Breda, 24–25 października 2026 r.
Pamięć o polskich żołnierzach, którzy pod dowództwem generała Stanisława Maczka wyzwolili Bredę, od 82 lat łączy mieszkańców miasta z Polską. Wyrazem uznania dla pielęgnowania tej wyjątkowej więzi było wręczenie burmistrzowi Bredy Paulowi Depli Medalu „Pro Bono Poloniae”. Inicjatywa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz władz Wrocławia była jednym z głównych punktów obchodów rocznicowych zaplanowanych na 24 i 25 października. Medal wręczył minister Michał Syska, a okolicznościową laudację wygłosiła Dorota Pędziwiatr – Wiceprzewodnicząca Rady Miejskiej Wrocławia.
W Bredzie i Oosterhout odbyły się uroczystości upamiętniające wyzwolenie Bredy przez żołnierzy 1. Polskiej Dywizji Pancernej pod dowództwem generała Stanisława Maczka. W obchodach wzięli udział przedstawiciele władz Polski i Królestwa Niderlandów, Wojska Polskiego, samorządów Bredy i Wrocławia, Polonii oraz organizacji społecznych. Na uroczystościach obecna była także wnuczka generała Stanisława Maczka, Karolina Maczek-Skillen. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych reprezentował Zastępca Szefa Urzędu, minister Michał Syska.
Obchody były okazją do oddania hołdu polskim żołnierzom, którzy walczyli o wyzwolenie Holandii, a także do podkreślenia trwałości więzi polsko-niderlandzkich, zbudowanych na wspólnej historii i pamięci.
Pamięć o polskich żołnierzach w Oosterhout i Bredzie
Pierwszego dnia obchodów uroczystości odbyły się na Polskim Cmentarzu Wojskowym Leijsenaakkers w Oosterhout, gdzie spoczywa 30 żołnierzy 1. Polskiej Dywizji Pancernej.
Następnie uczestnicy uroczystości spotkali się w Bredzie przy tablicy upamiętniającej wyzwolenie miasta przez żołnierzy generała Stanisława Maczka. Główną uroczystość zorganizowały Fundacja Serce – Polski oraz Polska Parafia pw. św. Maksymiliana Kolbego w Bredzie.
W uroczystości uczestniczyli m.in. burmistrz Bredy Paul Depla, Marszałek Senatu RP Małgorzata Kidawa-Błońska, minister Jakub Stefaniak – Zastępca Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, minister Marek Krawczyk – przedstawiciel Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, minister Michał Syska oraz Dorota Pędziwiatr – wiceprzewodnicząca Rady Miejskiej Wrocławia wraz z wrocławskimi radnymi.
Medal „Pro Bono Poloniae” dla burmistrza Bredy
Podczas uroczystości burmistrzowi Bredy Paulowi Depli został wręczony Medal „Pro Bono Poloniae”, przyznany przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Wyróżnienie było wyrazem wdzięczności za wieloletnią troskę mieszkańców Bredy o pamięć o polskich wyzwolicielach, a także za pielęgnowanie dziedzictwa polskich żołnierzy i powojennych losów Polaków związanych z tym miastem.
Medal wręczył Zastępca Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, minister Michał Syska.
W trakcie uroczystości Dorota Pędziwiatr, wiceprzewodnicząca Rady Miejskiej Wrocławia, odczytała w języku polskim i niderlandzkim okolicznościową laudację poświęconą pamięci o polskich żołnierzach oraz więzi łączącej Polskę i Bredę.
Minister Michał Syska podkreślił wyjątkowe zaangażowanie mieszkańców Bredy w pielęgnowanie pamięci o polskich żołnierzach. Zwrócił uwagę, że pamięć o generale Stanisławie Maczku i jego żołnierzach nie jest w Bredzie jedynie wspomnieniem wydarzeń sprzed ponad 80 lat, ale żywą częścią historii miasta i ważnym elementem jego tożsamości.
Jak zaznaczył minister, więź, która narodziła się w 1944 roku między mieszkańcami Bredy a polskimi wyzwolicielami, jest wyjątkowa, ponieważ przetrwała kolejne dziesięciolecia i pozostaje żywa do dziś. To niezwykle ważne, że młodzi mieszkańcy Bredy nadal poznają historię polskich żołnierzy, którzy przynieśli ich miastu wolność. Dzięki temu pamięć nie pozostaje zamknięta w podręcznikach czy na kartach historii, ale jest przekazywana z pokolenia na pokolenie – podkreślił minister Michał Syska.
Zastępca Szefa Urzędu podkreślił, że wspólne upamiętnianie historii ma znaczenie nie tylko dla zachowania pamięci o przeszłości, ale także dla budowania współczesnych relacji polsko-niderlandzkich. Breda jest szczególnym miejscem pamięci o polskich żołnierzach. To tutaj wyzwolenie miasta stało się początkiem niezwykłej przyjaźni, która trwa do dziś – zaznaczył minister.
Uroczystość zakończyła ceremonia złożenia wieńców i wiązanek kwiatów.
Hołd poległym na polskich nekropoliach wojennych
Drugiego dnia obchodów rocznicy wyzwolenia Bredy przez żołnierzy 1. Polskiej Dywizji Pancernej uczestnicy uroczystości oddali hołd polskim żołnierzom spoczywającym na wojennych nekropoliach. Szczególnym miejscem pamięci był Polski Honorowy Cmentarz Wojskowy w Bredzie, gdzie pochowany został generał Stanisław Maczek – dowódca dywizji, która w październiku 1944 roku wyzwoliła miasto spod niemieckiej okupacji.
W obchodach licznie uczestniczyli także przedstawiciele Polonii, potomkowie polskich żołnierzy oraz członkowie Fundacji Serce Polski i Stowarzyszenia Rodzin 1. Polskiej Dywizji Pancernej. Od wielu lat angażują się oni w pielęgnowanie pamięci o polskich wyzwolicielach Bredy, opiekę nad dziedzictwem generała Maczka i jego żołnierzy oraz przekazywanie historii ich dokonań kolejnym pokoleniom. Dzięki ich zaangażowaniu pamięć o polskich żołnierzach pozostaje żywa nie tylko w rodzinach tych, którzy walczyli o wolność Holandii, lecz także wśród mieszkańców Bredy.
Obchody rozpoczęły się na Polskim Cmentarzu Wojskowym Ginneken, gdzie spoczywa 80 polskich żołnierzy. Następnie uczestnicy udali się na Polski Honorowy Cmentarz Wojskowy w Bredzie – największą polską nekropolię wojenną w Holandii.
Na cmentarzu pochowanych jest 162 Polaków, wśród nich przede wszystkim żołnierze 1. Polskiej Dywizji Pancernej, lotnicy Polskich Sił Powietrznych oraz spadochroniarze 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej. To właśnie tutaj, zgodnie ze swoją wolą, spoczął w 1994 roku generał Stanisław Maczek. Podczas uroczystości delegacje złożyły kwiaty również na grobie legendarnego dowódcy, oddając hołd jego służbie i zasługom w walce o wolność Holandii.
Pamięć o wyzwoleniu Bredy
29 października 1944 roku żołnierze 1. Polskiej Dywizji Pancernej pod dowództwem generała Stanisława Maczka rozpoczęli wyzwalanie Bredy spod niemieckiej okupacji. Dzięki umiejętnie przeprowadzonej operacji polscy żołnierze zminimalizowali straty wśród ludności cywilnej i uniknęli zniszczenia miasta.
Mieszkańcy Bredy przyjęli polskich żołnierzy z ogromnym entuzjazmem. Wyzwolenie miasta stało się fundamentem wyjątkowej więzi pomiędzy jego mieszkańcami a Polakami, która przetrwała kolejne dziesięciolecia.
Pamięć o generale Maczku i jego żołnierzach pozostaje jednym z ważnych symboli polsko-niderlandzkiej przyjaźni. Tegoroczne uroczystości były przypomnieniem, że pamięć o wspólnej historii ma znaczenie także dla kolejnych pokoleń – szczególnie w czasach, gdy wartości takie jak wolność, pokój, demokracja i solidarność między narodami wymagają szczególnej troski.
Jakub Pietrzak
