Oni wybierają, wy ryzykujecie

18 paź 2022

Słyszymy czasem, że żyjemy w społeczeństwie wyboru i ryzyka. Przykładowo, każdy może sobie wybrać ścieżkę kariery, a ci, którzy najwięcej przy tym ryzykują, powinni być później najhojniej wynagradzani. Dlatego szefowie wielkich firm dostają bajońskie sumy – poszli ryzykowniejszą ścieżką. 

Problem polega na tym, że – jak powiada słoweński filozof Slavoj Žižek – kto inny wybiera, a kto inny ponosi ryzyko. Weźmy Stany Zjednoczone, bardzo często najlepszy przykład wypaczeń obecnego systemu. Gdy wybuchła tam pandemia, amerykański rząd przeznaczył setki miliardów dolarów na ratowanie megakorporacji. To był drugi taki hojny prezent w ciągu trzech lat. Poprzednim były miliardowe obniżki podatków od wujka Trumpa. Zarządy korporacyjne podjęły wtedy wybór: wydały dodatkowe pieniądze nie na inwestycje, nie na pensje dla szeregowych pracowników, ale na skupywanie własnych akcji, aby szybko podnieść wpływy udziałowców. Czy wiązało się z tym jakieś ryzyko? Nie bardzo. Ryzyko ponosili raczej podatnicy i pracownicy niższego szczebla, którzy tracili pracę w pandemii, a teraz mogą ją stracić w wyniku polityki antyinflacyjnej. Czyli ci, którzy nie mieli żadnego wyboru: nie do nich należała decyzja, na co pójdzie podarek Trumpa. 

Podobnie miały się sprawy podczas kryzysu finansowego z 2008 roku. Finansiści urządzili sobie światowe kasyno z rynku nieruchomości, a gdy zaczęło się ono sypać, w najgorszym wypadku odchodzili z odprawami na dziesiątki milionów dolarów. Kiedy dochodzisz do najwyższych stanowisk kierowniczych w dużej korporacji, to po prostu nie ma takiej decyzji, która nie skończyłaby się dla ciebie wielomilionowym bonusem. I to niezależnie od sytuacji – pandemia, inflacja czy recesja. Jest zawsze wybór, ale bez ryzyka. Odwrotnie wygląda sytuacja zwykłych pracowników. Wracając do przykładu kryzysu finansowego – realne płace stały od lat w miejscu, wiec jedynym sposobem na zakup domu było dla niech wzięcie kredytu. Ryzyko bez prawdziwego wyboru. 

Czy Polska, aż tak bardzo się różni pod tym względem? Nie mamy wprawdzie takiego natężenia bogatych prezesów i finansistów, mamy za to masę pogardzanych ludzi, którzy muszą się mierzyć z konsekwencjami wyborów, na które mają niewielki wpływ. Wielu „ekspertów” uważa, że nie ma innej drogi do walki z inflacją, jak doprowadzenie do zwiększenia bezrobocia. Oczywiście, to nie ich posady są zagrożone likwidacją. Największe ryzyko takiej polityki gospodarczej ponoszą ludzie na samym dole drabiny społecznej. Ci sami, którzy muszą na co dzień słuchać, że poszli łatwiejszą, bezpieczniejszą ścieżką. To oni też najsilniej odczuwają skutki kartonowego państwa, chociaż to nie oni sponsorują te wszystkie think tanki, które zalecają cięcia wydatków publicznych, ani nie oni brylują w mediach, sprzeciwiając się choćby minimalnej podwyżce podatków dla najzamożniejszych. 

Nie wiem, czy jest w Polsce bardziej ryzykowna ścieżka, niż zostanie zwykłym pracownikiem – w szczególności takim, który odgrywa niezbędną rolę dla społeczeństwa: jest nauczycielem, pielęgniarką czy ratowniczką medyczną. Jeżeli chcemy kogoś wychwalać i nagradzać za ryzyko, to właśnie ich. 

Najnowsze

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Negocjacje pokojowe dotyczą nie tylko przyszłości Ukrainy, lecz całego europejskiego systemu bezpieczeństwa. Rosja żąda ograniczenia obecności NATO na wschodniej flance, utrzymania Ukrainy poza Sojuszem i możliwych ustępstw innych państw. USA rozważają członkostwo Ukrainy w NATO w zamian za wycofanie z Donbasu. Polska powinna aktywnie bronić swoich interesów.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

W Polsce na cukrzycę choruje ponad trzy miliony osób, a pięć milionów może mieć stan przedcukrzycowy. Tekst wskazuje na nierówności w dostępie do terapii, zwłaszcza ograniczenie refundacji pomp insulinowych do 26. roku życia. Zapowiadane zniesienie limitu od 2027 roku jest krokiem naprzód, lecz potrzebne są także właściwa diagnostyka, wsparcie psychologiczne i powszechna dostępność leczenia.

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Awaria przestarzałych systemów telekomunikacyjnych FAA doprowadziła 13 listopada 2026 roku do czterogodzinnego wstrzymania startów w USA i niemal 10 tysięcy odwołanych lotów. Incydent ujawnił wieloletnie zaniedbania modernizacyjne, mimo wcześniejszych ostrzeżeń GAO. Nie potwierdzono związku z awarią Microsoftu ani cyberataku, jednak wydarzenia podkreślają strategiczne znaczenie odpornej infrastruktury cyfrowej.

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Ponad 1500 samorządowców może stracić możliwość ubiegania się o reelekcję w 2029 roku. Zwolennicy zniesienia limitu przekonują, że władzę powinni rozstrzygać wyborcy, lecz problem sięga głębiej: wieloletnie rządy mogą zamieniać gminy w lokalne układy, gdzie lojalność wypiera kompetencje, a urząd zaczyna przypominać prywatne dziedzictwo. Obywatele częściej popierają ograniczenia niż ich likwidację. Rozsądnym kompromisem mogłyby być trzy kadencje, czyli piętnaście lat. Sama rotacja jednak nie wystarczy bez jawności, niezależnych mediów i realnej kontroli. Samorząd potrzebuje ciągłości, ale nie dożywotnich gospodarzy.

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Polskie dzieci spędzają w internecie niemal pięć godzin dziennie, często stykając się z patostreamingiem, cyberprzemocą i treściami seksualnymi. Autor wskazuje na nieskuteczną ochronę platform, polityczne sprzeczności oraz potrzebę wsparcia szkół i rodziców. Krytykuje prezydenckie weto ustawy cyfrowej, podkreślając konieczność połączenia ochrony dzieci z wolnością słowa.

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Rozmowy USA z Rosją i Ukrainą uwidaczniają brak wspólnego stanowiska Europy wobec wojny. Państwa UE spierają się o wybór wysłannika, podczas gdy Polska domaga się udziału w negocjacjach i ochrony interesów wschodniej flanki. Trwały pokój powinien gwarantować suwerenność Ukrainy, bezpieczeństwo regionu oraz odrzucać politykę stref wpływów.

Sprawdź również

Putin chce Polski słabej i podzielonej. Kreml wykorzystuje polską wojnę polityczną, by wypchnąć NATO z naszego kraju

Putin chce Polski słabej i podzielonej. Kreml wykorzystuje polską wojnę polityczną, by wypchnąć NATO z naszego kraju

Rosja nie ukrywa już swoich zamiarów wobec Polski. Podczas negocjacji w Abu Zabi Kreml ponownie zażądał ograniczenia obecności wojsk NATO w państwach, które przystąpiły do Sojuszu po 1997 roku. Na tej liście znajduje się Polska. Jednocześnie rosyjska propaganda...

Żółty Październik

Żółty Październik

W lipcu 1949 roku wiceprzewodniczący Komunistycznej Partii Chin Liu Shaogi odwiedził Moskwę. Stalin potraktował go jak wasala. Pokazał mu mapę Europy i Azji. Potem pouczył, że nowa Chińska Republika Ludowa nie będzie wtrącać do spraw Europy Środkowo-Wschodniej. Nie...