Polska odzyska pieniądze za pomoc Ukrainie. W Brukseli zapadł ważny kompromis
Polska ma otrzymać około 400 mln euro zwrotu za broń przekazaną Ukrainie, a w najlepszym wariancie także dodatkowe 10–30 mln euro z rezerwy. Informację tę jako pierwsze szerzej opisały polskie media, ale jej polityczne tło widać też w zagranicznych relacjach o sporze wokół Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju. To nie jest nowa pomoc dla Kijowa, lecz refundacja kosztów poniesionych wcześniej przez państwa członkowskie.
Sprawa ma znaczenie większe niż sama kwota. Jak podaje RMF FM, po odblokowaniu części środków w UE zaczęto układać nowy podział pieniędzy, a Polska uzyskała gwarancję wypłaty w przyszłym roku. W tle pozostaje jednak pytanie, czy wszystkie państwa zgodzą się na ostateczny kształt podziału funduszu, bo właśnie tu od miesięcy ścierały się interesy Warszawy, Berlina i innych stolic.
Co ustalono w Irlandii
Do przełomu doszło podczas nieformalnego spotkania ministrów obrony UE w Wicklow w Irlandii. Oficjalne komunikaty prezydencji irlandzkiej potwierdzają, że jednym z głównych tematów była dalsza pomoc dla Ukrainy oraz bezpieczeństwo morskie i kosmiczne. W relacjach medialnych pojawiła się informacja, że wiceszef MON Paweł Zalewski mówił o 830 mln euro już odzyskanych i kolejnych 400 mln euro, które mają trafić do Polski w 2027 roku.
Według relacji dziennikarzy, Komisja Europejska przygotowała dwa warianty dodatkowego podziału pieniędzy. W zależności od przyjętego rozwiązania Polska może dostać jeszcze od 10 do 30 mln euro, choć ta pula nie jest jeszcze ostatecznie rozstrzygnięta. To pokazuje, że negocjacje w Brukseli nadal mają charakter otwarty, mimo że najważniejszy kierunek został już ustalony.
Dlaczego ta kwota nie bierze się znikąd
Mechanizm, który stoi za tą decyzją, to Europejski Instrument na rzecz Pokoju, czyli unijny fundusz służący m.in. do refundowania części kosztów państw, które przekazują uzbrojenie Ukrainie. Jak wynika z analiz Parlamentu Europejskiego, instrument ten był kluczowy dla finansowania pomocy wojskowej po rosyjskiej agresji i działał jako narzędzie do częściowego zwrotu wydatków państw członkowskich. Polska od początku wojny była jednym z krajów najbardziej zaangażowanych we wsparcie Kijowa, co tłumaczy wysoką pozycję Warszawy przy podziale środków.
Zagraniczne media zwracały uwagę, że stawką nie jest jedynie pomoc dla Ukrainy, lecz także to, ile z wcześniejszych wydatków państw UE wróci do ich krajowych budżetów. Kyiv Post pisał o sporze wokół 6,6 mld euro z EPF i o tym, że Polska wraz ze Słowacją domaga się pełnego zwrotu kosztów, podczas gdy Niemcy chcą kierować większą część środków bezpośrednio do Ukrainy. Podobnie Interfax Ukraine opisywał stanowisko Warszawy, która oczekiwała pełnej rekompensaty za przekazany sprzęt.
Polska i spór o podział pieniędzy
Warto pamiętać, że Polska nie była w tej sprawie bierna ani przypadkowa. W czerwcu zagraniczne portale informowały, że Warszawa oczekuje pełnego zwrotu około 450 mln euro za wcześniej przekazaną broń. Z kolei komentarze przytaczane przez media wskazywały, że część państw wolała, aby uwolnione środki trafiły bezpośrednio do Ukrainy, a nie do refundacji kosztów poniesionych przez członków UE.
Obecne ustalenie można więc czytać jako kompromis. Polska dostaje znaczącą część pieniędzy, ale nie wszystko, czego domagała się w pełnym wariancie. Z politycznego punktu widzenia to sygnał, że Warszawa potrafiła obronić własny interes finansowy, choć nie bez ustępstw i długich rozmów.
Szerszy kontekst
Ta sprawa pokazuje też, jak mocno wojna w Ukrainie zmieniła europejską politykę bezpieczeństwa. Reuters przypominał niedawno, że państwa UE nadal szukają sposobów finansowania pomocy dla Kijowa, w tym także poprzez wykorzystanie zamrożonych rosyjskich aktywów. W tym obrazie refundacja dla Polski jest tylko jednym z elementów szerszej układanki, która obejmuje wspólne zakupy uzbrojenia, szkolenie ukraińskich żołnierzy i spory o to, kto ma ostatecznie płacić rachunek.
Dla Polski to jednak wiadomość praktyczna, nie abstrakcyjna. Jak podają media, pieniądze mają zasilić Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych, a więc wrócą do systemu finansowania armii. To oznacza, że rząd zyskuje nie tylko polityczny argument, ale też realny zastrzyk środków w obszarze bezpieczeństwa.
Na podstawie doniesień: Gazeta Wyborcza, Money.pl, Rzeczpospolita, Bankier.pl, Polskie Radio 24, Reuters, Kyiv Post, Interfax Ukraine, European Parliament, Council of the EU.
