Kulisy narodzin współczesności

6 wrz 2022

Trwają przygotowania do kolejnej rocznicy I Zjazdu „Solidarności”. To już 41 lat. Jego uczestników jest coraz mniej. Aktywnych zupełnie mało. Trzeba by przyjąć, że dziś, statystycznie, to panie i panowie raczej po siedemdziesiątce. Więc pamięć już być może nie taka, fakty jakoś same się przeinaczają…

Zwłaszcza te, o których nikt nie przypomina, bo jakoby są nieistotne przy historycznym znaczeniu Zjazdu. Historia w ogóle zajmuje się tylko „wielkimi” sprawami, tchnie powagą i namaszczeniem, pomijając, nie wiedzieć dlaczego, kulisy, wydarzenia towarzyszące, które, tak twierdzę, mają znaczenie może wcale nie mniej istotne, od tych monumentalnych decyzji i ich skutków. Zresztą na decyzje podstawowe wpływa szereg przyczyn drobnych wręcz. Jeśli kogoś bardzo boli ząb to nie myśli jasno i trzeźwo o wielkiej polityce, ale o tym, jak ów ból uśmierzyć. Jeśli kogoś zdradził akurat współmałżonek to wielki decydent myśli o rewanżu lub swoim losie, a nie o dobrobycie narodu; na przykład. A może trzeba komuś dowalić mocno, ale nieoficjalnie, nawet kosztem realizacji idei? I tak dalej i tak dalej. Przysłowiowy nos Kleopatry, kompleks niskiego wzrostu Napoleona, (i może nie tylko Napoleona?), urażone ambicje tego i owego mają swoje niebagatelne znaczenie dla podejmowanych decyzji i działań. Z tego wniosek, że owe imponderabilia wpływają również na wielkie sprawy i poczynania, czyli oddziałują na nie. Tworzą tło. Stwarzają koloryt. Decydują o atmosferze.

I teraz właśnie o nich, jako uczestnik I Zjazdu, począwszy od mszy inauguracyjnej celebrowanej przez kardynała Glempa, aż do bardzo dziwnego, zagadkowego wręcz zakończenia przez L. Wałęsę.

A więc (można zacząć od „a więc’” ) najpierw otoczenie gdańskiej hali Oliwii, w której przebiegał Zjazd. „Poinformowanie członków związku o obradach i wynikach I tury Zjazdu jest złe, jeśli nie wręcz fatalne” pisała zjazdowa gazeta ”Głos Wolny” nr 14 z 28 września 1981 r. Za to, w jej miejsce tryumfowała propaganda. Na dwu poziomach na zewnątrz hali handlowano wszelkiej maści materiałami agitacyjnymi. Najprzeróżniejsze solidarnościowe biuletyny, tygodniki, ulotki, książki, znaczki, plakaty. W większości tanio i dużo. Zawrotną natomiast na owe czasy cenę 300 zł osiągnął miesięcznik MKR Solidarność z Rzeszowa zatytułowany „W ryj”. Nie w mordę (wiadomo kogo), nie w pysk, ale po prostu w ryj. Na stronie tytułowej czołgi, pożary, uciekający ludzie. Było wiele plakatów. Na nich paskudne i mocno agresywne karykatury ówczesnych przywódców, wezwania do strajków, stylizowane na piszczele kościotrupa rysunki z napisem „rezultaty IX Zjazdu PZPR”. Materiały propagandowe sprzedawano również bezpośrednio z samochodów. Wytworzyła się osobliwa moda na znaczki. Noszono je w klapach marynarek, na kapeluszach, na rękawach. Całe kolekcje. W znaczku symbolizującym Zjazd niektórzy dopatrywali się ukrytej gwiazdy Syjonu. Żartowano, że jest nawet znaczek Matki Boskiej z Wałęsą w klapie. Sama matka Boska Częstochowska też była przedmiotem handlu.

Po interwencji zniesmaczonych delegatów bazarek nieco uporządkowano. Wyższy poziom zarezerwowano dla poważniejszych wydawnictw typu „Nowa”, programów partyjnych, np. KPN, dla książki Who ist who, opracowań o Katyniu itp. Wspomniana już gazeta zjazdowa informowała: „Kwitnie swobodne życie bazarowe. Nabrałby się jednak ten, kto by sądził, że na tej giełdzie nie ma surowych reguł. Tak naprawdę tylko ci, którzy są „w układzie” mogą tu sprzedawać. Układem zaś zarządza Biuro Organizacyjne Zjazdu”.

Kuluary Zjazdu prezentowały się poważniej. Nazywano je nieoficjalnie księstwem Kuronia. Ten zresztą przyznał się w swojej książce „Gwiezdny czas”, że głównie pracował w kuluarach” (str. 229). Rozchełstany, zgrzany, ciągle z papierosem w ręku, otoczony wianuszkiem delegatów pracował. Nieraz ostro. Np. w sprawie umieszczenia w Statucie NSZZ kwestii o kierowniczej roli partii. Był za. Podobnie jak i Karol Modzelewski, co nie wszystkim się podobało. Leciały pod jego adresem ostre inwektywy i wulgaryzmy. Nie przebierali też w zachowaniu i prezentowaniu postaw zwolennicy Gwiazdy, jako przyszłego przewodniczącego związku. Obiecywali, że każdemu, kto będzie przeciw „paluszki poucinamy, rączki połamiemy”. W końcu Wałęsa zagroził, że napisze list do Prezydium Zjazdu z prośbą o odczytanie go. W ogóle w kulisach trwała permanentna walka wyborcza kandydatów na stanowisko szefa naczelnego „Solidarności” Już w trzecim dniu Zjazdu K. Modzelewski, jeden z najinteligentniejszych jego uczestników (w moim mniemaniu) stwierdził, że Zjazd przebiega w warunkach nienormalnych i nie ma potrzeby udowadniania, że poza salą nic się nie dzieje. Jego stwierdzenie nigdzie nie zostało umieszczone. Zaś Wałęsa trzy dni później zabrał dwukrotnie głos (raz poza kolejnością, z sali), na tenże temat perorując: „Jak można dopuszczać do pajacowania…podpuszczają nas. Zauważcie kto podpuszcza, bo ja to ujawnię, jak przyjdzie czas. Nie wykończyła mnie władza, UB, areszty, ale wy mnie państwo wykończycie”.

Atmosfera kuluarowa to były nieustające sprzeczki, skakanie sobie do gardeł nieomalże, obnażanie sympatii i antypatii. Można się było dowiedzieć, że Wałęsa to przede wszystkim bezpardonowy, oschły człowiek. Kuroń – to ch… który zniszczył ZHP i nigdy nie pracował, zaś dziennikarze to w większości agenci obcych wywiadów (co było bardzo bliskie prawdy). Tylko skąd o tym ostatnim fakcie wiedzieli?

Nie obywało się także bez humorystycznych sytuacji. Oto pewnego dnia do loży z napisem „Delegacja rządowa” przyszedł J. Kuroń i oparł się o ów napis. Sala natychmiast to zauważyła i rechocząc (przepraszam za wyrażenie) stwierdziła: No, Kuroń już w loży rządowej.

Goście Zjazdu również wpływali na tworzenie ‘odpowiedniej’ atmosfery. Nie mało zamieszania wzbudzała swoją obecnością A. Walentynowicz, która nie była delegatem, lecz gościem zaproszonym, ale dużo opowiadała o swoich pobytach zagranicznych, znajomościach na najwyższych szczeblach, rozmowach z wielkimi politykami. Zapewne nie wszyscy wiedzieli, że Walentynowicz była usunięta z władz gdańskiego regionu „S” za szkodliwe i niewłaściwe reprezentowanie go za granicą.

Wielu delegatów pytało – kto finansował owe wojaże? Występowała jednoznacznie przeciwko kandydaturze L. Wałęsy na przewodniczącego Związku.

Duże wrażenie i zamieszanie zrobił występ znanego ekonomisty prof. E. Lipińskiego, który ogłosił z trybuny Zjazdu likwidację KOR, kontynuację jego dzieła przez „S” i złożył mu podziękowanie. Postanowiono podjąć w tej sprawie uchwałę. Nie przeszła. Wybitny członek KOR, J.J. Lipski po usłyszeniu rezultatów głosowania dostał zawału i został odwieziony do szpitala. Po kilku dniach sprawę wznowiono. Tym razem z dodatnim rezultatem.

Zaproszonej delegacji rządowej dwukrotnie zakładano w loży podsłuch. Raz była to kamera filmowa, która przez cały czas nic nie nakręcała, co wzbudziło podejrzenie członka tejże, Jacka R. , który ją rozmontował. Po zmianie pilnujących delegację, co miało być niejako reakcją na złożoną skargę, pojawił się aparat fotograficzny, którym nikt z nowej obstawy nie zrobił ani jednego zdjęcia. Ale jego przeznaczenie było już oczywiste, a trzyosobowa delegacja rządowa czasem, jakoby niechcący, mówiła do aparatu to, co chciała, aby usłyszano.

Wszystko, o czym napisałem to fakty, których doświadczyłem, co znaczy, że je widziałem lub słyszałem. Jak np. celowe nieobecności całych delegacji regionalnych przy rozpatrywaniu pewnych kwestii lub ostentacyjny brak braw, podczas kiedy prawie cała hala wiwatowała. Kuluary żyły również pogłoskami, plotkami, rozmówkami, nieoficjalnymi informacjami. Na przykład rozpatrywano dziwne długie nieobecności Lecha Wałęsy, strajk(?) drukarzy pracujących dla Zjazdu zakończony przemocą fizyczną. Osobną i niezweryfikowaną przeze mnie informacją była pogłoska o stoczniowcach, którzy wybierali się do hali Oliwii, aby „przypomnieć” delegatom we właściwy sobie sposób, po co tu przyjechali. Ponoć sprawę zażegnał Wałęsa. W każdym razie niespodziewanie, i ku ogólnemu zdziwieniu, oznajmił delegatom, że Zjazd uważa za zakończony, ponieważ …halę trzeba przygotować na rozgrywki hokejowe. Była pierwsza połowa października 1981 roku. Rozgrywki hokejowe zaczynają się zimą.

Najnowsze

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Negocjacje pokojowe dotyczą nie tylko przyszłości Ukrainy, lecz całego europejskiego systemu bezpieczeństwa. Rosja żąda ograniczenia obecności NATO na wschodniej flance, utrzymania Ukrainy poza Sojuszem i możliwych ustępstw innych państw. USA rozważają członkostwo Ukrainy w NATO w zamian za wycofanie z Donbasu. Polska powinna aktywnie bronić swoich interesów.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

W Polsce na cukrzycę choruje ponad trzy miliony osób, a pięć milionów może mieć stan przedcukrzycowy. Tekst wskazuje na nierówności w dostępie do terapii, zwłaszcza ograniczenie refundacji pomp insulinowych do 26. roku życia. Zapowiadane zniesienie limitu od 2027 roku jest krokiem naprzód, lecz potrzebne są także właściwa diagnostyka, wsparcie psychologiczne i powszechna dostępność leczenia.

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Awaria przestarzałych systemów telekomunikacyjnych FAA doprowadziła 13 listopada 2026 roku do czterogodzinnego wstrzymania startów w USA i niemal 10 tysięcy odwołanych lotów. Incydent ujawnił wieloletnie zaniedbania modernizacyjne, mimo wcześniejszych ostrzeżeń GAO. Nie potwierdzono związku z awarią Microsoftu ani cyberataku, jednak wydarzenia podkreślają strategiczne znaczenie odpornej infrastruktury cyfrowej.

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Ponad 1500 samorządowców może stracić możliwość ubiegania się o reelekcję w 2029 roku. Zwolennicy zniesienia limitu przekonują, że władzę powinni rozstrzygać wyborcy, lecz problem sięga głębiej: wieloletnie rządy mogą zamieniać gminy w lokalne układy, gdzie lojalność wypiera kompetencje, a urząd zaczyna przypominać prywatne dziedzictwo. Obywatele częściej popierają ograniczenia niż ich likwidację. Rozsądnym kompromisem mogłyby być trzy kadencje, czyli piętnaście lat. Sama rotacja jednak nie wystarczy bez jawności, niezależnych mediów i realnej kontroli. Samorząd potrzebuje ciągłości, ale nie dożywotnich gospodarzy.

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Polskie dzieci spędzają w internecie niemal pięć godzin dziennie, często stykając się z patostreamingiem, cyberprzemocą i treściami seksualnymi. Autor wskazuje na nieskuteczną ochronę platform, polityczne sprzeczności oraz potrzebę wsparcia szkół i rodziców. Krytykuje prezydenckie weto ustawy cyfrowej, podkreślając konieczność połączenia ochrony dzieci z wolnością słowa.

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Rozmowy USA z Rosją i Ukrainą uwidaczniają brak wspólnego stanowiska Europy wobec wojny. Państwa UE spierają się o wybór wysłannika, podczas gdy Polska domaga się udziału w negocjacjach i ochrony interesów wschodniej flanki. Trwały pokój powinien gwarantować suwerenność Ukrainy, bezpieczeństwo regionu oraz odrzucać politykę stref wpływów.

Sprawdź również

Putin chce Polski słabej i podzielonej. Kreml wykorzystuje polską wojnę polityczną, by wypchnąć NATO z naszego kraju

Putin chce Polski słabej i podzielonej. Kreml wykorzystuje polską wojnę polityczną, by wypchnąć NATO z naszego kraju

Rosja nie ukrywa już swoich zamiarów wobec Polski. Podczas negocjacji w Abu Zabi Kreml ponownie zażądał ograniczenia obecności wojsk NATO w państwach, które przystąpiły do Sojuszu po 1997 roku. Na tej liście znajduje się Polska. Jednocześnie rosyjska propaganda...

Żółty Październik

Żółty Październik

W lipcu 1949 roku wiceprzewodniczący Komunistycznej Partii Chin Liu Shaogi odwiedził Moskwę. Stalin potraktował go jak wasala. Pokazał mu mapę Europy i Azji. Potem pouczył, że nowa Chińska Republika Ludowa nie będzie wtrącać do spraw Europy Środkowo-Wschodniej. Nie...