Hiszpania wprowadza obowiązek pokrywania co najmniej 80 proc. zapotrzebowania dużych centrów danych energią odnawialną. Polska takich wymagań nie ma. Tymczasem rozwój sztucznej inteligencji oznacza rosnące zapotrzebowanie na prąd, nowe elektrownie i kosztowną rozbudowę sieci. Według prognoz Polskich Sieci Elektroenergetycznych w 2040 roku centra danych mogą zużywać nawet 11 proc. energii elektrycznej potrzebnej całej polskiej gospodarce. Kto zapłaci za zapewnienie im zasilania? Czy wielkie koncerny technologiczne sfinansują dodatkową infrastrukturę, czy część kosztów poniosą pozostali odbiorcy energii? Analiza przepisów pokazuje, że Polska wciąż nie wymaga od inwestorów budujących centra danych zapewnienia nowych źródeł wytwórczych odpowiadających ich zapotrzebowaniu.
Sztuczna inteligencja potrzebuje prądu. Coraz więcej prądu
Kiedy korzystamy z wyszukiwarki internetowej, oglądamy film, przechowujemy zdjęcia w chmurze albo zadajemy pytanie sztucznej inteligencji, rzadko zastanawiamy się, ile energii potrzebują urządzenia obsługujące te usługi.
Tymczasem za pozornie niematerialnym światem cyfrowym kryje się ogromna infrastruktura: tysiące serwerów, procesorów, urządzeń sieciowych, instalacji chłodniczych i systemów podtrzymywania zasilania.
Wszystko to wymaga energii elektrycznej. Nie tylko wtedy, gdy świeci słońce albo wieje wiatr, lecz przez całą dobę, siedem dni w tygodniu.
Według najnowszej analizy Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) w 2025 roku centra danych na świecie zużyły około 485 TWh energii elektrycznej. Do 2030 roku ich zapotrzebowanie może wzrosnąć do około 950 TWh rocznie.
Oznaczałoby to niemal podwojenie zużycia w ciągu zaledwie pięciu lat.
W 2030 roku centra danych mogą odpowiadać za około 3 proc. światowego zapotrzebowania na energię elektryczną. To średnia globalna. W regionach, w których powstają duże skupiska infrastruktury cyfrowej, udział ten może być znacznie wyższy.
Rozwój sztucznej inteligencji przestaje więc być wyłącznie sprawą informatyków i firm technologicznych. Staje się również jednym z wyzwań dla energetyki, przemysłu i polityki gospodarczej.
Bez odpowiednich dostaw energii nie będzie rozwoju zaawansowanej sztucznej inteligencji. Pytanie brzmi, jak zapewnić te dostawy i sprawiedliwie podzielić związane z nimi koszty.
Hiszpania mówi: chcecie budować centra danych, zadbajcie o zieloną energię
20 listopada 2026 roku hiszpański rząd przyjął nowe rozporządzenie regulujące działalność centrów danych.
Przepisy przewidują obowiązek zapewnienia, aby co najmniej 80 proc. zużywanej przez objęte regulacją duże centra danych energii elektrycznej było pokrywane produkcją ze źródeł odnawialnych.
Co istotne, hiszpańskie rozwiązanie nie opiera się wyłącznie na rocznym rozliczeniu zakupionej zielonej energii.
Wprowadza również zasadę zgodności godzinowej. Oznacza to konieczność odpowiedniego dopasowania produkcji energii odnawialnej do rzeczywistego zapotrzebowania centrum danych.
Dodatkowo obowiązuje zasada tzw. dodatkowości. Energia ma zasadniczo pochodzić z nowych instalacji odnawialnych, uruchomionych w określonym czasie przed rozpoczęciem działalności centrum danych. Przepisy przewidują wyjątki oraz rozwiązania przejściowe.
W praktyce chodzi o to, aby rozwój infrastruktury cyfrowej wspierał także powstawanie nowych źródeł czystej energii.
Hiszpański rząd uzasadnia zmiany obawami o przeciążenie systemu elektroenergetycznego i wzrost kosztów energii.
Według przedstawionych przez niego szacunków niekontrolowany rozwój centrów danych mógłby w określonych scenariuszach zwiększyć roczne koszty systemu energetycznego o około 5 mld euro.
Są to jednak rządowe prognozy dotyczące hipotetycznej sytuacji, a nie koszty już poniesione przez odbiorców.
Hiszpania próbuje zatem powiązać rozwój gospodarki cyfrowej z rozwojem energetyki.
A jak wygląda sytuacja w Polsce?
Polska nie wymaga od centrów danych korzystania z energii odnawialnej
Analiza obowiązujących przepisów prowadzi do istotnego wniosku.
W Polsce nie istnieje obecnie ogólny obowiązek, aby centrum danych wykorzystywało określony minimalny udział energii odnawialnej.
Przedsiębiorstwo planujące budowę dużej serwerowni nie musi wykazać, że 80 proc. jego zapotrzebowania zostanie pokryte przez OZE.
Nie ma również powszechnego wymogu, aby wraz z budową centrum danych inwestor finansował powstanie nowych elektrowni odpowiadających jego przyszłemu zapotrzebowaniu.
Może zawrzeć umowę na zakup energii elektrycznej, uzyskać warunki przyłączenia i korzystać z krajowej sieci, pod warunkiem spełnienia obowiązujących wymagań technicznych, prawnych i środowiskowych.
Nie oznacza to jednak, że działalność centrów danych pozostaje poza kontrolą.
Od czerwca 2024 roku w Unii Europejskiej obowiązuje rozporządzenie delegowane 2024/1364, wprowadzające system raportowania charakterystyki energetycznej centrów przetwarzania danych.
Obejmuje on obiekty, których zainstalowana infrastruktura informatyczna ma zapotrzebowanie na moc elektryczną wynoszące co najmniej 500 kW.
Operatorzy muszą przekazywać odpowiednie informacje do unijnej bazy danych, w tym dotyczące zużycia energii, wykorzystania źródeł odnawialnych, zużycia wody oraz odzyskiwania energii.
Polskie Ministerstwo Klimatu i Środowiska potwierdza, że w naszym kraju nie ustanowiono odrębnego krajowego systemu raportowania. Dane przekazywane są bezpośrednio do systemu unijnego.
Problem polega na tym, że obowiązek raportowania zużycia energii nie jest tym samym co obowiązek ograniczania jej zużycia lub zapewnienia dodatkowej produkcji energii odnawialnej.
Państwo może więc uzyskiwać informacje o energochłonności obiektu, ale nie oznacza to automatycznie, że inwestor musi spełnić konkretny minimalny standard udziału OZE.
To właśnie jedna z najważniejszych różnic między polskimi a nowymi hiszpańskimi regulacjami.
Polskie centra danych deklarują 87 proc. zielonej energii. Co oznacza ta liczba?
Polski Związek Centrów Danych (PLDCA) podaje, że średni udział energii odnawialnej w miksie polskich centrów danych wynosi 87 proc.
To bardzo wysoki wskaźnik, zwłaszcza w porównaniu z krajowym systemem elektroenergetycznym.
Według Ministerstwa Klimatu i Środowiska w 2025 roku odnawialne źródła odpowiadały za 31,41 proc. produkcji energii elektrycznej w Polsce.
Skąd zatem tak duża różnica?
Trzeba przyjrzeć się sposobowi rozliczania zielonej energii.
Przedsiębiorstwa mogą korzystać z długoterminowych umów zakupu energii odnawialnej, tzw. PPA, a także z gwarancji pochodzenia.
Gwarancja pochodzenia potwierdza, że określona ilość energii została wyprodukowana z odnawialnego źródła. Nie oznacza jednak, że dokładnie ta energia fizycznie zasilała centrum danych w chwili jej zużywania.
Przykładowo serwerownia może pobierać prąd z krajowej sieci w nocy, kiedy znaczną część energii produkują elektrownie węglowe i gazowe, a jednocześnie rozliczać roczne zużycie przy wykorzystaniu gwarancji pochodzenia OZE.
Takie rozliczenie jest prawnie dopuszczalne, ale nie powinno być mylone z rzeczywistym, całodobowym zasilaniem wyłącznie energią odnawialną.
Warto również zaznaczyć, że podawane przez PLDCA 87 proc. oznacza deklarowany średni udział OZE w miksie branży. Nie jest to niezależny dowód, że w każdej godzinie 87 proc. energii zużywanej przez polskie centra danych pochodzi z odnawialnych źródeł.
Praktyczny przykład takiego modelu rozliczania przedstawiła firma Atman, która w oświadczeniu dotyczącym 2024 roku poinformowała o zakupie gwarancji pochodzenia pokrywających planowany roczny wolumen energii wykorzystywanej w jej centrach danych.
Nie ma w tym nic nielegalnego. Pokazuje to jednak, dlaczego warto odróżniać deklaracje o zakupie zielonej energii od rzeczywistej struktury produkcji energii zasilającej krajową sieć.
Właśnie tę różnicę próbują uwzględnić nowe hiszpańskie przepisy, wymagając znacznie ściślejszego powiązania zużycia energii z jej produkcją.
Polska może stanąć przed ogromnym wzrostem zapotrzebowania na energię
Obecnie centra danych nie należą jeszcze do największych odbiorców energii elektrycznej w Polsce.
Jednak prognozy wskazują, że sytuacja może się zmienić.
Według Polskiego Instytutu Ekonomicznego w 2025 roku łączna moc centrów danych w Polsce wynosiła około 200 MW.
Do 2030 roku może przekroczyć 500 MW.
Znacznie większe liczby pojawiają się w prognozach długoterminowych.
Na podstawie scenariuszy Polskich Sieci Elektroenergetycznych PIE wskazuje, że w 2036 roku centra danych mogą zużywać około 17 TWh energii elektrycznej rocznie.
Odpowiadałoby to około 7 proc. całkowitego zapotrzebowania Polski.
W 2040 roku zużycie mogłoby wzrosnąć nawet do 29 TWh, czyli około 11 proc. krajowego zapotrzebowania.
To scenariusze planistyczne, a nie pewne wielkości przyszłego zużycia. Pokazują jednak skalę wyzwania, z którym może zmierzyć się polska energetyka.
Dla porównania 29 TWh to ponad połowa energii elektrycznej wyprodukowanej w Polsce ze źródeł odnawialnych w 2025 roku.
Nie oznacza to, że centra danych będą potrzebowały dokładnie takiej ilości nowych instalacji OZE. Ich zasilanie może pochodzić z różnych źródeł, w tym energetyki jądrowej, gazowej czy odnawialnej.
Pokazuje natomiast, że planowanie przyszłego systemu energetycznego nie może pomijać infrastruktury cyfrowej.
Szczególnie że Polska jednocześnie elektryfikuje przemysł, transport i ogrzewanie, a część starych bloków węglowych będzie stopniowo wycofywana z eksploatacji.
O tę samą energię i przepustowość sieci będą zabiegały fabryki, przedsiębiorstwa, centra danych oraz gospodarstwa domowe.
Kto zapłaci za budowę sieci energetycznych?
To najważniejszy problem z punktu widzenia zwykłego odbiorcy energii elektrycznej.
Nowe centrum danych może wymagać nie tylko dostarczenia dużej ilości prądu, lecz również rozbudowy infrastruktury energetycznej.
Czasami konieczne jest wybudowanie nowej stacji elektroenergetycznej, modernizacja istniejących linii albo zwiększenie możliwości przesyłowych na większym obszarze.
Takie inwestycje kosztują.
I właśnie tutaj pojawia się pytanie o podział kosztów.
Czy powinien je ponosić inwestor, którego działalność powoduje konieczność rozbudowy infrastruktury?
Czy przedsiębiorstwo energetyczne, które będzie dostarczało mu prąd?
A może część wydatków zostanie ostatecznie uwzględniona w taryfach płaconych przez wszystkich odbiorców energii?
Polskie przepisy przewidują opłaty związane z przyłączaniem nowych odbiorców do sieci.
30 kwietnia 2026 roku weszła w życie istotna nowelizacja Prawa energetycznego, która zmieniła zasady przyłączania dużych inwestycji.
Wprowadzono między innymi bezzwrotną opłatę za złożenie wniosku o określenie warunków przyłączenia do sieci o napięciu powyżej 1 kV. Wynosi ona 1 zł za każdy kilowat wnioskowanej mocy przyłączeniowej, maksymalnie 100 tys. zł na przyłącze.
Przepisy przewidują również zaliczkę na poczet opłaty przyłączeniowej w wysokości 60 zł za kilowat, z limitem 6 mln zł na przyłącze, oraz odpowiednie zabezpieczenia wykonania zobowiązań.
Nie są to jednak wszystkie koszty inwestycji. Zaliczka podlega rozliczeniu, a ostateczna opłata przyłączeniowa jest ustalana według właściwych zasad.
Najważniejsze jest to, że opłacenie przyłącza nie zawsze oznacza pokrycie wszystkich kosztów rozwoju infrastruktury elektroenergetycznej potrzebnej do obsługi nowego odbiorcy.
Część nakładów na rozbudowę wspólnej sieci może być uwzględniana w regulowanych taryfach operatorów.
Nie można zatem wykluczyć, że rozwój energochłonnej infrastruktury cyfrowej wpłynie na koszty ponoszone przez innych odbiorców.
Jednocześnie nie oznacza to, że budowa każdego centrum danych automatycznie podniesie rachunki za prąd.
Wiele zależy od lokalizacji inwestycji, istniejących rezerw mocy, sposobu finansowania rozbudowy sieci i warunków zawartych umów.
Nie ma obecnie wystarczających danych, aby rzetelnie wskazać, o ile polskie gospodarstwa domowe miałyby płacić więcej za prąd z powodu rozwoju centrów danych.
Brak takich danych nie oznacza jednak, że problem nie istnieje. Oznacza, że wymaga szczegółowych analiz i większej przejrzystości.
Czy firmy technologiczne powinny budować własne elektrownie?
W dyskusji o przyszłości centrów danych coraz częściej pojawia się pytanie, czy inwestorzy powinni zapewniać dodatkowe źródła energii odpowiadające ich zapotrzebowaniu.
Nie musi to oznaczać budowy elektrowni bezpośrednio obok serwerowni.
Możliwe jest finansowanie farm wiatrowych, instalacji fotowoltaicznych, magazynów energii albo zawieranie długoterminowych kontraktów wspierających powstawanie nowych mocy wytwórczych.
Duże centra danych mogą również korzystać ze stabilnych, niskoemisyjnych źródeł energii, takich jak elektrownie jądrowe.
Nie wystarczy jednak wybudować farmy fotowoltaicznej o dużej mocy nominalnej, aby zapewnić serwerowni zasilanie przez całą dobę.
Energia słoneczna nie jest produkowana nocą, a produkcja elektrowni wiatrowych zależy od warunków atmosferycznych.
Dlatego potrzebne są magazyny energii, odpowiednie połączenia sieciowe oraz źródła zapewniające dostawy wtedy, gdy produkcja OZE jest niewystarczająca.
Z perspektywy bezpieczeństwa energetycznego istotne byłoby więc nie tylko wskazanie rocznej ilości zakupionej zielonej energii, lecz także przedstawienie rzeczywistego planu pokrycia zapotrzebowania przez cały rok.
To rozwiązanie wymagałoby odpowiednich przepisów, ale pozwoliłoby lepiej oceniać wpływ dużych inwestycji na krajowy system elektroenergetyczny.
Polska przygotowuje nowe przepisy. Na razie dotyczą głównie efektywności
Polski rząd pracuje nad przepisami wynikającymi z unijnej dyrektywy o efektywności energetycznej.
Projekt oznaczony numerem UC77 przewiduje między innymi dodatkowe obowiązki związane z zarządzaniem energią, audytami energetycznymi oraz publikowaniem informacji o charakterystyce energetycznej centrów danych.
Przedsiębiorstwa, których średnie roczne zużycie energii przekracza 23,61 GWh, miałyby zostać objęte obowiązkiem stosowania certyfikowanych systemów zarządzania energią.
Osobne zmiany dotyczą audytów energetycznych.
Są to jednak rozwiązania projektowane, a nie wszystkie obowiązki już obowiązujące.
Równolegle procedowany jest projekt UC121 dotyczący między innymi ciepła odpadowego.
Przewiduje on, że centra danych o mocy przekraczającej 1 MW będą wykorzystywały powstające podczas pracy urządzeń ciepło, jeżeli będzie to technicznie i ekonomicznie możliwe.
Można je przekazywać na przykład do miejskich systemów ciepłowniczych, ograniczając zapotrzebowanie na inne źródła ogrzewania.
To rozwiązanie może przynieść korzyści środowiskowe i gospodarcze, ale nie zastępuje konieczności zapewnienia energii elektrycznej dla samych serwerów.
Komisja Europejska przygotowuje także dalsze regulacje dotyczące minimalnych standardów efektywności centrów danych.
Konsultacje publiczne w tej sprawie trwają do 14 grudnia 2026 roku, a projekt kolejnych przepisów zapowiedziano na drugi kwartał 2027 roku.
Unia Europejska dostrzega zatem potrzebę bardziej szczegółowego uregulowania działalności infrastruktury cyfrowej.
Branża wskazuje na korzyści gospodarcze. I nie można ich ignorować
Rozwój centrów danych nie oznacza wyłącznie dodatkowych kosztów dla energetyki.
Inwestycje w infrastrukturę cyfrową mogą wzmacniać gospodarkę, zwiększać dostępność usług informatycznych, wspierać rozwój sztucznej inteligencji i poprawiać bezpieczeństwo przechowywania danych.
Polski Związek Centrów Danych podkreśla również znaczenie sektora dla zatrudnienia, wpływów podatkowych i rozwoju krajowych przedsiębiorstw.
Według organizacji przewidywalny pobór mocy przez centra danych może w odpowiednich warunkach sprzyjać stabilnemu wykorzystaniu infrastruktury energetycznej.
Operatorzy wskazują także na rosnącą efektywność nowych instalacji oraz inwestycje w odnawialne źródła energii i odzysk ciepła.
Te argumenty mają znaczenie.
Polska potrzebuje własnej infrastruktury cyfrowej, jeżeli chce rozwijać zaawansowane technologie, zwiększać konkurencyjność gospodarki i ograniczać zależność od usług świadczonych wyłącznie z zagranicy.
Nie oznacza to jednak, że rozwój centrów danych powinien odbywać się bez analizy ich wpływu na krajowy system elektroenergetyczny.
Inwestycja może być korzystna dla gospodarki, a jednocześnie generować koszty, których podział wymaga odpowiednich regulacji.
Pytanie nie brzmi więc, czy Polska powinna rozwijać centra danych, lecz na jakich zasadach energetycznych i finansowych powinno się to odbywać.
Czy Polska powinna pójść drogą Hiszpanii?
Hiszpańskie przepisy pokazują jeden z możliwych kierunków regulowania szybko rozwijającego się sektora.
Zamiast traktować centra danych wyłącznie jako zwykłych odbiorców energii, państwo może uwzględniać ich szczególną charakterystykę: duże zapotrzebowanie na moc, całodobową pracę i potencjalnie znaczący wpływ na lokalną infrastrukturę.
Wprowadzenie podobnych rozwiązań w Polsce wymagałoby jednak uwzględnienia krajowych warunków.
Polska ma znacznie większy udział paliw kopalnych w produkcji energii elektrycznej niż Hiszpania.
W najbliższych latach będzie też jednocześnie rozwijać energetykę odnawialną, gazową, magazyny energii, sieci przesyłowe oraz energetykę jądrową.
Obowiązek korzystania wyłącznie z OZE lub bardzo wysoki próg godzinowego pokrycia zapotrzebowania mógłby być trudny do realizacji dla części inwestorów.
Możliwym rozwiązaniem byłoby jednak wymaganie od największych centrów danych szczegółowego planu energetycznego.
Powinien on obejmować prognozowane zużycie energii, sposób zapewnienia dostaw, udział nowych źródeł wytwórczych oraz analizę wpływu inwestycji na krajową sieć.
Równocześnie można byłoby określić przejrzyste zasady udziału inwestorów w kosztach infrastruktury, której rozbudowa jest konieczna ze względu na ich działalność.
Takie rozwiązania wymagałyby oceny ich skutków gospodarczych i zgodności z prawem unijnym.
Nie chodzi bowiem o blokowanie inwestycji technologicznych, lecz o takie planowanie ich rozwoju, aby nie zwiększać niepotrzebnie kosztów funkcjonowania całej gospodarki.
Kto powinien zapłacić za energetyczne zaplecze sztucznej inteligencji?
Rozwój sztucznej inteligencji otwiera przed Polską nowe możliwości gospodarcze.
Może przyciągnąć kapitał, stworzyć zapotrzebowanie na zaawansowane usługi i zwiększyć znaczenie naszego kraju w europejskim sektorze technologicznym.
Ale rozwój ten wymaga realnej infrastruktury.
Każde duże centrum danych potrzebuje niezawodnych dostaw energii, odpowiednich przyłączy oraz sprawnie działającej sieci elektroenergetycznej.
A budowa i utrzymanie tej infrastruktury kosztują.
Jeżeli państwo chce skutecznie wspierać rozwój gospodarki cyfrowej, powinno równocześnie zadbać o transparentność finansowania energetycznego zaplecza nowych inwestycji.
Należy ustalić, jaka część kosztów powinna być pokrywana bezpośrednio przez inwestorów, a jaka może być uzasadnionym elementem rozwoju infrastruktury służącej wszystkim odbiorcom.
Ważne jest również to, czy nowe centra danych będą wspierać powstawanie dodatkowych źródeł energii, czy przede wszystkim zwiększać zapotrzebowanie na energię produkowaną przez istniejący system.
Nie każda inwestycja będzie miała taki sam wpływ na rynek.
Tam, gdzie istnieją odpowiednie rezerwy mocy, rozwój centrum danych może poprawić wykorzystanie infrastruktury. Tam, gdzie sieć jest przeciążona, może wymagać kosztownej rozbudowy.
Dlatego nie sposób z góry przesądzić, że rozwój sztucznej inteligencji doprowadzi do wzrostu rachunków za energię dla polskich rodzin.
Można jednak stwierdzić, że przy skali inwestycji prognozowanej na najbliższe kilkanaście lat problem podziału kosztów będzie nabierał coraz większego znaczenia.
Polska stoi przed ważnym wyborem dotyczącym zasad rozwoju infrastruktury cyfrowej. Może ograniczyć się do reagowania na rosnące zapotrzebowanie na energię albo odpowiednio wcześnie określić reguły, które powiążą nowe inwestycje technologiczne z możliwościami krajowej energetyki.
Hiszpania zdecydowała się na drugi kierunek, wprowadzając szczegółowe wymagania dotyczące energii odnawialnej.
Polska na razie opiera się przede wszystkim na ogólnych przepisach energetycznych, warunkach przyłączenia i obowiązkach sprawozdawczych.
Wraz z rozwojem centrów danych pojawi się jednak pytanie, którego nie da się uniknąć:
Czy korzyści z rozwoju sztucznej inteligencji będą szły w parze z odpowiedzialnością inwestorów za koszty energii i infrastruktury, czy część tych kosztów zostanie rozłożona na pozostałych odbiorców prądu?
To pytanie dotyczy nie tylko przedsiębiorstw technologicznych, lecz również polskiego przemysłu, bezpieczeństwa energetycznego i przyszłych rachunków milionów gospodarstw domowych.
A odpowiedzi warto szukać już dziś, zanim skala nowych inwestycji uczyni problem znacznie trudniejszym do rozwiązania.
Trybuna.Info | 21 listopada 2026 r.
Artykuł opracowano na podstawie dokumentów Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Ministerstwa Energii, Polskich Sieci Elektroenergetycznych, Komisji Europejskiej, Międzynarodowej Agencji Energetycznej, Polskiego Instytutu Ekonomicznego oraz informacji Polskiego Związku Centrów Danych. Prognozy dotyczące przyszłego zużycia energii przedstawiono jako scenariusze, a nie pewne wielkości przyszłego zapotrzebowania.













