Pod koniec 2025 roku nie da się już uczciwie utrzymywać, że wobec Polski mamy do czynienia z luźnym zbiorem incydentów bez wspólnego mianownika. Ten etap się skończył. Sabotaż, presja na granicy, kampanie dezinformacyjne, cyberataki, próby ingerencji w debatę publiczną, zakłócenia systemów nawigacyjnych, operacje wymierzone w transport i infrastrukturę, wreszcie działania agenturalne na terytorium RP – to nie są osobne historie, które przypadkiem dzieją się obok siebie. To elementy jednej, długofalowej strategii. Rosja nie patrzy na Polskę jak na zwykłego sąsiada, z którym od czasu do czasu wpada w dyplomatyczny spór. Patrzy na nią jak na przeszkodę strategiczną. I właśnie dlatego Polska jest celem.
Z punktu widzenia Moskwy Polska jest dziś państwem szczególnie niewygodnym. Jest zapleczem logistycznym Ukrainy, jednym z kluczowych krajów wschodniej flanki NATO, ważnym uczestnikiem europejskiej debaty o bezpieczeństwie i jednym z tych państw, które najkonsekwentniej odrzucają rosyjską logikę stref wpływów. To nie jest dla Kremla drobiazg. W rosyjskim myśleniu imperialnym Europa Środkowo-Wschodnia nie jest przestrzenią suwerennych narodów mających własne interesy, tylko obszarem, który należy podporządkować, zneutralizować albo przynajmniej pozbawić podmiotowości. Polska stoi temu na drodze. Dlatego Rosja nie traktuje jej jak partnera. Traktuje ją jak problem.
Tego podejścia nie wymyślono wczoraj. Rosyjskie myślenie o Polsce i o całym regionie ma długie korzenie i od lat obraca się wokół tej samej obsesji: jak rozbić pas państw oddzielających Rosję od zachodniej Europy i utrudniających odbudowę imperialnej pozycji Moskwy. W rosyjskich koncepcjach geopolitycznych ten obszar bywa opisywany jako „kordon sanitarny”, czyli pas krajów, które mają blokować rosyjskie wpływy i uniemożliwiać układ z Niemcami czy szerzej z kontynentalną Europą na warunkach korzystnych dla Kremla. W tej logice Polska nie występuje jako normalne państwo z własnym prawem do bezpieczeństwa, lecz jako część przeszkody, którą należy osłabić, rozbić politycznie albo podporządkować.
Właśnie dlatego tak wielkie znaczenie w rosyjskiej strategii ma Ukraina. Nie tylko dlatego, że jest duża, ludna i ważna wojskowo, ale dlatego, że jej podporządkowanie otwiera drogę do dalszego nacisku na cały pomost bałtycko-czarnomorski. Rosja bez Ukrainy nie odbuduje imperialnej pozycji. Z Ukrainą wciągniętą do swojej strefy wpływów mogłaby znacznie łatwiej szantażować, destabilizować i zastraszać pozostałe państwa regionu, w tym Polskę. Kto nie rozumie tego związku, ten nie rozumie również, dlaczego Kreml tak agresywnie reaguje na każdą polską inicjatywę wzmacniającą Ukrainę, wschodnią flankę NATO czy regionalną współpracę bezpieczeństwa.
Moskwa od lat próbuje jednocześnie wmówić światu, że to właśnie Polska destabilizuje region. W rosyjskim przekazie Warszawa jest rzekomo rusofobiczna, podporządkowana Amerykanom, niezdolna do realizmu i przeszkadzająca Europie w „normalizacji” relacji z Rosją. To nie jest publicystyczna przesada, lecz stały motyw rosyjskiej propagandy i myślenia strategicznego. Polska ma w tej opowieści pełnić rolę awanturnika, który sabotuje porządek, bo nie chce pogodzić się z geopolityczną koniecznością. Dzięki temu agresor może pozować na stronę sprowokowaną, a państwo zagrożone przedstawiać jako źródło napięcia. To stary mechanizm Moskwy: najpierw stworzyć zagrożenie, potem odwrócić role, a na końcu mówić, że Rosja jedynie reaguje na cudzą wrogość.
Rosyjskie ultimatum z grudnia 2021 roku było wyjątkowo czytelnym pokazaniem tej logiki. Żądania Kremla wobec USA i NATO nie sprowadzały się tylko do spraw ukraińskich. Ich sens był szerszy: odepchnąć Zachód od Europy Wschodniej, zamknąć drogę dalszemu rozszerzeniu NATO, ograniczyć obecność wojskową Sojuszu w regionie i w praktyce uznać, że Europa Środkowo-Wschodnia ma funkcjonować jako strefa buforowa podporządkowana rosyjskim interesom bezpieczeństwa. Gdyby taki model został zaakceptowany, państwa takie jak Polska nie byłyby pełnoprawnymi uczestnikami ładu europejskiego, lecz przedmiotem targu między mocarstwami. To właśnie o to chodzi Rosji od lat: nie o równowagę, lecz o prawo do decydowania, gdzie kończy się cudza suwerenność.
Pełnoskalowa wojna przeciw Ukrainie od 2022 roku tylko zaostrzyła te procesy. Polska stała się dla Rosji jeszcze ważniejszym celem, bo przestała być jedynie politycznym przeciwnikiem, a stała się jednym z głównych filarów realnego wsparcia dla Kijowa. Przez Polskę biegną szlaki pomocy wojskowej i humanitarnej, Polska wzmacnia własną armię, naciska na twardszą politykę Zachodu wobec Moskwy i przypomina Europie rzeczy, które część zachodnich elit przez lata chciała ignorować. Kreml to widzi. I reaguje tak, jak reagują państwa imperialne, gdy napotykają opór: próbuje przeciwnika zużyć, rozregulować i osłabić.
Dlatego Rosja nie prowadzi wobec Polski jednej operacji, lecz kilka naraz. Pierwsza to wojna informacyjna. Jej celem jest zatruwanie debaty publicznej, podsycanie konfliktów, rozbijanie zaufania do instytucji i skłócanie Polaków z Ukraińcami. Nie chodzi o to, by polskie społeczeństwo nagle pokochało Rosję. To byłoby nierealne. Wystarczy, by część obywateli została zmęczona wojną, sfrustrowana kosztami pomocy dla Ukrainy, podatna na antyukraińskie resentymenty i coraz bardziej przekonana, że państwo kłamie, media manipulują, a cały system jest niewiarygodny. Rosja nie musi wygrać polskich serc. Wystarczy, że osłabi polską odporność.
Druga płaszczyzna to działania sabotażowe i dywersyjne. Ich sens jest prosty: uderzać w logistykę, transport, infrastrukturę krytyczną i poczucie bezpieczeństwa obywateli. W ostatnich latach polskie służby rozbiły kolejne siatki działające na rzecz Rosji, zajmujące się obserwacją obiektów strategicznych, montowaniem urządzeń śledzących, przygotowywaniem aktów dywersji, prowadzeniem działań dezinformacyjnych i szukaniem wykonawców gotowych do realizacji zadań za pieniądze. To nie jest już domena teorii. To jest praktyka rosyjskiej polityki wobec Polski. Jeszcze kilka lat temu wielu ludzi wzruszało ramionami, gdy mowa była o sabotażu czy agenturze. Pod koniec 2025 roku takie wzruszanie ramionami jest już po prostu odmianą politycznej ślepoty.
Trzecia płaszczyzna to cyberprzestrzeń i szerzej wojna technologiczna. Ataki phishingowe, kampanie DDoS, próby włamań, nasycanie przestrzeni cyfrowej fałszywymi treściami, wykorzystywanie nowych narzędzi do wpływania na nastroje społeczne – to wszystko nie jest dodatkiem do rosyjskiej strategii, lecz jej podstawowym narzędziem. Rosja dobrze rozumie, że nowoczesne państwo można osłabiać nie tylko czołgami, ale także przez jego sieci, systemy, media, telefony i codzienny obieg informacji. Jeśli dołożyć do tego zakłócenia systemów nawigacyjnych czy prowokacje w przestrzeni powietrznej, widać wyraźnie, że Moskwa testuje odporność Polski na wielu poziomach jednocześnie.
Czwarta płaszczyzna to presja graniczna i instrumentalizacja ludzi. Kryzys na granicy polsko-białoruskiej nie był spontanicznym zjawiskiem migracyjnym, lecz elementem wspólnej operacji Mińska i Moskwy. Jej celem było obciążenie polskiego państwa, wywołanie chaosu politycznego i moralnego, skłócenie społeczeństwa oraz dostarczenie propagandzie materiału do dalszych ataków. To był kolejny przykład tej samej logiki: nie frontalne uderzenie, lecz długotrwałe zużywanie przeciwnika przy pomocy narzędzi, które formalnie nie wyglądają jak wojna, ale politycznie pełnią dokładnie taką funkcję.
Wszystkie te działania służą jednemu celowi: stopniowemu osłabianiu państwa, jego zasobów, jego jedności i jego zdolności do długiego oporu. Kreml dobrze wie, że Polski nie da się złamać jednym ruchem. Można jednak próbować ją zmęczyć serią uderzeń poniżej progu otwartego konfliktu, podnosić koszty bezpieczeństwa, przeciążać instytucje i rozhuśtywać debatę publiczną.
Rosja patrzy dziś na Polskę nie tylko jak na cel, ale i jak na ostrzeżenie dla całego regionu. Moskwa chce pokazać, że państwo stawiające na silną armię, twarde zakorzenienie w Zachodzie, regionalną podmiotowość i konsekwentny opór wobec imperializmu będzie poddawane presji, infiltracji i kampaniom destabilizacyjnym. W tym sensie Polska jest zarazem realną przeszkodą strategiczną i poligonem rosyjskich metod.
Najgorsze, co można dziś zrobić, to nadal mówić o tych sprawach półgębkiem. Nie mamy do czynienia z „nieporozumieniami”, „napięciami” czy „sporem narracyjnym”. Mamy do czynienia z konsekwentną, wielodomenową operacją wrogiego państwa imperialnego przeciwko Polsce. Państwa, które nie uznaje podmiotowości naszego regionu, traktuje Ukrainę jako teren do odzyskania, a Polskę jako kraj do osłabienia. Kto pod koniec 2025 roku nadal tego nie widzi, ten nie jest umiarkowany ani ostrożny. Jest po prostu ślepy.
Polska powinna odpowiedzieć na to bez paniki, ale też bez złudzeń. Potrzebuje silniejszych służb, sprawniejszego kontrwywiadu, lepszej ochrony infrastruktury, większej odporności cyfrowej i państwa, które umie nazywać agresję po imieniu. Rosja liczy na Polskę zmęczoną, skłóconą i reaktywną. Tym bardziej Polska musi być chłodna, odporna i konsekwentna. W polityce międzynarodowej najdroższe bywają nie błędy, lecz iluzje. A jedną z najgłupszych iluzji ostatnich lat było przekonanie, że Rosja zatrzyma się sama, jeśli tylko nie będzie się jej zbyt wyraźnie przeszkadzać.
