Poważne skutki odwodnienia

20 lip 2023

Bardzo wrażliwy na brak wody jest układ nerwowy – 80 proc. mózgu człowieka to właśnie H2O, więc organizm błyskawicznie reaguje na odwodnienie dolegliwościami neurologicznymi – powiedziała dietetyk Dziecięcego Szpitala Klinicznego im. Polikarpa Brudzińskiego w Warszawie Paulina Gryz w rozmowie z Mirą Suchodolską. To mogą być m.in. drgawki, śpiączka, atak padaczki, omdlenie.

Dlaczego tak źle znosimy upały?

60-70 proc. ludzkiego ciała to woda, w przypadku niemowląt – 80 proc. Podczas upałów tracimy tę wodę – nie tylko wraz z moczem, co jest przyczyną głównego ubytku wody, ale także poprzez pocenie się i parowanie. A im temperatura wyższa, tym więcej wody ubywa z naszego organizmu.

Żeby się mniej pocić, używamy dezodorantów, to coś pomaga?

Używanie antyperspirantów nie jest sposobem na zatrzymanie wody, gdyż stosujemy je tylko miejscowo, natomiast pocimy się na całym ciele. Proszę zaobserwować: kiedy wychodzimy na dwór w upalny dzień, cała nasza skóra robi się wilgotna. Dzieje się tak, gdyż w ten sposób nasz organizm się chłodzi – wydalając wodę, która ulega odparowaniu – dzięki czemu reguluje swoją temperaturę. Oczywiście, są miejsca, w których pot wydzielany jest bardziej obficie, niż w innych, ale jest to także kwestia osobnicza – np. niektórzy bardzo pocą się na głowie, a inni nie.

Jak duże są te ubytki?

Jest wiele badań na ten temat, można założyć, że w temperaturze 30 stopni C. ubytek wody poprzez pocenie się i parowanie wynosi nawet pół litra. Jednak im większy człowiek, o większej powierzchni ciała, tym więcej wody traci.

Znany jest także mechanizm, który sprawia, że im młodszy człowiek – a mówimy tutaj o niemowlętach i małych dzieciach – tym większe są problemy z wyrównaniem ubytków wody i szybciej dochodzi u nich do odwodnienia. Dzieje się tak dlatego, że ich ciało składa się z większej ilości wody, niż dorosłych.

Podobnie jest, aczkolwiek z innych powodów, z seniorami: osoby starsze często wykazują tzw. przewlekłe niewielkie przewodnienie objawiające się tym, że nie odczuwają one pragnienia, więc nie dopijają. W efekcie – przy wysokich temperaturach i braku uzupełniania traconej wody – dochodzi u nich do odwodnienia.

Zakłada się, że w normalnych warunkach dorosły człowiek, wraz z moczem, kałem, w trakcie pocenia i odparowywania, a także oddychania traci dziennie 2,5 litra wody. Jeśli dodamy do tego wysokie temperatury – będziemy mieć już 3 litry ubytku, który trzeba w jakiś sposób uzupełnić.

Co się dzieje z naszym ciałem, kiedy ulega odwodnieniu?

Jeżeli odwodnienie utrzymuje się dłużej, np. przez dobę, organizm zaczyna nas o tym informować. Wczesne objawy odwodnienia to np. wzmożone pragnienie (za wyjątkiem osób z przewlekłym niewielkim przewodnieniem), suchość skóry, problemy z koncentracją i rzadsze oddawanie moczu. Jeśli nie uzupełnimy ubytków, konsekwencje będą poważniejsze, gdyż każda komórka w naszym ciele do życia potrzebuje wody, więc jeśli jej zabraknie, będzie cierpieć i źle pracować.

Bardzo wrażliwy na brak wody jest układ nerwowy – 80 proc. mózgu człowieka to właśnie H2O, więc organizm błyskawicznie reaguje na odwodnienie dolegliwościami neurologicznymi. To nie tylko zaburzenia koncentracji, ale też takie dolegliwości, które czasem mylone są z zaburzeniami psychicznymi – pacjent jest splątany, nie bardzo kojarzy rzeczywistość, nie wie, gdzie się znajduje. Innymi objawami ze strony układu nerwowego mogą być drgawki, śpiączka, atak padaczki, omdlenia.

Inne narządy także się buntują: jeśli nie przepłukujemy nerek, może dojść do ich ostrej niewydolności. Podobnie jest z sercem (79 proc. jego składu to H2O) i układem naczyniowym: z powodu odwodnienia mamy zagęszczoną krew, więc serce musi wykonać więcej pracy, aby ją pompować, co w dłuższym czasie może doprowadzić do przerostu lewej komory i niewydolności serca.

Kolejne ryzyko związane z odwodnieniem to udar, częściej występujący właśnie u ludzi w wysokich temperaturach – w zgęszczonej krwi tworzą się skrzepy, wędrując do mózgu i natrafiając na zwężone naczynie mogą go wywołać. Zagrożona jest także wątroba: jako narząd detoksykacyjny, przy braku wody, będzie źle oczyszczać naszą krew, która nie zostanie także oczyszczona przez nerki.

Każde z tych zaburzeń jest niebezpieczne dla naszego zdrowia i może, w konsekwencji, doprowadzić do zgonu. Natomiast zgon jest pewny, jeśli ktoś nie będzie nic pił przez dobę – choć to, oczywiście, ekstremalne sytuacje.

Natomiast w przypadku osób z zaburzeniami pragnienia, które za mało piją, np. 1 litr płynu na dobę, jeśli towarzyszą temu upalne, ponad 30-stopniowe temperatury, to konsekwencje zdrowotne będą widoczne także po upływie 24 godzin, choć bezpośrednio nie doprowadzi to do nagłej śmierci tych ludzi, co nie znaczy, że nie dojdzie do niej po dłuższym czasie, gdyż choroby układu przewodnictwa nerwowego, nerek czy udar – każda z nich może nas zabić.

Jak się więc zachować podczas upałów, żeby sobie nie zaszkodzić?

Dorosły człowiek, o umiarkowanej aktywności fizycznej, powinien w ciągu doby przyjmować minimum 3 litry płynów. Jak wiadomo, płyny znajdują się także w pożywieniu, zwłaszcza w owocach. Polecam arbuza, który nie tylko składa się w 98 proc. z wody, ale jest także naturalnym izotonikiem, gdyż zawiera fruktozę, która w naszym organizmie zamieni się w glukozę i odżywi nasz mózg oraz pewne niezbędne organizmowi jony, które tracimy wraz z wodą – czyli sód i potas. Samą wodą nie jesteśmy w stanie się dobrze napić, lepiej się nawadniać izotonikiem. Niekoniecznie takim ze sklepu, sami możemy sobie go przygotować. Najprostszy to lemoniada: cytrynowa, limonkowa, a jeszcze lepiej pomarańczowa (potas), z dodatkiem arbuza (potas), posłodzona miodem, z dodatkiem odrobiny soli (sód). Ja osobiście lubię dodawać do lemoniady porzeczki, które także są wysokopotasowymi owocami.

I ten napój wypijamy duszkiem?

Nie polecam, bowiem istotne jest również to, jak pijemy: niektórzy ludzie potrafią nie przyjmować płynów przez pół dnia, po czym w przeciągu godziny wypija litr – to nie jest dobry sposób na nawodnienie. Powinno się płyny przyjmować małymi porcjami, za to często, systematycznie, w ciągu całego dnia. Poza tym w okresie letnim – zamiast wody niskozmineralizowanej, którą rekomenduje się do picia w pozostałych sezonach – lepiej kupować średnio zmineralizowaną, dostarczy nam więcej jonów i składników mineralnych. Natomiast średnio, jako nawadniacze sprawdzają się herbata i kawa, nie mówiąc już o alkoholu. Po ich wypiciu więcej płynu oddamy wraz z moczem, niż go w nas zostanie.

Najnowsze

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Negocjacje pokojowe dotyczą nie tylko przyszłości Ukrainy, lecz całego europejskiego systemu bezpieczeństwa. Rosja żąda ograniczenia obecności NATO na wschodniej flance, utrzymania Ukrainy poza Sojuszem i możliwych ustępstw innych państw. USA rozważają członkostwo Ukrainy w NATO w zamian za wycofanie z Donbasu. Polska powinna aktywnie bronić swoich interesów.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

W Polsce na cukrzycę choruje ponad trzy miliony osób, a pięć milionów może mieć stan przedcukrzycowy. Tekst wskazuje na nierówności w dostępie do terapii, zwłaszcza ograniczenie refundacji pomp insulinowych do 26. roku życia. Zapowiadane zniesienie limitu od 2027 roku jest krokiem naprzód, lecz potrzebne są także właściwa diagnostyka, wsparcie psychologiczne i powszechna dostępność leczenia.

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Awaria przestarzałych systemów telekomunikacyjnych FAA doprowadziła 13 listopada 2026 roku do czterogodzinnego wstrzymania startów w USA i niemal 10 tysięcy odwołanych lotów. Incydent ujawnił wieloletnie zaniedbania modernizacyjne, mimo wcześniejszych ostrzeżeń GAO. Nie potwierdzono związku z awarią Microsoftu ani cyberataku, jednak wydarzenia podkreślają strategiczne znaczenie odpornej infrastruktury cyfrowej.

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Ponad 1500 samorządowców może stracić możliwość ubiegania się o reelekcję w 2029 roku. Zwolennicy zniesienia limitu przekonują, że władzę powinni rozstrzygać wyborcy, lecz problem sięga głębiej: wieloletnie rządy mogą zamieniać gminy w lokalne układy, gdzie lojalność wypiera kompetencje, a urząd zaczyna przypominać prywatne dziedzictwo. Obywatele częściej popierają ograniczenia niż ich likwidację. Rozsądnym kompromisem mogłyby być trzy kadencje, czyli piętnaście lat. Sama rotacja jednak nie wystarczy bez jawności, niezależnych mediów i realnej kontroli. Samorząd potrzebuje ciągłości, ale nie dożywotnich gospodarzy.

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Polskie dzieci spędzają w internecie niemal pięć godzin dziennie, często stykając się z patostreamingiem, cyberprzemocą i treściami seksualnymi. Autor wskazuje na nieskuteczną ochronę platform, polityczne sprzeczności oraz potrzebę wsparcia szkół i rodziców. Krytykuje prezydenckie weto ustawy cyfrowej, podkreślając konieczność połączenia ochrony dzieci z wolnością słowa.

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Rozmowy USA z Rosją i Ukrainą uwidaczniają brak wspólnego stanowiska Europy wobec wojny. Państwa UE spierają się o wybór wysłannika, podczas gdy Polska domaga się udziału w negocjacjach i ochrony interesów wschodniej flanki. Trwały pokój powinien gwarantować suwerenność Ukrainy, bezpieczeństwo regionu oraz odrzucać politykę stref wpływów.

Sprawdź również

Wielkie granie w innej siedzibie

Wielkie granie w innej siedzibie

Szalone Dni Muzyki znalazły swój dom. Nowe otwarcie spodobało się publiczności. Można się było nieco obawiać, jak tegoroczne Szalone Dni Muzyki odnajdą się i zaklimatyzują w zupełnie nowym miejscu. A przede wszystkim: jak tę zmianę powita publiczność, przyzwyczajona...