11 lipca 2024

loader

Podróż na Zachód – klasyczne dzieło fantazy chińskiej literatury

„Podróż na Zachód” to klasyczne dzieło chińskiej literatury. Dzisiaj powszechnie uważa się, że autorem powieści „Podróż na Zachód” jest Wu Cheng’en, uczony, poeta, prozaik z czasów dynastii Ming, z okresu panowania cesarza Jia Jing. Jednak pytanie o to, kto jest rzeczywistym autorem powieści „Podróż na Zachód” stawiane jest nieustannie, aż do dzisiaj. Niektórzy uważają, że był nim pewien taoista, który miał na imię Qiu Chuji, a inni uważają, że to jest powieść anonimowa i nie wiadomo, kto ją napisał.

W drugiej dekadzie dwudziestego wieku, czyli podczas „Ruchu Nowej Kultury” w Chinach, wybitny prozaik, piszący nowele i opowiadania Lu Xun oraz inny wybitny uczony Hu Shi po licznych badaniach przeprowadzanych nad powieścią, uznali, że autorem „Podróży na Zachód” jest Wu Cheng’en. Od tej pory zaczęto, więc, uważać, że on jest autorem tej powieści. Jednak aż do dzisiaj niektórzy chińscy uczeni mają inne zdanie na temat autentycznego autora tej powieści. Poświęciłem tyle uwagi kto jest autorem powieści, gdyż główne przesłanie, czyli znaczenie powieści wynika, w pewnym sensie, z dyskusji o tym, kto był autorem.
Wróćmy jednak do samej powieści. Powieść oparta jest na historycznej autentycznej wyprawie mnicha buddyjskiego Xuan Zanga do Indii po buddyjskie księgi. Xuan Zang był znanym w chińskiej historii mnichem, który żył w czasach panowania dynastii Tang, czyli w VII wieku naszej ery. W latach 629-645 Xuan Zang samotnie podróżował z Chin do Indii i pozostawił po sobie szczegółowy opis podróży. W późniejszych latach jego przygody przerodziły się w serię legend ludowych. Do postaci samotnie podróżującego Xuan Zanga dodano innych bohaterów, których jest w sumie pięciu. Są to: nauczyciel – Tang Seng, czyli Xuan Zang – Tripikata; król małp – Sun Wukong; Zhu Bajie, inaczej zwany: Zhu Wuneng; Sha Seng, którego nazywa się również: piaskowym mnichem, albo nazywany jest on też Sha Wujing lub Sha Heshang oraz biały koń- smok.
Podobnie jak „Odyseja” Homera powieść „Podróż na Zachód” nie jest całkowicie wytworem fantazji Wu Cheng’ena, lecz autor połączył ze sobą różne legendy z podróży Xuan Zang i na podstawie tych legend napisał to arcydzieło. W rzeczywistości jeszcze przed tą powieścią istniało wiele opowiadań na temat podróży i życia Xuan Zanga. Znana jest na przykład powieść „Datang Sanzang Qujing Shihua”, czyli w tłumaczeniu Tadeusza Żbikowskiego: „Przeplatana poezją opowieść o uzyskaniu świętych ksiąg przez Tripitakę z wielkiej dynastii Tang”, w której występuje 6 głównych bohaterów. Inną jest „Xiyouji Pinghua” – „Opowieść o wędrówkach na Zachód”, w której występują cztery główne postaci. Dopiero później pojawiła się najlepsza i najpopularniejsza powieść opisująca tą historię: „Podróż na Zachód” Wu Cheng’ena.
Powieść „Podróż na Zachód” w języku chińskim ma w sumie 100 rozdziałów. Treść można podzielić na trzy części: pierwsza to bunt króla małp, druga – powód podróży po księgi oraz trzecia – wędrówka po księgi na Zachód. Dokładną treść powieści mogą polscy czytelnicy poznać sięgając po tłumaczenie w języku polskim.
Mimo, że powieść „Podróż na Zachód” nie była napisana dla dzieci, to jednak najbardziej lubią ją właśnie chińskie dzieci. Fantastyczne postacie, to nie tylko Tang Seng – Tripikata, król małp – Sun Wukong, brat wieprz – Zhua Bajie i Sha Seng – piaskowy mnich oraz biały koń-smok, ale na kartach powieści można spotkać również mnóstwo bogów i demonów oraz legendarne historie, które przyciągają uwagę dzieci. Kiedy byłem mały bardzo lubiłem słuchać historii z powieści „Podróż na Zachód”. Nadawane one były w programach radiowych, można było czytać bogato ilustrowane książki, które powstawały na podstawie tej powieści. Jednak wtedy, słuchając i czytając historie z tej powieści, traktowałem je wyłącznie jako bajkę.
Dorośli także lubią tą powieść. Historie i postaci z tej powieści są bardzo popularne w Chinach i niemal wszyscy znają Tang Senga, czyli tangowskiego mnicha; Sun Wukong, Zhu Bajie i Sha Seng. Historie i postaci z powieści są bardzo popularne w codziennym życiu Chińczyków. Powstaje ogromnie wiele filmów, seriali telewizyjnych, oper oraz filmów animowanych, które są adaptacją powieści „Podróż na Zachód”.
Ta powieść jest nie tylko bajką dla dzieci, jest ona również utworem literackim i jedną z najważniejszych klasycznych powieści chińskich, dlatego krytycy i uczeni chińscy do dzisiaj prowadzają nad nią liczne badania. Istnieją różnorodne poglądy dotyczące sensu i znaczenia tej powieści.
Niektórzy uważają, że jest to powieść o filozofii taoizmu. Podróż po buddyjskie księgi w istocie rzeczy jest symbolem, jest dążeniem osiągnięcia ostatecznej prawdy taoizmu, jest w rzeczywistości podróżą do serca. Z tego punktu widzenia wszystkie postaci, wszystkie trudności, wszystkie historie, wszystkie nazwy, a nawet wszystkie liczby w tej powieści mają symboliczne znaczenie. Elementy poetyckie w powieści są pełne odniesień do filozofii taoizmu, a taoistyczna terminologia jest w tej powieści wszechobecna. Na przykład król małp początkowo był kamienną małpą, a po odnalezieniu Jaskini Wodnej Zasłony na Górze Kwiatów i Owoców jego nazwa zmieniła się na: „piękny król małp”, a słowo „piękny” właśnie ma bardzo ważne znaczenie w taoizmie. Zdaniem badaczy popierających powyższą tezę, struktura tej powieści jest zbudowana zgodnie z zasadą taoizmu, czyli zasadą „Yi Jing”, a więc z „Księgą Przemian”, więc można interpretować ten utwór według zasady taoizmu. Ci sami uczeni uważali, że autorem „Podróży na Zachód” nie jest Wu Cheng’en, ale zupełnie inna osoba, która doskonale znała nauki taoizmu. Ponieważ według badań historyków literatury Wu Cheng’en niezbyt dobrze znał taoizm i buddyzm. W innych utworach tego pisarza rzadko można znaleźć związki z filozofią taoizmu albo buddyzmu. Są także krytycy, którzy mówią, że powieść ta oparta jest na filozofii buddyzmu. Tego rodzaju poglądy o „Podróży na Zachód” nie są jednak dzisiaj już tak bardzo popularne.

 

Redakcja

Poprzedni

Pięć lat temu odszedł wielki Wład

Następny

Wojna. Ukraina. Kto Właściwie zaczął?