Dwudniowy szczyt NATO w Hadze nie był wydarzeniem przełomowym, choć trudno mu odmówić wymiaru symbolicznego. Formalnie zatwierdzono kilka decyzji: potwierdzono Artykuł 5, zapowiedziano zwiększenie wydatków wojskowych do 5% PKB do 2035 roku i ogłoszono nowe pakiety pomocy dla Ukrainy. Ale żadne z tych postanowień nie przebiło się tak mocno do świadomości opinii publicznej, jak jeden żart. A właściwie – nie żart, lecz dyplomatyczny akt podporządkowania.
Donald Trump, komentując sytuację na Bliskim Wschodzie, nazwał Iran i Izrael „niesfornymi dziećmi”. Sekretarz generalny NATO Mark Rutte podchwycił metaforę i odpowiedział: „Tatuś czasem musi użyć mocnego języka, żeby je powstrzymać”. Trump się ucieszył. Z uśmiechem powtórzył: „Tatusiu, jesteś moim tatusiem!”. Świat zareagował śmiechem, ale dla uważnych obserwatorów nie było w tym nic zabawnego. Bo to właśnie ta wymiana – pozornie niewinna, ale politycznie wymowna – najlepiej oddała logikę całego szczytu: nie chodziło o wspólne decyzje ani o strategię, lecz o to, by nikt nie uraził tatusia, od którego zależy los całego Sojuszu.
Jeszcze przed szczytem Trump opublikował prywatną wiadomość, jaką dostał od Ruttego. Nowy sekretarz generalny NATO dziękował mu za „wyjątkowy” atak na Iran i pisał, że w Hadze wszystko będzie „załatwione” – łącznie z podniesieniem wydatków obronnych do 5% PKB. „Europa zapłaci naprawdę dużo. I będzie to Twój sukces” – zakończył. Rutte nie tylko nie zaprzeczył, ale publicznie przyznał, że nie widzi w tym nic niestosownego.
Tak wygląda obecna logika Sojuszu: wszystko podporządkowane jest jednemu celowi – łechtaniu ego Trumpa, by przypadkiem nie ograniczył obecności USA w NATO. Bo największą obawą europejskich liderów nie jest już Rosja, ale to, że Donald Trump – jako urzędujący lub przyszły prezydent – po prostu przestanie traktować NATO poważnie.
W tym kontekście komunikat końcowy szczytu, liczący zaledwie pięć akapitów, nie dziwi. Nie znalazło się w nim miejsce na powtórzenie deklaracji z 2024 roku o „nieodwracalnej drodze Ukrainy do NATO”. W zamian – ogólniki, pomoc zadeklarowana poza ramami Sojuszu i rekordowe zobowiązania finansowe, które część państw członkowskich już teraz uważa za niewykonalne.
Nie chodzi jednak o realność tych decyzji. Chodzi o sygnał. Trump musi zobaczyć, że jest traktowany jak lider – nie tylko wojskowy, ale osobisty. Rutte dobrze to zrozumiał. Zamiast asertywności, wybrał pochlebstwo. Zamiast europejskiej podmiotowości – wygodne przypodobanie się „tatusiowi”. I zrobił to nie z naiwności, ale z chłodnej kalkulacji. Bo dziś w NATO liczy się nie tyle wspólna strategia, co polityczna lojalność wobec jednego człowieka.
Szczyt w Hadze nie pokazał więc siły Zachodu, tylko jego lęk. I to nie przed wrogami z zewnątrz, ale przed własnym hegemonem.
