Ryszard Kapuściński – mądrość i prostota

4 kwi 2022

90 rocznica urodzin Ryszarda Kapuścińskiego minęła w marcu tego roku. Po jego śmierci w 2007 roku pojawiły się wokół niego kontrowersje, po pierwsze natury „lustracyjnej”, jako że przypadło to na czas ofensywy władzy PiS w tym zakresie. Po drugie, pojawiły się też wątpliwości, czy wybitny reporter i pisarz oddawał w swoich książkach rzeczywiste zdarzenia, czy też przynajmniej ich część była literackim zmyśleniem.

Nie zmieniało to najwyższej oceny jego literackiej klasy, ale wywoływało pytanie o autorską uczciwość i autentyczność formy jaką jest reportaż. W 2010 roku ukazała się jego biografia autorstwa Stasińskiego, ale w tym samym niemal momencie doszło do katastrofy smoleńskiej i Kapuściński zszedł na daleki plan. Pozostała po nim jednak wspaniała literatura, tak wybitne tytuły jak „Chrystus z karabinem na ramieniu”, „Cesarz”, „Heban”, „Podróże z Herodotem” czy kapitalny cykl „Lapidariów”. Tym razem otrzymaliśmy niewielką książeczkę, która jest owocem rozmowy, jaką mieszkający w USA fotografik Czesław Czapliński przeprowadził z Ryszardem Kapuścińskim. Rozmówca porusza z pisarzem cały pakiet tematów, od opowieści o początkach jego pracy dziennikarskiej i reporterskiej, przez uwagi o naturze i uwarunkowaniach pracy pisarskiej i reporterskiej, o poezji, która była pierwszą w życiu jego formą ekspresji, o teatrze, fotografice, Trzecim Świecie, Ameryve, Rosji i wejściu świata w XXI wiek. Szczególnie interesujące są uwagi Kapuścińskiego na temat współczesnej roli pisarza, różnic w uwarunkowaniach jego pracy w USA i w Europie (za oceanem jest on tylko samotnym producentem książek, w Europie bywa autorytetem moralnym czy społecznym), o słabości rynku wydawniczego i jego kurczeniu się pod naporem nowoczesnych technologii medialnych. Pisarz mówi też o narastającej rozbieżności między literaturą masową, popularną a wysokoartystyczną, o coraz większej trudności w utrzymaniu się z pisania. Opowiada o swojej metodzie pracy literackiej, która zaczyna się od znalezienia dla treści właściwej formy. Mówi też o podróży, jako jemu właściwej formie przeżywania świata i egzystencji. Poezję nazywa „inną organizacją języka” i podkreśla jej istotną nieprzekładalność na inne języki.
O Trzecim Świecie, a szczególnie o jego segmencie jakim jest Afryka mówi, że zmienia się tylko na gorsze. Amerykę widzi jako najbardziej zapracowany i najbardziej ruchliwy kraj świata, przy którym nawet zachodnia Europa wydaje się być senną i niespieszną krainą. Co do Rosji, to z punktu widzenia obecnego czasu lektury, uwagi o niej są już tylko zaprzeszłe. Rozmowa odbyła się w czasach Gorbaczowa, czyli może nawet około trzydziestu lat temu i Rosja zdawała się być wtedy niegroźnym już dla innych kolosem na glinianych nogach.
To co zwraca uwagę przy lekturze zapisu tej rozmowy, to klarowna mądrość Kapuścińskiego, jego pełen szlachetnej prostoty język, jego zdolność do opisywania skomplikowanego świata zrozumiałym językiem, do tego piękną polszczyzną. Gorąco polecam te lekturę.
Czesław Czapliński, Ryszard Kapuściński – „Życie w podróży, życie jako podróż. Rozmowy”, „Czytelnik”, Warszawa 2022, ISBN 978-83-07-03515-4

Najnowsze

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Negocjacje pokojowe dotyczą nie tylko przyszłości Ukrainy, lecz całego europejskiego systemu bezpieczeństwa. Rosja żąda ograniczenia obecności NATO na wschodniej flance, utrzymania Ukrainy poza Sojuszem i możliwych ustępstw innych państw. USA rozważają członkostwo Ukrainy w NATO w zamian za wycofanie z Donbasu. Polska powinna aktywnie bronić swoich interesów.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

W Polsce na cukrzycę choruje ponad trzy miliony osób, a pięć milionów może mieć stan przedcukrzycowy. Tekst wskazuje na nierówności w dostępie do terapii, zwłaszcza ograniczenie refundacji pomp insulinowych do 26. roku życia. Zapowiadane zniesienie limitu od 2027 roku jest krokiem naprzód, lecz potrzebne są także właściwa diagnostyka, wsparcie psychologiczne i powszechna dostępność leczenia.

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Awaria przestarzałych systemów telekomunikacyjnych FAA doprowadziła 13 listopada 2026 roku do czterogodzinnego wstrzymania startów w USA i niemal 10 tysięcy odwołanych lotów. Incydent ujawnił wieloletnie zaniedbania modernizacyjne, mimo wcześniejszych ostrzeżeń GAO. Nie potwierdzono związku z awarią Microsoftu ani cyberataku, jednak wydarzenia podkreślają strategiczne znaczenie odpornej infrastruktury cyfrowej.

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Ponad 1500 samorządowców może stracić możliwość ubiegania się o reelekcję w 2029 roku. Zwolennicy zniesienia limitu przekonują, że władzę powinni rozstrzygać wyborcy, lecz problem sięga głębiej: wieloletnie rządy mogą zamieniać gminy w lokalne układy, gdzie lojalność wypiera kompetencje, a urząd zaczyna przypominać prywatne dziedzictwo. Obywatele częściej popierają ograniczenia niż ich likwidację. Rozsądnym kompromisem mogłyby być trzy kadencje, czyli piętnaście lat. Sama rotacja jednak nie wystarczy bez jawności, niezależnych mediów i realnej kontroli. Samorząd potrzebuje ciągłości, ale nie dożywotnich gospodarzy.

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Polskie dzieci spędzają w internecie niemal pięć godzin dziennie, często stykając się z patostreamingiem, cyberprzemocą i treściami seksualnymi. Autor wskazuje na nieskuteczną ochronę platform, polityczne sprzeczności oraz potrzebę wsparcia szkół i rodziców. Krytykuje prezydenckie weto ustawy cyfrowej, podkreślając konieczność połączenia ochrony dzieci z wolnością słowa.

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Rozmowy USA z Rosją i Ukrainą uwidaczniają brak wspólnego stanowiska Europy wobec wojny. Państwa UE spierają się o wybór wysłannika, podczas gdy Polska domaga się udziału w negocjacjach i ochrony interesów wschodniej flanki. Trwały pokój powinien gwarantować suwerenność Ukrainy, bezpieczeństwo regionu oraz odrzucać politykę stref wpływów.

Sprawdź również

Wielkie granie w innej siedzibie

Wielkie granie w innej siedzibie

Szalone Dni Muzyki znalazły swój dom. Nowe otwarcie spodobało się publiczności. Można się było nieco obawiać, jak tegoroczne Szalone Dni Muzyki odnajdą się i zaklimatyzują w zupełnie nowym miejscu. A przede wszystkim: jak tę zmianę powita publiczność, przyzwyczajona...

MOŻESZ TAK. I TAK TEŻ MOŻESZ!

MOŻESZ TAK. I TAK TEŻ MOŻESZ!

14. Festiwal Kultury bez Barier | 13–18 października 2026 175 wydarzeń. Ponad 20 miast. Spektakle, filmy, koncerty, wystawy, spacery i warsztaty. Od 13 do 18 października po raz czternasty Festiwal Kultury bez Barier pokazuje, że nie ma jednego właściwego sposobu na...