Żółty żonkil jako zastępcze święto inteligencji

25 kwi 2023

Z roku na rok obchodzenie powstania w getcie warszawskim staje się coraz bardziej widoczne. Coś, co kiedyś było tylko lokalną specyfiką organizowaną przez grupę osób, którym dziedzictwo polskich Żydów leżało na sercu, dziś stało się ogólnopolskim świętem pełną gębą. Warszawa cała w żółtych żonkilach, państwowe uroczystości i avatary inteligenckich na fejsie znajomych przerabiane na ten dzień, tak żeby widziano. Widziano święto powstania w getcie warszawskim.

Skąd ta popularność, zwłaszcza wśród liberalnej wielkomiejskiej inteligencji? Dlaczego akurat to święto spośród rozmaitych rocznicowych świąt wydarzeń tragicznych, także w  historii polskich Żydów? Być może dlatego, że polska, liberalna inteligencja innych rocznicowych świąt nie obchodzi. Nie obchodzi 11 listopada, całkiem zawłaszczonego przez radykalną prawicę, chociaż w istocie radykalna prawica wiele z nim wspólnego nie miała, a endecja straciła swoją szansę jeszcze zanim Niemcy odesłali Piłsudskiego z Magdebruga.

Nie obchodzi liberalno-lewicowa inteligencja rocznicy bitwy warszawskiej, kojarzonej od lat z wymyślonym przez prawicę komicznym „cudem maryjnym”, a ostatnio także z paradnym militaryzmem. Wreszcie nie obchodzi też, przynajmniej w sposób widoczny, rocznicy powstania warszawskiego, które stało się plebejską fantazją o wojnie. Większość Polaków uważa, zdaje się, że powstanie warszawskie zostało wygrane.

Święto nasze

A jednak powstanie w getcie inteligencja obchodzi. Dlaczego? Dlatego, że z różnych powodów jest jej najbliższe. Jest jej najbliższe, albowiem to powstanie „niepolskie”. Oczywiście, Żydzi z warszawskiego getta byli obywatelami polskimi. Część z nich uważała się za Polaków żydowskiego pochodzenia, a część za Żydów obywateli polskich. W powszechnym odczuciu powstanie w getcie, w przeciwieństwie do często porównywanego powstania warszawskiego, nie jest jednak powstaniem narodu polskiego a żydowskiego. Konsekwencje tak ujmowanej rocznicy są kolosalne. Rocznicowe świętowanie niejako pozostawione jest samemu sobie i nie przywłaszcza go sobie entnicznolubna prawica. A to oznacza, że łatwiej się liberalnej inteligencji identyfikować z czymś, co niejako nie jest także obiektem zainteresowania, czy wręcz świętowania, przez prawicę.

Powstanie warszawskie, owszem, łączy, ale owe łączenie jest często postrzegane coraz częściej jako wada. Świętuje się razem z tymi nielubianymi dresiarzami. Przy powstaniu w getcie tego problemu nie ma. Brak etnicznych Polaków sprawia, że powstanie w getcie pozbawione jest patosu polskiej bohaterszczyzny, tak wciskanej w brzuch przy każdej rocznicy polskiej.  

Dystans do Polski

Przede wszystkim jednak rocznica niedotycząca Polaków, a Żydów, sprawia, że liberalna inteligencja może nieco pofolgować niechęci do własnego narodu. Z jednej strony wychowana na gombrowiczowskim dystansie do Ojczyzny, wielbiąca Synczyznę, a z drugiej łaknąca, jak każda osoba ludzka, pewnego rocznicowego świeckiego sacrum, w powstaniu w getcie warszawskim znajduje swoje święto zastępcze. Święto, które nie jest uwikłane w tę przeklętą polskość, ten, często pogardzany lud, który wierzy w patetyczne bajki o polskich bohaterach na konikach i z szablą w dłoni. Żółty żonkil staje się narzędziem ideologicznym dystynkcji. 

Żeby było jasne, nie ma w tym nic złego. Rozmaite grupy społeczne mają swoje sympatie, antypatie, tematy, które je grzeją. Mają swoją estetykę, mają coś, czym się lubią odróżniać. Jedni biegną na pokaz rac 1 sierpnia, inni idą na koncert żydowskich pieśni. 

To co jednak smuci, to fakt, że polska liberalna inteligencja wciąż nie potrafi świętować czegoś, co było jej własnym dorobkiem i zasługą. Ale do tego trzeba chyba przestać się brzydzić historią własnego kraju i tym samym oddawać ją we władanie prawicy.

Najnowsze

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Negocjacje pokojowe dotyczą nie tylko przyszłości Ukrainy, lecz całego europejskiego systemu bezpieczeństwa. Rosja żąda ograniczenia obecności NATO na wschodniej flance, utrzymania Ukrainy poza Sojuszem i możliwych ustępstw innych państw. USA rozważają członkostwo Ukrainy w NATO w zamian za wycofanie z Donbasu. Polska powinna aktywnie bronić swoich interesów.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

W Polsce na cukrzycę choruje ponad trzy miliony osób, a pięć milionów może mieć stan przedcukrzycowy. Tekst wskazuje na nierówności w dostępie do terapii, zwłaszcza ograniczenie refundacji pomp insulinowych do 26. roku życia. Zapowiadane zniesienie limitu od 2027 roku jest krokiem naprzód, lecz potrzebne są także właściwa diagnostyka, wsparcie psychologiczne i powszechna dostępność leczenia.

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Awaria przestarzałych systemów telekomunikacyjnych FAA doprowadziła 13 listopada 2026 roku do czterogodzinnego wstrzymania startów w USA i niemal 10 tysięcy odwołanych lotów. Incydent ujawnił wieloletnie zaniedbania modernizacyjne, mimo wcześniejszych ostrzeżeń GAO. Nie potwierdzono związku z awarią Microsoftu ani cyberataku, jednak wydarzenia podkreślają strategiczne znaczenie odpornej infrastruktury cyfrowej.

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Ponad 1500 samorządowców może stracić możliwość ubiegania się o reelekcję w 2029 roku. Zwolennicy zniesienia limitu przekonują, że władzę powinni rozstrzygać wyborcy, lecz problem sięga głębiej: wieloletnie rządy mogą zamieniać gminy w lokalne układy, gdzie lojalność wypiera kompetencje, a urząd zaczyna przypominać prywatne dziedzictwo. Obywatele częściej popierają ograniczenia niż ich likwidację. Rozsądnym kompromisem mogłyby być trzy kadencje, czyli piętnaście lat. Sama rotacja jednak nie wystarczy bez jawności, niezależnych mediów i realnej kontroli. Samorząd potrzebuje ciągłości, ale nie dożywotnich gospodarzy.

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Polskie dzieci spędzają w internecie niemal pięć godzin dziennie, często stykając się z patostreamingiem, cyberprzemocą i treściami seksualnymi. Autor wskazuje na nieskuteczną ochronę platform, polityczne sprzeczności oraz potrzebę wsparcia szkół i rodziców. Krytykuje prezydenckie weto ustawy cyfrowej, podkreślając konieczność połączenia ochrony dzieci z wolnością słowa.

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Rozmowy USA z Rosją i Ukrainą uwidaczniają brak wspólnego stanowiska Europy wobec wojny. Państwa UE spierają się o wybór wysłannika, podczas gdy Polska domaga się udziału w negocjacjach i ochrony interesów wschodniej flanki. Trwały pokój powinien gwarantować suwerenność Ukrainy, bezpieczeństwo regionu oraz odrzucać politykę stref wpływów.

Sprawdź również

Putin chce Polski słabej i podzielonej. Kreml wykorzystuje polską wojnę polityczną, by wypchnąć NATO z naszego kraju

Putin chce Polski słabej i podzielonej. Kreml wykorzystuje polską wojnę polityczną, by wypchnąć NATO z naszego kraju

Rosja nie ukrywa już swoich zamiarów wobec Polski. Podczas negocjacji w Abu Zabi Kreml ponownie zażądał ograniczenia obecności wojsk NATO w państwach, które przystąpiły do Sojuszu po 1997 roku. Na tej liście znajduje się Polska. Jednocześnie rosyjska propaganda...