Granice niezależności czy polityczna odpowiedzialność? Sprawa prezesa NBP wchodzi w kluczową fazę

9 paź 2026

Decyzja sejmowej Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej otwiera nowy rozdział w debacie nad granicami władzy i kontroli nad kluczowymi instytucjami publicznymi w Polsce. Sprawa ta dotyka fundamentów funkcjonowania państwa, stawiając pytania o to, w jaki sposób egzekwować rozliczalność osób stojących na czele instytucji o fundamentalnym znaczeniu dla gospodarki, nie naruszając przy tym ich autonomii.

Komisja kończy postępowanie

9 października 2026 roku Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej przyjęła sprawozdanie z prac nad wstępnym wnioskiem o postawienie prezesa Narodowego Banku Polskiego Adama Glapińskiego przed Trybunałem Stanu. Dokument ten został oficjalnie skierowany do Sejmu. Samo posiedzenie komisji przebiegło sprawnie i trwało niecałą godzinę.

Prace nad tym zagadnieniem toczyły się od maja 2024 roku, kiedy to wstępny wniosek złożony w marcu tego samego roku przez grupę posłów koalicji rządzącej trafił do szczegółowego rozpatrzenia. Skala postępowania była szeroka – we wstępnym wniosku wskazano ponad 60 świadków, a komisja ostatecznie przesłuchała ponad 50 osób. W gronie tym znaleźli się m.in. członkowie Rady Polityki Pieniężnej Joanna Tyrowicz i Ludwik Kotecki, szef KNF Jacek Jastrzębski, były prezes PKO BP Zbigniew Jagiełło oraz były premier Mateusz Morawiecki. Wskazano także, że oskarżycielką z ramienia Sejmu ma zostać posłanka Barbara Dolniak.

Warto podkreślić, że przyjęcie sprawozdania i skierowanie go do Sejmu nie oznacza jeszcze odpowiedzialności karnej ani prawomocnego uznania winy. Sejm podejmie decyzję w drodze uchwały, do której przyjęcia wymagana jest bezwzględna większość głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów (minimum 230 głosów). Ewentualne przegłosowanie wniosku skutkowałoby zawieszeniem prezesa NBP w czynnościach, choć w 2024 roku Trybunał Konstytucyjny zakwestionował przepisy ustawy o Trybunale Stanu dotyczące takiej procedury zawieszania.

Czego zarzuca się prezesowi NBP?

Zarzuty sformułowane we wstępnym wniosku dotyczą domniemanego naruszenia Konstytucji oraz ustaw. Według wnioskodawców działania szefa banku centralnego w latach 2020–2021 nosiły znamiona pośredniego finansowania deficytu budżetowego w ramach prowadzonego skupu aktywów.

Wśród podnoszonych kwestii znajduje się również:

  • Prowadzenie skupu aktywów bez należytego upoważnienia Rady Polityki Pieniężnej.
  • Uchybienie nakazowi apolityczności prezesa NBP, co w ocenie autorów wniosku narusza standardy niezależności instytucji.

Należy wyraźnie zaznaczyć, że są to wyłącznie zarzuty postawione we wstępnym wniosku, a ostateczną ocenę w tej sprawie – jeśli dokument uzyska poparcie parlamentu – wyda Trybunał Stanu rozstrzygnie. Prokuratura nie jest stroną postępowania, co nadaje tej procedurze unikalny, konstytucyjno-parlamentarny charakter.

Kontekst gospodarczy: dlaczego sprawa dotyczy każdego obywatela?

Z perspektywy społecznej i gospodarczej działania Narodowego Banku Polskiego przekładają się bezpośrednio na codzienne życie milionów Polek i Polaków. Polityka pieniężna prowadzona przez bank centralny wpływa na:

  • Wysokość stóp procentowych oraz koszt kredytów hipotecznych i konsumenckich.
  • Oprocentowanie oszczędności gromadzonych przez gospodarstwa domowe.
  • Poziom inflacji i siłę nabywczą polskiego złotego.
  • Sytuację finansową małych i średnich przedsiębiorstw oraz koszty obsługi zadłużenia publicznego.

Skup aktywów realizowany w latach 2020–2021 był oficjalnie odpowiedzią na kryzys wywołany pandemią COVID-19. Narzędzia te były stosowane przez banki centralne na całym świecie, jednak w debacie publicznej pojawiają się pytania o przejrzystość, ramy prawne i zgodność z ustawą zasadniczą. Z lewicowej i prospołecznej perspektywy kluczowa jest transparentność wydatkowania oraz stabilność finansowa państwa, która chroni obywateli przed skutkami niekontrolowanych kryzysów gospodarczych.

NBP broni niezależności

Reakcja kierownictwa Narodowego Banku Polskiego na działania komisji jest jednoznaczna. Instytucja uznaje stawiane zarzuty za całkowicie bezpodstawne, argumentując, że cała procedura stanowi zagrożenie dla stabilności i może sparaliżować prace banku centralnego.

Sam Adam Glapiński zadeklarował, że NBP nie będzie brał udziału w procedurze przed komisją, powołując się m.in. na orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 2024 roku. Druga i zarazem ostatnia kadencja obecnego prezesa NBP planowo upływa w czerwcu 2028 roku.

W trwającej dyskusji ścierają się dwie racje. Z jednej strony stoi konieczność demokratycznej kontroli nad osobami piastującymi najwyższe państwowe funkcje i wydatkującymi środki publiczne. Z drugiej strony wskazuje się na fundamentalną potrzebę ochrony niezależności banku centralnego przed zakusami politycznymi, co mogłoby podważyć zaufanie rynków finansowych do polskiej waluty i państwa.

Co oznacza przyjęcie sprawozdania przez Komisję Odpowiedzialności Konstytucyjnej?

Oznacza to zakończenie prac komisji nad wstępnym wnioskiem i przekazanie dokumentu do Sejmu, który podejmie dalsze decyzje w drodze głosowania.

Jakie są główne zarzuty wobec prezesa NBP Adama Glapińskiego?

Zarzuty dotyczą m.in. pośredniego finansowania deficytu budżetowego poprzez skup aktywów w latach 2020–2021 bez należytego upoważnienia RPP oraz uchybienia apolityczności.

Czy decyzja komisji oznacza, że prezes NBP został uznany za winnego?

Nie. Przyjęcie sprawozdania to etap wstępny. Nie oznacza to jeszcze odpowiedzialności karnej ani prawomocnego uznania winy – ostateczną decyzję podejmie Sejm, a w razie skierowania sprawy dalej, Trybunał Stanu.

 

Najnowsze

Xi Jinping przewodniczył 33. Nieformalnemu Spotkaniu Przywódców APEC i wygłosił ważne przemówienie

Xi Jinping przewodniczył 33. Nieformalnemu Spotkaniu Przywódców APEC i wygłosił ważne przemówienie

Xi Jinping przewodniczył w Shenzhen 33. Nieformalnemu Spotkaniu Przywódców APEC, wzywając do budowy otwartej, inkluzywnej i innowacyjnej wspólnoty Azji i Pacyfiku. Podkreślił potrzebę wzajemnego wsparcia, wolnego handlu, współpracy naukowo-technicznej oraz sprawiedliwego podziału korzyści rozwoju. Zaproponował wzmocnienie czterech filarów współpracy: handlu i gospodarki, wzajemnych połączeń, innowacji oraz zrównoważonego rozwoju. Chiny przeznaczą 20 mln dolarów na projekty APEC i utworzą nowe centra oraz instytucje współpracy. Uczestnicy wysoko ocenili chińskie przewodnictwo, a Xi wezwał do przekuwania konsensusu w konkretne, trwałe rezultaty.

APEC w Shenzhen: więcej niż szczyt przywódców. Długofalowa wizja współpracy Azji i Pacyfiku

APEC w Shenzhen: więcej niż szczyt przywódców. Długofalowa wizja współpracy Azji i Pacyfiku

Szczyt APEC w Shenzhen wyznacza kierunki przyszłej współpracy gospodarczej Azji i Pacyfiku, obejmując liberalizację handlu, cyfryzację, sztuczną inteligencję, bezpieczeństwo łańcuchów dostaw oraz zieloną transformację. Leszek Ślazyk podkreśla, że forum to nie tylko wydarzenie polityczne, lecz długoterminowy mechanizm kształtujący rozwój regionu do 2040 roku.

Trump, Xi i Putin przy jednym stole. Nowa Jałta czy początek nowego porządku świata?

Trump, Xi i Putin przy jednym stole. Nowa Jałta czy początek nowego porządku świata?

Szczyt Trumpa, Xi Jinpinga i Putina w Shenzhen przyniósł deklaracje dotyczące reformy ONZ, energii, bezpieczeństwa nuklearnego i immunitetów, lecz nie zawierał planu zakończenia wojny w Ukrainie. Spotkanie wzmocniło wizerunek Rosji i Chin, budząc obawy Europy przed decyzjami mocarstw bez udziału mniejszych państw. Dla Polski kluczowe pozostają wiarygodność NATO, wsparcie Ukrainy i poszanowanie prawa międzynarodowego.

Chiny zajmują miejsce Rosji w światowej hierarchii. Putin chciał odbudować imperium, ale wzmacnia Pekin?

Chiny zajmują miejsce Rosji w światowej hierarchii. Putin chciał odbudować imperium, ale wzmacnia Pekin?

Rosja, próbując odbudować status światowego mocarstwa poprzez wojnę w Ukrainie, pogłębiła zależność od Chin. Pekin przewyższa Moskwę gospodarczo, technologicznie i handlowo, wzmacnia wpływy w Azji Centralnej oraz konkuruje na rynkach uzbrojenia. Rosja zachowuje znaczenie militarne i nuklearne, lecz traci samodzielność gospodarczą, stając się słabszym partnerem Chin i źródłem zagrożeń dla Polski.

Prezydent chce zablokowania fałszywej strony. A kto obroni zwykłego obywatela po wecie DSA?

Prezydent chce zablokowania fałszywej strony. A kto obroni zwykłego obywatela po wecie DSA?

Fałszywa gala bokserska wykorzystująca wizerunek Karola Nawrockiego uruchomiła reakcję Kancelarii Prezydenta i zgłoszenie do ABW. Ironia jest uderzająca: pięć dni wcześniej prezydent zawetował przepisy wzmacniające walkę z nielegalnymi treściami i oszustwami internetowymi. Choć DSA nadal obowiązuje, zabrakło dodatkowych krajowych narzędzi szybkiej interwencji. Kluczowe pytanie brzmi: czy zwykły obywatel, którego okradziono, oczerniono lub podszyto się pod niego, otrzyma równie skuteczną ochronę? Bez jasnych procedur bezpieczeństwo w sieci pozostanie przywilejem wpływowych.

Młodzi Polacy chcą mieć dzieci, ale nie planują ich teraz. Dlaczego coraz trudniej założyć rodzinę?

Młodzi Polacy chcą mieć dzieci, ale nie planują ich teraz. Dlaczego coraz trudniej założyć rodzinę?

Młodzi Polacy nie odrzucili rodziny — odrzucają życie na krawędzi niepewności. Około 70 proc. bezdzietnych widzi dzieci w idealnym modelu rodziny, lecz tylko 20 proc. planuje rodzicielstwo w ciągu trzech lat. Największymi barierami okazują się brak stabilnego związku, niepewne mieszkanie, osamotnienie i lęk przed przeciążeniem, szczególnie wśród kobiet. Badanie SGH obnaża wygodny mit: dzietności nie podniosą same świadczenia ani moralizatorskie apele. Jeśli państwo chce rodzin, musi najpierw zapewnić mieszkania, stabilną pracę, opiekę i realne bezpieczeństwo.

Sprawdź również