Lekcje z Wielkiej Brytanii

25 paź 2022

Liz Truss stała na czele rządu Wielkiej Brytanii tylko przez 44 dni. Niektórzy powiedzą, że o 44 dni za długo. Jej rządy okazały się bowiem kompletną katastrofą, pogłębiając kryzys polityczny i ekonomiczny. Najbardziej oberwało się Truss za forsowanie obniżki podatków dla najbogatszych i planu cięć programów socjalnych. Napotkała gwałtowny sprzeciw – nie tylko brytyjskiej lewicy i klas niższych, ale nawet Międzynarodowego Funduszu Walutowego i… sektora bankowego.

Polska powinna wyciągnąć wnioski z tego, co się wydarzyło w Wielkiej Brytanii, bo przecież cięcia podatków i programów socjalnych, to rozwiązania, które do dziś uchodzą u nas za kwintesencję zdrowego rozsądku w dziedzinie ekonomii. Janusz Piechociński z PSL zaraz po ogłoszeniu planów Truss upominał na Twitterze polski rząd, że powinien brać z tego przykład. Cały program Konfederacji – tej, co niby zna się na gospodarce – sprowadza się właśnie do tego typu postulatów. Zresztą polski rząd, czego Piechociński jakby nie dostrzegał, od dawna ma podobne ciągoty – czego najlepszym dowodem niedawna masowa obniżka podatków.

W rzeczywistości te niby zdroworozsądkowe rozwiązania generują całą masę problemów. Nieprzypadkowo mało który kraj decyduje się je stosować w tak skrajnej formie. Jak zauważył Międzynarodowy Fundusz Walutowy, obcinanie podatków najbogatszym w czasach inflacji nie jest najlepszym pomysłem, bo to nic innego jak dosypywanie pieniędzy do kieszeni ludziom, którzy i tak mają już ich dużo. Obniżka podatków to także mniejsze wpływy do budżetu, a to z kolei oznacza większy deficyt państwowy.

To jest jedna z tych rzeczy, o której nigdy nie powiedzą wam „znający się na gospodarce” politycy Konfederacji – z jednej strony chcą obniżać podatki, z drugiej gardłują przeciwko deficytowi budżetowemu udając, że jedno nie stoi w sprzeczności z drugim. Czasem próbują przekonywać, że cięcia programów socjalnych zrekompensują braki spowodowane cięciami podatków. Pomijając nawet negatywne skutki oszczędzania na socjale, to tego typu kalkulacja rzadko kiedy się bilansują. „Rzeczpospolita” kilka lat temu obliczyła koszt obietnic wyborczych poszczególnych partii. Konfederacja zdeklasowała wszystkich innych konkurentów – proponowana przez nich likwidacja PIT, składek do ZUS i akcyzy na paliwo kosztowałaby polski budżet ponad 300 miliardów złotych rocznie. Dla porównania propozycje Lewicy (m.in. podniesienie płacy minimalnej w sektorze publicznym i podniesienie minimalnej emerytury) miały kosztować niecałe 30 miliardów złotych.

Zbyt często się zapomina o tym wszystkim w popularnej u nas dyskusji o „rozdawnictwie”. Otóż nie ma większego rozdawnictwa niż to, które proponują „zdroworozsądkowi” spece od ekonomii. Nie dość, że jest ono niesamowicie kosztowne, to jeszcze szalenie nieefektywne. Oszczędzanie na usługach publicznych i programach socjalnych, tylko po to, by zostawić ludziom trochę więcej pieniędzy w kieszeniach – na zasadzie, im bogatszy jesteś, tym więcej ci zostaje – to przepis na pogłębienie problemów z nierównościami społecznymi i dalszą atomizację społeczeństwa. Wystarczy zobaczyć, jak działa sprywatyzowana ochrona zdrowia w Stanach Zjednoczonych. Wielu ludzi po prostu na nią nie stać i wcale nie rekompensuje im tego fakt, że mają w kieszeni kilka dolarów więcej.

Polski filozof Andrzej Szahaj posłużył się kiedyś terminem „kapitalizm drobnego druku”. Pasuje tu jak ulał. Wielkimi literami obiecuje się nam, że dzięki obniżce podatków będziemy mieli więcej pieniędzy, drobnym dopisuje się, że zyskają na tym głównie najbogatsi, a reszta będzie musiała z własnej kieszeni rekompensować sobie braki coraz bardziej niedofinansowanych usług publicznych.

Brytyjczycy, którym niejednokrotnie wciśnięto tę ściemę, tym razem nie dali się nabrać. Chociaż w kolejce czeka już Rishi Sunak, który prawdopodobnie będzie próbował sprzedać podobne rozwiązania, tyle że w bardziej atrakcyjnym opakowaniu. Zobaczymy, co na to powiedzą Brytyjczycy. W Polsce pewnie pojawią się podobne zakusy, uzasadniane ciężką sytuacją ekonomiczną. Obyśmy nie poddali się urokowi ekonomii „zdrowego rozsądku”.

Najnowsze

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Negocjacje pokojowe dotyczą nie tylko przyszłości Ukrainy, lecz całego europejskiego systemu bezpieczeństwa. Rosja żąda ograniczenia obecności NATO na wschodniej flance, utrzymania Ukrainy poza Sojuszem i możliwych ustępstw innych państw. USA rozważają członkostwo Ukrainy w NATO w zamian za wycofanie z Donbasu. Polska powinna aktywnie bronić swoich interesów.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

W Polsce na cukrzycę choruje ponad trzy miliony osób, a pięć milionów może mieć stan przedcukrzycowy. Tekst wskazuje na nierówności w dostępie do terapii, zwłaszcza ograniczenie refundacji pomp insulinowych do 26. roku życia. Zapowiadane zniesienie limitu od 2027 roku jest krokiem naprzód, lecz potrzebne są także właściwa diagnostyka, wsparcie psychologiczne i powszechna dostępność leczenia.

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Awaria przestarzałych systemów telekomunikacyjnych FAA doprowadziła 13 listopada 2026 roku do czterogodzinnego wstrzymania startów w USA i niemal 10 tysięcy odwołanych lotów. Incydent ujawnił wieloletnie zaniedbania modernizacyjne, mimo wcześniejszych ostrzeżeń GAO. Nie potwierdzono związku z awarią Microsoftu ani cyberataku, jednak wydarzenia podkreślają strategiczne znaczenie odpornej infrastruktury cyfrowej.

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Ponad 1500 samorządowców może stracić możliwość ubiegania się o reelekcję w 2029 roku. Zwolennicy zniesienia limitu przekonują, że władzę powinni rozstrzygać wyborcy, lecz problem sięga głębiej: wieloletnie rządy mogą zamieniać gminy w lokalne układy, gdzie lojalność wypiera kompetencje, a urząd zaczyna przypominać prywatne dziedzictwo. Obywatele częściej popierają ograniczenia niż ich likwidację. Rozsądnym kompromisem mogłyby być trzy kadencje, czyli piętnaście lat. Sama rotacja jednak nie wystarczy bez jawności, niezależnych mediów i realnej kontroli. Samorząd potrzebuje ciągłości, ale nie dożywotnich gospodarzy.

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Polskie dzieci spędzają w internecie niemal pięć godzin dziennie, często stykając się z patostreamingiem, cyberprzemocą i treściami seksualnymi. Autor wskazuje na nieskuteczną ochronę platform, polityczne sprzeczności oraz potrzebę wsparcia szkół i rodziców. Krytykuje prezydenckie weto ustawy cyfrowej, podkreślając konieczność połączenia ochrony dzieci z wolnością słowa.

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Rozmowy USA z Rosją i Ukrainą uwidaczniają brak wspólnego stanowiska Europy wobec wojny. Państwa UE spierają się o wybór wysłannika, podczas gdy Polska domaga się udziału w negocjacjach i ochrony interesów wschodniej flanki. Trwały pokój powinien gwarantować suwerenność Ukrainy, bezpieczeństwo regionu oraz odrzucać politykę stref wpływów.

Sprawdź również

Putin chce Polski słabej i podzielonej. Kreml wykorzystuje polską wojnę polityczną, by wypchnąć NATO z naszego kraju

Putin chce Polski słabej i podzielonej. Kreml wykorzystuje polską wojnę polityczną, by wypchnąć NATO z naszego kraju

Rosja nie ukrywa już swoich zamiarów wobec Polski. Podczas negocjacji w Abu Zabi Kreml ponownie zażądał ograniczenia obecności wojsk NATO w państwach, które przystąpiły do Sojuszu po 1997 roku. Na tej liście znajduje się Polska. Jednocześnie rosyjska propaganda...