Czas na zniesienie restrykcji w obrocie ziemią

Trzy lata temu działacze PiS wprowadzili, dla celów propagandowych, ustawę ograniczającą handel gruntami rolnymi. Szkody, jakie wciąż ona przynosi są jednak jak najbardziej realne.

Prawo i Sprawiedliwość nie jest ugrupowaniem, które przyznawałoby się do popełnionych błędów. Bodaj pierwszym przypadkiem, gdy tak się stało, jest obecna nowelizacja ustawy z 14 kwietnia 2016 r., bardzo ograniczającej obrót ziemią w Polsce.
Nowelizacja, łagodząca restrykcyjne regulacje wprowadzone w 2016 roku trafiła właśnie na biurko prezydenta RP.

Żeby pokazać jak PiS się troszczy

Jeśli prezydent podpisze nową ustawę – a na pewno tak się stanie – to działki rolne do 1 hektara i znajdujące się w obrębie miast będą mogły być kupowane bez ograniczeń przez osoby, które nie są rolnikami.
Obecna nowelizacja ustawy zakłada, że nie będzie ograniczeń co do liczby kupowanych działek w mieście, natomiast na terenie wiejskim na cele nierolne będzie można kupić tylko jedną działkę do 1 ha bez posiadania uprawnień rolniczych (zamiast 0,3 ha, jak dotychczas).
Gdy natomiast powierzchnia nabytej ziemi przekroczy 1 ha, trzeba będzie prowadzić działalność rolniczą. Takiej nieruchomości nie będzie można zbyć przez 5 lat (a nie przez 10 lat jak obecnie).
Tak więc, nowelizacja przywraca normalność w obrocie ziemią, którą całkowicie zlikwidowała PiS-owska ustawa z 2016 r. Tamta ustawa była przyjęta tylko i wyłącznie w celach propagandowych, po by pokazać publiczności, jak to rzekomo PiS dba o to, by polska, święta ziemia nie przechodziła w obce ręce.
Wszyscy poważni eksperci przestrzegali, że przyjęte wtedy rozwiązania są szkodliwe, ale to dla PiS nie miało żadnego znaczenia, bo nie chodziło o przyjęcie rozumnych i potrzebnych przepisów, lecz o uzyskanie odpowiedniego efektu na słupkach sondażowych.

Minister i tak wie lepiej

Wprowadzone w 2016 r. nowe przepisy praktycznie uniemożliwiły racjonalne gospodarowanie ziemią rolną w Polsce. Przede wszystkim na pięć lat wstrzymano sprzedaż nieruchomości rolnych z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa o powierzchni powyżej 2 ha, a dominującą formą dysponowania państwową ziemią stała się dzierżawa.
Osoba fizyczna chcąca kupić gospodarstwo rolne musiała być rolnikiem. W przypadku nie-rolników wymagana była zgoda dyrektora generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (dotychczas rozpatrzono 24 tysięcy wniosków o zgodę na zakup, dotyczących nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni ok. 70 tys. ha, a pozytywne decyzje wydano w prawie 90% przypadków).
Nabywca musiał osobiście prowadzić gospodarstwo przez co najmniej 10 lat i zamieszkiwać na terenie gminy w której było położone. Jeśli chciał sprzedać kupioną ziemię przed upływem 10 lat, wymagana była zgoda sądu.
Ograniczenia te spotkały się z powszechną i ostrą krytyką. Konsultacje społeczne, które PiS przez zapomnienie nieopatrznie przeprowadził w 2016 r. potwierdzały zbyt restrykcyjny charakter przepisów regulujących obrót nieruchomościami rolnymi. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po prostu nie uwzględnił więc tych opinii.

Pisanie na Berdyczów

Rzecznik Praw Obywatelskich także już na etapie prac legislacyjnych zwracał uwagę na niekonstytucyjność części obowiązujących przepisów, ponieważ jego zdaniem naruszały one wolność gospodarczą i majątkową obywateli.
W 2016 r. Rzecznik Praw Obywatelskich skierował wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności niektórych zapisów ustawy z Konstytucją RP. Pod rządami PiS odwoływanie się do Trybunału Konstytucyjnego jest jednak pisaniem na Berdyczów – więc wniosek Rzecznika wciąż czeka na rozpatrzenie.
Niejako w zastępstwie RPO wypowiedział się Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – który odrzucił zarzuty Rzecznika, stwierdzając, że wprowadzone zmiany w prawie są „zgodne z krajowym porządkiem prawnym”. I koniec. Roma locuta causa finita.
I oczywiście spełniły się wówczas wszystkie najgorsze przewidywania specjalistów. Niekorzystne zmiany w przepisach regulujących obrót ziemią zahamowały tempo wzrostu cen gruntów rolnych i spowodowały zmniejszenie liczby transakcji sprzedaży oraz obniżenie wysokości czynszu dzierżawnego, także i gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Nie tylko wstrzymano sprzedaż gruntów należących do ZWRSP, ale też wprowadzono ograniczenia w obrocie prywatnym.
Wszyscy na tym stracili, a niekorzystna struktura obszarowa w rolnictwie, która pod rządami PO zaczynała sie stopniowo zmieniać na lepsze, od 2016 r. została zabetonowana.

Przywracanie normalności

Widząc, jakie skutki przynosi funkcjonowanie przepisów z 2016 r., ekipa rządząca zaczęła skłaniać się ku poglądowi, że konieczne jest złagodzenie ograniczeń.
Najwyższa Izba Kontroli zbadała, jak wyglądało gospodarowanie ziemią w Polsce pod rządami restrykcyjnych (wciąż obowiązujących) przepisów wprowadzonych trzy lata temu.
W okresie od 1 stycznia 2016 r. do 30 czerwca 2018 r., w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa znajdowało się około 10% użytków rolnych w Polsce.
Agencja Nieruchomości Rolnych od początku swojej działalności, czyli od 1992 roku, przejęła ze wszystkich źródeł do ZWRSP nieco mniej niż 5 mln ha, w tym głównie z byłych PGR-ów – prawie 4 mln ha (80%).
Na koniec 2018 r. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa dysponował 1,4 mln ha, z tego w dzierżawie znajdowało się około 73% (1 mln ha).
W ciągu 26 lat, to jest od 1992 do końca 2018 r. z ZWRSP sprzedano prawie 3 mln ha gruntów, czyli 57% powierzchni przejętej do Zasobu od czasu jego utworzenia.
Największa sprzedaż gruntów Zasobu miała miejsce w 1996 r. (prawie 193 tys. ha).
W 2016 r. sprzedano 17 tys. ha ziem należących do Skarbu Państwa, w 2017 r. sprzedaż spadła do 3,5 tys. ha, a w 2018 r. do zaledwie 2,5 tys. ha.
W latach 1992-2018 cena gruntów rolnych ZWRSP wzrosła ponad 50-krotnie, od 500 zł za hektar w 1992 r. do ponad 32 tys. zł za hektar w 2016 r. Ograniczenie sprzedaży sprawiło, że cena gruntów rolnych ZWRSP w ubiegłym roku w porównaniu do 2016 r. spadła o 15%, do około 26 tys. zł za ha.
Handel ziemią zaczął być prowadzony „na gębę”, bez zawierania umów notarialnych. W połowie 2018 r. ponad 18 tys. ha nieruchomości ZWRSP użytkowano bez tytułu prawnego – o ponad połowę więcej niż w 2016 r. Coraz trudniej jest też wyegzekwować należności z tytułu bezumownego użytkowania gruntów.
W przyszłości, gdy znowelizowana ustawa wejdzie w życie, zacznie się wreszcie powolne naprawianie nieprawidłowości w gospodarowaniu ziemią, do których doprowadziła ekipa z PiS.

Nie ma się co spieszyć

Wcale nie jest tak, że im wcześniej zapłacimy za przelot i za rezerwację hotelu, tym mniej nas to będzie kosztować. Czasem jest wręcz odwrotnie.

Przemyślane zaplanowanie urlopu może naprawdę się opłacać. Eksperci portalu KAYAK.pl przeanalizowali miliony wyszukiwań, aby znaleźć najlepszy moment na przygotowanie wyjazdu do najpopularniejszych miast Europy i świata.
Okazuje się, że wiedząc, ile miesięcy wcześniej zarezerwować loty i noclegi, w 2019 roku podróżni z Polski będą mogli, organizując swoje podróże, zaoszczędzić niekiedy nawet aż do 60 proc. – choć oczywiście nie będzie to częste.

Wcześniej to nie zawsze taniej

Osoby, które nie lubią planować wyjazdów z dużym wyprzedzeniem, mogą odetchnąć z ulgą. Okazuje się, że najlepszy czas na zarezerwowanie lotu do najchętniej odwiedzanych europejskich miast nie przekracza trzech miesięcy przed datą wyjazdu. Loty do Londynu, Lizbony i Splitu najlepiej rezerwować na dwa miesiące przed podróżą, a kupując bilety lotnicze do Rzymu, Santa Cruz de Tenerife, Luqi czy Malagi zaledwie miesiąc przed dniem wylotu, podróżni zapłacą za bilet co najmniej jedną trzecią mniej, niż w najmniej korzystnym momencie na dokonanie rezerwacji. Co więcej, zbyt wczesne zarezerwowanie lotów jest wręcz niewskazane, szczególnie w przypadku typowo wakacyjnych kierunków – najmniej korzystny moment na zakup biletów lotniczych do Barcelony, Rzymu, Aten czy Malagi to jedenaście miesięcy przed datą wylotu.
Polacy wybierający się do najpopularniejszych miast Europy mogą zaoszczędzić co najmniej 30 proc. ceny biletów. Największe różnice w cenach można zaobserwować w przypadku lotów do Luqi, Aten i Santa Cruz de Tenerife – bilety zakupione w najkorzystniejszym momencie są wtedy o ponad połowę tańsze. Jednak liderem tego zestawienia jest Londyn, ponieważ kupując lot do stolicy Anglii w odpowiednim momencie, podróżni zapłacą aż o 60 proc. mniej!
Natomiast podczas planowania dalszych podróży warto pomyśleć o zakupie biletów lotniczych z nieco większym wyprzedzeniem. Najwcześniej o rezerwacji lotów powinni pomyśleć podróżni wybierający się do Stanów Zjednoczonych. Zakup biletów do Los Angeles na 11 miesięcy przed datą wylotu pozwala oszczędzić 28 proc. w porównaniu do najmniej korzystnego momentu, a bilety lotnicze do Nowego Jorku kupione już na 10 miesięcy przed podróżą mogą kosztować o 25 proc. mniej.
Dobry „timing” ma największe znaczenie w lotach do Dubaju. Podróżni, którzy rezerwują tam bilety w najbardziej korzystnym momencie – czyli 5 miesięcy przed wyjazdem – płacą za nie o 56 proc. mniej niż osoby, które za planowanie wyjazdu zabiorą się z większym, 11-miesięcznym wyprzedzeniem.

Nocleg może poczekać

Może być zaskoczeniem, że nawet w przypadku niektórych odległych kierunków, czekając z kupnem biletów niemal na ostatnią chwilę, podróżni są w stanie nieco zaoszczędzić. Najlepszym momentem na zarezerwowanie lotu do Malé jest miesiąc, a do Phuket – 2 miesiące przed wylotem. Planując z większym wyprzedzeniem – odpowiednio 11 i 10 miesięcy – podróżni zapłacą za bilety lotnicze do obu miejsc ok. 15 proc. więcej.
Zwykle po kupieniu biletów lotniczych można zaczekać chwilę z zarezerwowaniem noclegu. Dla niemal połowy najpopularniejszych miast Europy najlepszym momentem na dokonanie rezerwacji w hotelach 3 – lub 4-gwiazdkowych są dwa miesiące – a w przypadku Rzymu zaledwie miesiąc przed datą przyjazdu, co może przynieść oszczędności wysokości nawet 40 proc., tak jak i w przypadku Pragi. O wcześniejszym zaplanowaniu noclegu – czyli nawet na 10-11 miesięcy przed podróżą – powinni zaś pamiętać podróżni wybierający się do Lizbony, Pafos i Paryża.
Podobna zasada dotyczy popularnych kierunków podróży położonych poza Europą. Podróżni z Polski planujący wyjazd do połowy miast z czołówki zestawienia – takich jak Dubaj, Bangkok czy Los Angeles – nie muszą się martwić o nocleg nawet do 1-2 miesięcy przed wyjazdem.

Wielkie powroty do łask

Są miejsca, które od lat niezmiennie królują w rankingach popularności, jak i takie, które na nowo dopiero zaczynają podbijać serca turystów lub wracają do ich łask. W 2018 roku największym wzrostem zainteresowania wśród podróżnych z Polski cieszy się południe Włoch, czego dowodem jest skok, jaki odnotował Neapol. Jak w przypadku większości europejskich kierunków podróży z zarezerwowaniem lotów do Neapolu warto wstrzymać się do 2 miesięcy przed wyjazdem, kiedy loty są o 58 proc. tańsze w porównaniu do najdroższego miesiąca.
Spośród pozaeuropejskich miast najbardziej wyróżnił się Tel Awiw, który w 2018 roku znalazł się na 18. miejscu zestawienia najpopularniejszych kierunków podróży, mimo że dwa lata wcześniej spadł aż na 63. pozycję. Rezerwując loty do Tel Awiwu, również warto pamiętać o dobrym timingu, ponieważ kupując bilety lotnicze w najkorzystniejszym momencie, czyli na 10 miesięcy przed wylotem, można zaoszczędzić nawet 46 procent.
Phuket i Palma de Mallorca to kierunki podróży, które w ostatnich latach stopniowo zdobywały popularność wśród podróżnych z Polski, by w 2018 roku znaleźć się w ścisłej czołówce rankingu: odpowiednio na 11. i 12. pozycji zestawienia. Także w przypadku tych miejsc zakup biletów lotniczych z 2-miesięcznym wyprzedzeniem to najlepsza strategia, aby zarezerwować lot w najlepszej cenie i oszczędzić odpowiednio 20 i 58 proc. w porównaniu do najmniej korzystnego miesiąca.
Najpopularniejsze wśród użytkowników z Polski kierunki podróży dla lotów i hoteli zostały określone na podstawie wyszukiwań przeprowadzonych na KAYAK.pl między 1.01.18 a 1.11.18 dla podróży w 2019 z miejscem wylotu w Polsce. Najlepszy moment na zaplanowanie podróży, dni podróży oraz ceny dla tych miejsc zostały określone na podstawie wyszukiwań przeprowadzonych między 1.01.17 a 1.11.18 dla podróży w 2018 roku.
Z tych analiz wynika, że odpowiednie planowanie potrafi bardzo pozytywnie wpłynąć na wakacyjny budżet. Często powtarzanym mitem jest to, że loty oraz noclegi należy rezerwować z jak największym wyprzedzeniem. Jednak może być całkiem odwrotnie, a wszystko zależy od tego, dokąd się wybieramy.

Rośnie moc whisky Nietypowy sposób lokowania pieniędzy

Od kilku lat trwa hossa na rynku whisky. Jak wynika z danych SWA (Scotch Whisky Association), w samej Szkocji działa obecnie 128 destylarni. Popyt na ten alkohol dotarł również i do nas. Według badań, już co czwarty Polak pije whisky. SWA podaje, że w ciągu ostatnich dziewięciu lat import najpopularniejszego rodzaju single malt (pochodzącego z jednej destylarni i wytwarzanego z jednego rodzaju słodu) przez Polskę zwiększył się siedmiokrotnie – z 57 tysięcy do 400 tysięcy butelek. Z kolei IWSA (International Wine&Spirit Research) informuje, że w ciągu ostatnich 10 lat sprzedaż bursztynowego trunku w naszym kraju rosła rokrocznie w tempie dwucyfrowym.
Ciekawe, że klienci nie tylko doceniają wachlarz aromatów i smaków tego trunku, ale widzą w nim również sposób lokowania kapitału. W dobie niskich stóp procentowych oraz dużych wahań na giełdzie inwestorzy poszukują bardziej stabilnych form lokowania kapitału – i coraz częściej dostrzegają potencjał drzemiący, czy raczej płynący w whisky.
Indeks Rare Whisky Apex 1000, będący najszerszym wskaźnikiem cen na rynku whisky, w ostatnich latach szybko wzrasta. Inwestowanie w whisky nie jest oczywiście proste, toteż należy je zacząć od małych kwot. – Według starego porzekadła, nie wolno inwestować więcej niż można stracić. To najbardziej sprawdzona metoda lokowania środków w whisky. Łakomym kąskiem dla inwestorów są zwłąszcza butelki pochodzące z zamkniętych destylarni – mówi Jarosław Buss, organizator corocznego festiwalu Whisky Live Warsaw.
Wartość whisky zależy od miejsca jej pochodzenia i unikalności trunku. Limitowane edycje schodzą na pniu, a ich nabywcy traktują je w kategoriach długoterminowej lokaty kapitału. Na przykład, w 1996 r. destylarnia Macallan z regionu Speyside wyprodukowała whisky Macallan Private Eye. Wyprodukowano 5000 egzemplarzy, z artystycznie zaprojektowaną etykietą. Cena wyjściowa butelki wyniosła 40 euro, a po raz została sprzedana 10 lat później na Whiskyauction.com za 341 euro. Dalszy wzrost wartości spowodował sprzedaż dwóch butelek w 2013 r. – jednej za 1405, a drugiej za 1500 euro.
Pochodząca z destylarni Campbeltown 15-letnia whisky Springbank (z 1980 r.) początkowo warta była 10 funtów. Obecnie jej cena wynosi 700 funtów, co oznacza wzrost wartości o 6000 proc. Podobnych przykładów jest wiele. Cena 29-letniej Black Bowmore, dostępnej w ilości 2000 butelek, w 1993 roku wyniosła 80 funtów. Kiedy w 2007 roku wypuszczono czwartą edycję tej whisky (42-letnią) – 827 butelek – cena podskoczyła do 2400 funtów.
Rosnącym powodzeniem cieszy się whisky z Japonii. W 2014 r. zwycięzcą prestiżowego rankingu World Whisky Bible była whisky japońska Yamazaki Single Malt Sherry Cask 2013. Opisano ją jako trunek bliski „niespotykanego geniuszu”. Ceny whisky z tej destylarni zaczęły gwałtownie rosnąć. W tym samym roku na aukcji Bonhams w Hongkongu sprzedano butelkę 50-letniej Yamazaki za równowartość ok. 100 tys. zł. 2,5 roku wcześniej można ją było kupić za ok. 45 tys. zł. Śledzenie wyników najbardziej prestiżowych konkursów może być cenną wskazówką, w które gatunki whisky warto inwestować.

Nie tylko komórki do wynajęcia

Przeciętnie w kraju za wynajęcie metra kwadratowego mieszkania trzeba zapłacić 55 zł. Ciekawe, że zazwyczaj oferowane są na wynajem dwu lub trzypokojowe lokale, o powierzchni także 55 m2, zlokalizowane na pierwszym lub drugim piętrze Największa różnica w cenach występuje dla lokali 4., 5. i 6. izbowych (w przypadku tych ostatnich waha się pomiędzy 5 a nawet 16 tys. zł za miesiąc wynajmu).
W przypadku mieszkań o mniejszym metrażu, cena za metr kwadratowy maleje wraz ze wzrostem powierzchni (czyli, w miarę zbliżania się do wielkości mieszkania średniego). Jednak w przypadku większych mieszkań zaczyna nieznacznie wzrastać, gdy ich powierzchnia przybliża się do rozmiarów apartamentu.
Liczba pokoi w wynajmowanym mieszkaniu przekłada się oczywiście na cenę wynajmu. Najmniejsze różnice występują pomiędzy lokalami jedno i dwuizbowymi. Mediana dla kawalerek to 1,7 tys. zł za miesiąc wynajmu. Dla dwupokojowych – 2,5 tys. zł, dla trzypokojowych 3,5 tys. zł. Następnie mamy do czynienia z dość dużymi przeskokami, bo dla lokali czteropokojowych mediana to już 5,4 tys. zł, dla pięciopokojowych 7,9 tys., a w przypadku największych, sześciopokojowych aż 9,8 tys. zł.
Najwięcej mieszkań do wynajęcia dostępnych jest w stolicy i Krakowie. Ponad połowa (54 proc.) z analizowanych 182 tys. internetowych ogłoszeń dotyczyła samej stolicy. Krakowa dotyczy jedna czwarta (27 proc.) ogłoszeń. Podium zamyka Wrocław z ośmioprocentowym udziałem w ogłoszeniach. Takie wnioski płyną z raportu przygotowanego przez platformę Rentier.io na temat rynku wynajmu mieszkań w Polsce.

Na podróbkach można stracić

Niskie ceny kuszą, ale zakup sfałszowanego produktu zawsze stanowi ryzyko.

 

Kosmetyki o nieznanym składzie mogące zagrozić naszej skórze, elektryczny sprzęt AGD który rozlatuje się lub zaczyna dymić po krótkotrwałym użyciu, rozpadające się rowerki narażające dzieci na obrażenia – zdarza się, że takie właśnie towary, oznaczone nazwami znanych marek, kupujemy, zachęceni niespotykanie niską ceną.
Jak wynika z raportu Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej, konsumenci najczęściej kupują nieświadomie podrobione kosmetyki, odzież i zabawki. W Polsce dochodzą do tego jeszcze buty i sprzęt elektroniczny.
Jeśli chcemy uniknąć zakupu sfałszowanego towaru, zwróćmy szczególną uwagę nie na nazwę producenta lecz na adres siedziby, a przede wszystkim na dane kontaktowe oraz o ile to jest możliwe na numer identyfikacyjny tj. KRS.
Pamiętajmy, że zbyt piękna cena nie może być prawdziwa. Jeśli więc mamy jakiekolwiek wątpliwości, to nie bójmy się, że umknie nam „okazja” lecz sprawdźmy faktyczną wartość rzeczy która nas interesuje, na oficjalnej stronie rzekomego producenta czy firmy handlowej. Jeżeli różnica jest duża, należy podejrzewać, że produkt może być fałszywy – np. oryginalne buty kosztują 349 zł. a my znajdziemy je w cenie 119 zł. Taka różnica może być atrakcyjna, ale nie wtedy, gdy obuwie rozklei się na pierwszym spacerze.