Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych popiera rozpoczęcie procesu ratyfikacji Zrewidowanej Europejskiej Karty Społecznej, ale sprzeciwia się wyłączaniu części jej postanowień. OPZZ oczekuje zmian dotyczących czasu pracy, wynagrodzeń, bezpieczeństwa zatrudnionych, dialogu społecznego i polityki mieszkaniowej.
Stanowisko z 17 lipca zostało przekazane minister rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszce Dziemianowicz-Bąk w odpowiedzi na przygotowany przez resort projekt wniosku o ratyfikację Karty.
OPZZ podkreśla, że ratyfikacja powinna prowadzić do konkretnych zmian w prawie, a nie ograniczać się do formalnego zobowiązania Polski do przestrzegania europejskich standardów.
Pierwszym postulatem jest przegląd przepisów dotyczących czasu pracy. Chodzi między innymi o korzystniejsze rozliczanie dyżurów pełnionych w domu, ograniczenie długich okresów rozliczeniowych oraz rozpoczęcie prac nad skróceniem tygodniowego wymiaru pracy.
Do Kodeksu pracy miałoby także trafić prawo do odłączenia się, pozwalające zatrudnionym nie odpowiadać po godzinach na służbowe wiadomości, telefony i polecenia. Zdaniem autorów stanowiska obecne regulacje nie zapewniają wyraźnego oddzielenia pracy od czasu wolnego.
Zmiany powinny objąć również bezpieczeństwo i higienę pracy. Ochroną należałoby objąć nie tylko pracowników zatrudnionych na umowach o pracę, lecz także osoby pracujące za pośrednictwem platform, samozatrudnione i ekonomicznie zależne oraz wykonujące obowiązki na podstawie umów cywilnoprawnych.
OPZZ postuluje ponadto wprowadzenie obowiązku oceny ryzyka psychospołecznego w miejscu pracy. Pracodawcy mieliby uwzględniać takie zagrożenia jak stres, przeciążenie, presja czasu, agresja, mobbing i wypalenie zawodowe. Obowiązujące przepisy BHP nie nakładają dziś wprost obowiązku monitorowania tych czynników.
Płaca powinna zapewniać godne życie
Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych nie zgadza się z oceną resortu, że obecna płaca minimalna, rozpatrywana łącznie ze świadczeniami społecznymi, zapewnia pracownikom godziwy standard życia.
Osoby otrzymujące najniższe wynagrodzenie przeznaczają znaczną część dochodów na mieszkanie, energię i żywność. Ogranicza to możliwość finansowania leczenia, edukacji, kultury, wypoczynku oraz tworzenia oszczędności.
Według danych przytoczonych w stanowisku wskaźnik ubóstwa pracujących wyniósł w Polsce w 2025 roku 8,4 proc., wobec średniej unijnej na poziomie 8,3 proc. Zdaniem OPZZ świadczenia społeczne powinny uzupełniać dochody gospodarstw domowych, a nie rekompensować niski poziom płac.
Porozumienie proponuje pełne wdrożenie unijnych przepisów dotyczących adekwatnych wynagrodzeń minimalnych i przejrzystości płac, coroczne negocjacje w sprawie wzrostu wynagrodzeń w przedsiębiorstwach oraz stworzenie nowego systemu płac w sektorze publicznym.
Zmian wymagają także zasady rekompensowania nadgodzin. OPZZ proponuje, aby za każdą godzinę pracy nadliczbowej przysługiwało półtorej godziny wolnego, niezależnie od tego, kto wystąpił z wnioskiem o taką formę rozliczenia.
Silniejsze związki i rokowania zbiorowe
Przyjęcie Karty powinno również wzmocnić prawo do tworzenia związków zawodowych i prowadzenia rokowań zbiorowych. OPZZ zwraca uwagę, że część pracodawców żąda pełnej dokumentacji dotyczącej powstania organizacji związkowej, a następnie wykorzystuje jej brak do odmowy współpracy.
Zastrzeżenia dotyczą również dostępu do informacji i konsultacji. W wielu zakładach związki otrzymują potrzebne dane z opóźnieniem, a rozmowy odbywają się już po podjęciu decyzji przez pracodawcę albo mają jedynie formalny charakter.
W stanowisku znalazł się również postulat zwiększenia nakładów na szkolenia zawodowe i aktywną politykę rynku pracy. OPZZ wskazuje ponadto na prognozowany spadek relacji przyszłych emerytur do wcześniejszych zarobków oraz zbyt niski poziom zasiłku dla bezrobotnych.
Sprzeciw wobec wyłączenia części przepisów o prawie do mieszkania
Szczególne zastrzeżenia budzi planowane pominięcie części postanowień dotyczących prawa do mieszkania, w tym zobowiązania państwa do zapobiegania bezdomności i jej stopniowego ograniczania.
OPZZ domaga się długoterminowej i odpowiednio finansowanej polityki mieszkaniowej, która zwiększy podaż dostępnych cenowo mieszkań komunalnych, społecznych, spółdzielczych i przeznaczonych na wynajem. Postuluje także zmiany podatkowe ograniczające spekulacyjne inwestowanie w nieruchomości, które przyczynia się do wzrostu cen i zmniejszenia dostępności mieszkań.
Porozumienie apeluje do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o ponowne przeanalizowanie postanowień, które mają zostać wyłączone z ratyfikacji, oraz przedstawienie szczegółowego uzasadnienia tej decyzji.
OPZZ chce również ratyfikacji protokołu umożliwiającego organizacjom pracowników i pracodawców składanie skarg zbiorowych do Europejskiego Komitetu Praw Społecznych. Porozumienie zadeklarowało także gotowość do dalszych prac z rządem i organizacjami pracodawców w ramach Rady Dialogu Społecznego.
Pełna treść stanowiska OPZZ w sprawie ratyfikacji Zrewidowanej Europejskiej Karty Społecznej.
