Klimat potrzebuje więcej polityki

30 sie 2022

W kontekście kryzysu klimatycznego mówi się często, że jest to wina „człowieka”, „ludzkości” czy po prostu „ludzi”. Oczywiście, na najbardziej ogólnym poziomie jest to prawda: to nasz gatunek odpowiada za wzrost emisji gazów cieplarnianych do atmosfery. Ale takie gatunkowe ujęcie problemu gubi ważny „szczegół”.

Nie, najbiedniejsze osoby na świecie, ani nawet klasa średnia, nie odpowiadają za kryzys klimatyczny w takim samym stopniu jak:

 – Miliarderzy i multimilionerzy, którzy rozbijają się po świecie prywatnymi odrzutowcami, mają ogromne domy, najczęściej kilka, i promują rozrzutny styl życia. Ostatnio dowiedzieliśmy się na przykład, że kilka gwiazd, w tym Kim Kardashian, nie przestrzega w swoich kalifornijskich posiadłościach limitów zużycia wody. 

– Zarządy firm paliwowych, które już kilkadziesiąt lat temu miały dostęp do wewnętrznych raportów o katastrofalnych skutkach spalania paliw kopalnych i schowały je do szuflady. A potem jeszcze sponsorowały różne grupy zajmujące się zniechęcaniem do walki z globalnym ociepleniem.

– Zarządy wszystkich tych firm i organizacji, które latami sponsorowały i propagowały fałszywe informacje na temat globalnego ocieplenia, jak niektóre prawicowe think tanki. 

– Politycy, którzy w imię interesów własnych lub swoich sponsorów blokują inwestycje klimatyczne. Jak cała Partia Republikańska w USA albo Joe Manchin, senator z Partii Demokratycznej, który wprawdzie ostatnio zgodził się na pakiet inwestycji klimatycznych prezydenta Bidena, ale tylko za cenę licznych ustępstw wobec przemysłu paliwowego, którego sam jest częścią. Manchin ma udziały w firmie węglowej, na której zarabia pół miliona dolarów rocznie. 

Myląca jest też bardziej wysublimowana wersja stwierdzenia o zbiorowej odpowiedzialności. Głosi ona, że kryzys klimatyczny to „skutek uboczny kapitalizmu”.

Tak jak w poprzednim przypadku – kryje się za tym stwierdzeniem ziarno prawdy. Państwa kapitalistyczne, podobnie zresztą jak np. Związek Radziecki, opierały swój rozwój na spalaniu paliw kopalnych. To węgiel i ropa napędzały ich wzrost gospodarczy, przynosząc masie ludzi niespotykany wcześniej dobrobyt.

Ale… Musimy pamiętać, że bilans zysków i strat kapitalistycznego rozwoju rozkłada się nierówno. A choć do pewnego poziomu rozwoju wzrost gospodarczy jest koniecznym motorem tworzenia dobrobytu, to w przypadku najbogatszych państw coraz bardziej liczy się to, jak dzielone są jego owoce. Jeśli ktoś twierdzi, że Stany Zjednoczone potrzebują więcej wzrostu, to od razu nasuwa się pytanie: ile jeszcze musi wzrosnąć amerykańska gospodarka, żeby USA stać było wreszcie na publiczną ochronę zdrowia, rozwiązanie stosowane w krajach dalece mniej bogatych niż one? Pytanie jest retoryczne – wiemy bowiem, że na przeszkodzie stoi nie zbyt mały wzrost, lecz względy polityczne. 

Nie dajmy sobie zatem wmówić, że niszczenie środowiska na tak dużą skalę jest konieczne dla podtrzymania naszego dobrobytu, a tym bardziej, że jest czymś, co leży w ludzkiej naturze. To nie konieczne „prawa ekonomii” ani „natura ludzka” stoją przede wszystkim na przeszkodzie koniecznych reform, lecz interesy stosunkowo wąskiego grona osób.

Nie chodzi o to, że rozwiązanie kryzysu klimatycznego jest proste, pozbawione trudnych dylematów. Rzecz w tym, że są to typowe dylematy polityczne, wymagające demokratycznego namysłu i ważenia interesów różnych grup społecznych. Na przykład, jak sprawić, żeby koszty transformacji energetycznej nie odbiły się głównie na najbiedniejszych. Rozwiązań jest kilka: państwo może się angażować w tworzenie „zielonych miejsc pracy” (pomysł wpisany we wspomniany pakiet klimatyczny USA), dofinansowywać wymianę infrastruktury energetycznej lub oferując alternatywy dla transportu samochodowego w postaci jakościowej i taniej komunikacji publicznej (jak ostatnio Niemcy, z tymczasowym rozwiązaniem w postaci uniwersalnego biletu kolejowego za 9 euro). 

O konkretne rozwiązania można, a nawet trzeba się spierać. To nowa sytuacja, nikt nie ma gotowych recept. Ale nie oszukujmy się – będzie to spór polityczny, bo i cały problem kryzysu klimatycznego jest z gruntu polityczny. Coś, co zbyt często umyka, gdy zaczynamy mówić o zmianie klimatu w abstrakcyjnych kategoriach „odpowiedzialności człowieka”.

Najnowsze

Koniec bezkarnego poniżania pracowników? Od 5 listopada nowe prawo przeciwko mobbingowi. Nawet 28 836 zł zadośćuczynienia

Koniec bezkarnego poniżania pracowników? Od 5 listopada nowe prawo przeciwko mobbingowi. Nawet 28 836 zł zadośćuczynienia

Nowe przepisy Kodeksu pracy, które wejdą w życie 5 listopada 2026 roku, mają na celu walkę z mobbingiem w polskich zakładach pracy. Uproszczona definicja nękania oraz wyższe zadośćuczynienie wzmocnią pozycję pracowników. Kluczowe będzie skuteczne egzekwowanie przepisów, aby zapewnić ochronę i godność zatrudnionych.

Polska prawica dostarcza paliwa rosyjskiej propagandzie. Kreml wykorzystuje kryzys wywołany sporem prezydenta z rządem

Polska prawica dostarcza paliwa rosyjskiej propagandzie. Kreml wykorzystuje kryzys wywołany sporem prezydenta z rządem

Rosyjskie działania dezinformacyjne wykorzystują wewnętrzne konflikty w Polsce, szczególnie wokół Trybunału Konstytucyjnego, aby podważyć zaufanie społeczne i osłabić bezpieczeństwo państwa. Polityczne napięcia między prezydentem a rządem stają się polem do popisu dla rosyjskiej propagandy, zwiększając ryzyko destabilizacji Polski w obliczu zagrożeń ze strony Rosji.

Chiny i Szwajcaria podpisały protokół w sprawie aktualizacji umowy o wolnym handlu

Chiny i Szwajcaria podpisały protokół w sprawie aktualizacji umowy o wolnym handlu

30 października w Pekinie minister handlu Chin Wang Wentao podpisał protokół aktualizacyjny umowy o wolnym handlu z Szwajcarią. Obie strony zobowiązały się do otwartości w zakresie towarów, usług i inwestycji, co ma pogłębić współpracę gospodarczą. Umowa została pierwotnie podpisana w 2013 roku, a jej aktualizacja jest podkreśleniem wsparcia dla wolnego handlu w trudnym międzynarodowym środowisku.

Komentarz: Japonia rozbraja pacyfizm. Stare demony, nowe rakiety

Komentarz: Japonia rozbraja pacyfizm. Stare demony, nowe rakiety

80 lat po ogłoszeniu pacyfistycznej konstytucji Japonia coraz śmielej stawia na zbrojenia.** Rząd premier Sanae Takaichi rozważa zwiększenie wydatków wojskowych, rozwija potencjał militarny i zaostrza stanowisko wobec Chin. W tle pozostają bolesna historia japońskiego imperializmu, napięcia wokół Tajwanu oraz interesy przemysłu zbrojeniowego. Tymczasem tysiące Japończyków protestują w obronie pokoju. **Czy kraj, który po II wojnie światowej wyrzekł się agresji, ponownie wkracza na niebezpieczną drogę militaryzmu? I kto zapłaci za polityczne ambicje Tokio?

Spotkanie Xi Jinpinga z prezydentem Niemiec    

Spotkanie Xi Jinpinga z prezydentem Niemiec    

30 października Xi Jinping spotkał się z prezydentem Niemiec Frankiem-Walterem Steinmeierem w Pekinie. Xi podkreślił wysoką jakość relacji chińsko-niemieckich oraz potrzebę współpracy opartej na wzajemnym zaufaniu. Zaapelował o wspieranie otwartości, współpracy i poszanowania równości w relacjach. Strony uzgodniły współpracę w dziedzinach takich jak sztuczna inteligencja, ekologiczne rozwiązania i gospodarka cyfrowa. Steinmeier potwierdził politykę „jednych Chin” i wolę współpracy, w tym w rozwiązywaniu sporów handlowych. Obie strony zobowiązały się do utrzymywania dialogu oraz wspierania pokojowego rozwoju i wolnego handlu na świecie.

Xi Jinping spotkał się z przewodniczącym Konfederacji Szwajcarskiej

Xi Jinping spotkał się z przewodniczącym Konfederacji Szwajcarskiej

30 października w Pekinie Xi Jinping spotkał się z przewodniczącym Konfederacji Szwajcarskiej, Guyem Parmelinem. Xi podkreślił znaczenie współpracy między Chinami a Szwajcarią, uznając ją za wzorcowy przykład w relacjach międzynarodowych. Omówiono rozwój partnerstwa w nowych branżach, takich jak gospodarka cyfrowa i zielona energia, a także potrzebę wspólnej pracy na rzecz multilateralizmu. Po spotkaniu podpisano zaktualizowany protokół strefy wolnego handlu oraz dokumenty dotyczące współpracy naukowej i medialnej, co ma przyczynić się do zrównoważonego rozwoju handlu między krajami.

Sprawdź również

Żółty Październik

Żółty Październik

W lipcu 1949 roku wiceprzewodniczący Komunistycznej Partii Chin Liu Shaogi odwiedził Moskwę. Stalin potraktował go jak wasala. Pokazał mu mapę Europy i Azji. Potem pouczył, że nowa Chińska Republika Ludowa nie będzie wtrącać do spraw Europy Środkowo-Wschodniej. Nie...