Klimat potrzebuje więcej polityki

30 sie 2022

W kontekście kryzysu klimatycznego mówi się często, że jest to wina „człowieka”, „ludzkości” czy po prostu „ludzi”. Oczywiście, na najbardziej ogólnym poziomie jest to prawda: to nasz gatunek odpowiada za wzrost emisji gazów cieplarnianych do atmosfery. Ale takie gatunkowe ujęcie problemu gubi ważny „szczegół”.

Nie, najbiedniejsze osoby na świecie, ani nawet klasa średnia, nie odpowiadają za kryzys klimatyczny w takim samym stopniu jak:

 – Miliarderzy i multimilionerzy, którzy rozbijają się po świecie prywatnymi odrzutowcami, mają ogromne domy, najczęściej kilka, i promują rozrzutny styl życia. Ostatnio dowiedzieliśmy się na przykład, że kilka gwiazd, w tym Kim Kardashian, nie przestrzega w swoich kalifornijskich posiadłościach limitów zużycia wody. 

– Zarządy firm paliwowych, które już kilkadziesiąt lat temu miały dostęp do wewnętrznych raportów o katastrofalnych skutkach spalania paliw kopalnych i schowały je do szuflady. A potem jeszcze sponsorowały różne grupy zajmujące się zniechęcaniem do walki z globalnym ociepleniem.

– Zarządy wszystkich tych firm i organizacji, które latami sponsorowały i propagowały fałszywe informacje na temat globalnego ocieplenia, jak niektóre prawicowe think tanki. 

– Politycy, którzy w imię interesów własnych lub swoich sponsorów blokują inwestycje klimatyczne. Jak cała Partia Republikańska w USA albo Joe Manchin, senator z Partii Demokratycznej, który wprawdzie ostatnio zgodził się na pakiet inwestycji klimatycznych prezydenta Bidena, ale tylko za cenę licznych ustępstw wobec przemysłu paliwowego, którego sam jest częścią. Manchin ma udziały w firmie węglowej, na której zarabia pół miliona dolarów rocznie. 

Myląca jest też bardziej wysublimowana wersja stwierdzenia o zbiorowej odpowiedzialności. Głosi ona, że kryzys klimatyczny to „skutek uboczny kapitalizmu”.

Tak jak w poprzednim przypadku – kryje się za tym stwierdzeniem ziarno prawdy. Państwa kapitalistyczne, podobnie zresztą jak np. Związek Radziecki, opierały swój rozwój na spalaniu paliw kopalnych. To węgiel i ropa napędzały ich wzrost gospodarczy, przynosząc masie ludzi niespotykany wcześniej dobrobyt.

Ale… Musimy pamiętać, że bilans zysków i strat kapitalistycznego rozwoju rozkłada się nierówno. A choć do pewnego poziomu rozwoju wzrost gospodarczy jest koniecznym motorem tworzenia dobrobytu, to w przypadku najbogatszych państw coraz bardziej liczy się to, jak dzielone są jego owoce. Jeśli ktoś twierdzi, że Stany Zjednoczone potrzebują więcej wzrostu, to od razu nasuwa się pytanie: ile jeszcze musi wzrosnąć amerykańska gospodarka, żeby USA stać było wreszcie na publiczną ochronę zdrowia, rozwiązanie stosowane w krajach dalece mniej bogatych niż one? Pytanie jest retoryczne – wiemy bowiem, że na przeszkodzie stoi nie zbyt mały wzrost, lecz względy polityczne. 

Nie dajmy sobie zatem wmówić, że niszczenie środowiska na tak dużą skalę jest konieczne dla podtrzymania naszego dobrobytu, a tym bardziej, że jest czymś, co leży w ludzkiej naturze. To nie konieczne „prawa ekonomii” ani „natura ludzka” stoją przede wszystkim na przeszkodzie koniecznych reform, lecz interesy stosunkowo wąskiego grona osób.

Nie chodzi o to, że rozwiązanie kryzysu klimatycznego jest proste, pozbawione trudnych dylematów. Rzecz w tym, że są to typowe dylematy polityczne, wymagające demokratycznego namysłu i ważenia interesów różnych grup społecznych. Na przykład, jak sprawić, żeby koszty transformacji energetycznej nie odbiły się głównie na najbiedniejszych. Rozwiązań jest kilka: państwo może się angażować w tworzenie „zielonych miejsc pracy” (pomysł wpisany we wspomniany pakiet klimatyczny USA), dofinansowywać wymianę infrastruktury energetycznej lub oferując alternatywy dla transportu samochodowego w postaci jakościowej i taniej komunikacji publicznej (jak ostatnio Niemcy, z tymczasowym rozwiązaniem w postaci uniwersalnego biletu kolejowego za 9 euro). 

O konkretne rozwiązania można, a nawet trzeba się spierać. To nowa sytuacja, nikt nie ma gotowych recept. Ale nie oszukujmy się – będzie to spór polityczny, bo i cały problem kryzysu klimatycznego jest z gruntu polityczny. Coś, co zbyt często umyka, gdy zaczynamy mówić o zmianie klimatu w abstrakcyjnych kategoriach „odpowiedzialności człowieka”.

Najnowsze

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Negocjacje pokojowe dotyczą nie tylko przyszłości Ukrainy, lecz całego europejskiego systemu bezpieczeństwa. Rosja żąda ograniczenia obecności NATO na wschodniej flance, utrzymania Ukrainy poza Sojuszem i możliwych ustępstw innych państw. USA rozważają członkostwo Ukrainy w NATO w zamian za wycofanie z Donbasu. Polska powinna aktywnie bronić swoich interesów.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

W Polsce na cukrzycę choruje ponad trzy miliony osób, a pięć milionów może mieć stan przedcukrzycowy. Tekst wskazuje na nierówności w dostępie do terapii, zwłaszcza ograniczenie refundacji pomp insulinowych do 26. roku życia. Zapowiadane zniesienie limitu od 2027 roku jest krokiem naprzód, lecz potrzebne są także właściwa diagnostyka, wsparcie psychologiczne i powszechna dostępność leczenia.

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Awaria przestarzałych systemów telekomunikacyjnych FAA doprowadziła 13 listopada 2026 roku do czterogodzinnego wstrzymania startów w USA i niemal 10 tysięcy odwołanych lotów. Incydent ujawnił wieloletnie zaniedbania modernizacyjne, mimo wcześniejszych ostrzeżeń GAO. Nie potwierdzono związku z awarią Microsoftu ani cyberataku, jednak wydarzenia podkreślają strategiczne znaczenie odpornej infrastruktury cyfrowej.

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Ponad 1500 samorządowców może stracić możliwość ubiegania się o reelekcję w 2029 roku. Zwolennicy zniesienia limitu przekonują, że władzę powinni rozstrzygać wyborcy, lecz problem sięga głębiej: wieloletnie rządy mogą zamieniać gminy w lokalne układy, gdzie lojalność wypiera kompetencje, a urząd zaczyna przypominać prywatne dziedzictwo. Obywatele częściej popierają ograniczenia niż ich likwidację. Rozsądnym kompromisem mogłyby być trzy kadencje, czyli piętnaście lat. Sama rotacja jednak nie wystarczy bez jawności, niezależnych mediów i realnej kontroli. Samorząd potrzebuje ciągłości, ale nie dożywotnich gospodarzy.

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Polskie dzieci spędzają w internecie niemal pięć godzin dziennie, często stykając się z patostreamingiem, cyberprzemocą i treściami seksualnymi. Autor wskazuje na nieskuteczną ochronę platform, polityczne sprzeczności oraz potrzebę wsparcia szkół i rodziców. Krytykuje prezydenckie weto ustawy cyfrowej, podkreślając konieczność połączenia ochrony dzieci z wolnością słowa.

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Rozmowy USA z Rosją i Ukrainą uwidaczniają brak wspólnego stanowiska Europy wobec wojny. Państwa UE spierają się o wybór wysłannika, podczas gdy Polska domaga się udziału w negocjacjach i ochrony interesów wschodniej flanki. Trwały pokój powinien gwarantować suwerenność Ukrainy, bezpieczeństwo regionu oraz odrzucać politykę stref wpływów.

Sprawdź również

Putin chce Polski słabej i podzielonej. Kreml wykorzystuje polską wojnę polityczną, by wypchnąć NATO z naszego kraju

Putin chce Polski słabej i podzielonej. Kreml wykorzystuje polską wojnę polityczną, by wypchnąć NATO z naszego kraju

Rosja nie ukrywa już swoich zamiarów wobec Polski. Podczas negocjacji w Abu Zabi Kreml ponownie zażądał ograniczenia obecności wojsk NATO w państwach, które przystąpiły do Sojuszu po 1997 roku. Na tej liście znajduje się Polska. Jednocześnie rosyjska propaganda...

Żółty Październik

Żółty Październik

W lipcu 1949 roku wiceprzewodniczący Komunistycznej Partii Chin Liu Shaogi odwiedził Moskwę. Stalin potraktował go jak wasala. Pokazał mu mapę Europy i Azji. Potem pouczył, że nowa Chińska Republika Ludowa nie będzie wtrącać do spraw Europy Środkowo-Wschodniej. Nie...