby się na emigrację, proponowano 5 tys. dolarów jednorazowej pomocy, cztery lata dopłat do czynszu i roczne wsparcie żywnościowe.

Plan przewiduje 6 mld dolarów na tymczasowe zakwaterowanie dla osób, które pozostaną w Gazie, oraz 5 mld dolarów dla przesiedlonych. Dla inwestorów przewidziano ogromne zyski – niemal czterokrotność poniesionych nakładów i 4,5 mld dolarów rocznych przychodów w ciągu dekady. Wśród potencjalnych beneficjentów wymienia się m.in. Saudi bin Laden Group, IKEA, firmy wojskowe i najemnicze takie jak Academi (dawniej Blackwater) i CACI – skazana za tortury w Abu Ghraib – a także Teslę, Amazona czy sieci hotelowe Mandarin Oriental i IHG.

Trzon planu stanowi dziesięć „megaprojektów”: sześć inteligentnych miast, regionalne centrum logistyczne w miejscu zniszczonego Rafah, centralna autostrada imienia księcia Mohammeda bin Salmana, wielkoskalowe elektrownie słoneczne i zakłady odsalania, amerykańskie centrum danych, „strefa inteligentnej produkcji Elona Muska” oraz „Gaza Trump Riviera & Islands” inspirowana dubajskimi Palm Islands.

Poza przewidywanymi zyskami finansowymi dla prywatnych inwestorów z USA, dokument podkreśla również strategiczne znaczenie projektu. Dla Waszyngtonu oznaczałby on wzmocnienie wpływów na wschodnim Morzu Śródziemnym i zabezpieczenie dostępu amerykańskiego przemysłu do wartego 1,3 bln dolarów rynku metali ziem rzadkich w Zatoce.

Donald Trump już wcześniej zapowiadał, że Stany Zjednoczone „przejmą Gazę”, deweloperzy „zrównają ją z ziemią”, a na jej ruinach powstanie „Riwiera Bliskiego Wschodu”. Palestyńczycy mieliby zostać „dobrowolnie” przesiedleni do Egiptu i Jordanii – plan ten obie stolice stanowczo odrzuciły. W ocenie wielu ekspertów termin „dobrowolna emigracja” jest jedynie eufemizmem oznaczającym czystkę etniczną.

Z badań Palestyńskiego Centrum Badań Polityki i Opinii Publicznej z maja wynika jednak, że niemal połowa mieszkańców Gazy rozważałaby skorzystanie z izraelskiej pomocy w emigracji. Wielu podkreśla jednocześnie, że nigdy nie opuści swojej ziemi. „Mieszkam teraz w częściowo zniszczonym domu w Chan Junis” – powiedział jeden z mieszkańców w rozmowie z Washington Post. – „Można go wyremontować. Nie pozwolę, by zmuszono mnie do życia w innym kraju, muzułmańskim czy nie. To moja ojczyzna”.

Relacja Post ukazała się po spotkaniu w Białym Domu, w którym uczestniczyli m.in. Donald Trump, były premier Wielkiej Brytanii Tony Blair, inwestor i deweloper Jared Kushner – zięć prezydenta – oraz izraelski minister ds. strategicznych Ron Dermer. Ten ostatni twierdził, że Izrael nie zamierza na stałe okupować Gazy. Premier Benjamin Netanjahu, ścigany przez Międzynarodowy Trybunał Karny za zbrodnie przeciwko ludzkości i zbrodnie wojenne, deklarował jednak, że Izrael zdobędzie cały pas i zatrzyma co najmniej część terytorium.

„Minister finansów Bezalel Smotrich stwierdził wprost: »Podbijamy, oczyszczamy i zostajemy, dopóki Hamas nie zostanie zniszczony. Po drodze unicestwiamy wszystko, co jeszcze istnieje«”. W izraelskim parlamencie odbyła się także konferencja zatytułowana „Riwiera Gazy – od wizji do rzeczywistości”, na której otwarcie dyskutowano o okupacji i czystce etnicznej.


Publikacja planu GREAT Trust zbiegła się z nasileniem izraelskiej ofensywy. Wojska weszły głębiej do miasta Gaza, gdzie panuje sztucznie wywołany głód. Według Ministerstwa Zdrowia Strefy Gazy, 696 dni oblężenia i ataków doprowadziło do śmierci, ranienia lub zaginięcia co najmniej 233 200 Palestyńczyków. Eksperci oceniają, że rzeczywiste straty mogą być jeszcze wyższe.

—

CD/JA

Najnowsze

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Negocjacje pokojowe dotyczą nie tylko przyszłości Ukrainy, lecz całego europejskiego systemu bezpieczeństwa. Rosja żąda ograniczenia obecności NATO na wschodniej flance, utrzymania Ukrainy poza Sojuszem i możliwych ustępstw innych państw. USA rozważają członkostwo Ukrainy w NATO w zamian za wycofanie z Donbasu. Polska powinna aktywnie bronić swoich interesów.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

W Polsce na cukrzycę choruje ponad trzy miliony osób, a pięć milionów może mieć stan przedcukrzycowy. Tekst wskazuje na nierówności w dostępie do terapii, zwłaszcza ograniczenie refundacji pomp insulinowych do 26. roku życia. Zapowiadane zniesienie limitu od 2027 roku jest krokiem naprzód, lecz potrzebne są także właściwa diagnostyka, wsparcie psychologiczne i powszechna dostępność leczenia.

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Awaria przestarzałych systemów telekomunikacyjnych FAA doprowadziła 13 listopada 2026 roku do czterogodzinnego wstrzymania startów w USA i niemal 10 tysięcy odwołanych lotów. Incydent ujawnił wieloletnie zaniedbania modernizacyjne, mimo wcześniejszych ostrzeżeń GAO. Nie potwierdzono związku z awarią Microsoftu ani cyberataku, jednak wydarzenia podkreślają strategiczne znaczenie odpornej infrastruktury cyfrowej.

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Ponad 1500 samorządowców może stracić możliwość ubiegania się o reelekcję w 2029 roku. Zwolennicy zniesienia limitu przekonują, że władzę powinni rozstrzygać wyborcy, lecz problem sięga głębiej: wieloletnie rządy mogą zamieniać gminy w lokalne układy, gdzie lojalność wypiera kompetencje, a urząd zaczyna przypominać prywatne dziedzictwo. Obywatele częściej popierają ograniczenia niż ich likwidację. Rozsądnym kompromisem mogłyby być trzy kadencje, czyli piętnaście lat. Sama rotacja jednak nie wystarczy bez jawności, niezależnych mediów i realnej kontroli. Samorząd potrzebuje ciągłości, ale nie dożywotnich gospodarzy.

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Polskie dzieci spędzają w internecie niemal pięć godzin dziennie, często stykając się z patostreamingiem, cyberprzemocą i treściami seksualnymi. Autor wskazuje na nieskuteczną ochronę platform, polityczne sprzeczności oraz potrzebę wsparcia szkół i rodziców. Krytykuje prezydenckie weto ustawy cyfrowej, podkreślając konieczność połączenia ochrony dzieci z wolnością słowa.

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Rozmowy USA z Rosją i Ukrainą uwidaczniają brak wspólnego stanowiska Europy wobec wojny. Państwa UE spierają się o wybór wysłannika, podczas gdy Polska domaga się udziału w negocjacjach i ochrony interesów wschodniej flanki. Trwały pokój powinien gwarantować suwerenność Ukrainy, bezpieczeństwo regionu oraz odrzucać politykę stref wpływów.

Sprawdź również

Putin chce Polski słabej i podzielonej. Kreml wykorzystuje polską wojnę polityczną, by wypchnąć NATO z naszego kraju

Putin chce Polski słabej i podzielonej. Kreml wykorzystuje polską wojnę polityczną, by wypchnąć NATO z naszego kraju

Rosja nie ukrywa już swoich zamiarów wobec Polski. Podczas negocjacji w Abu Zabi Kreml ponownie zażądał ograniczenia obecności wojsk NATO w państwach, które przystąpiły do Sojuszu po 1997 roku. Na tej liście znajduje się Polska. Jednocześnie rosyjska propaganda...