Symboliczne zwycięstwo Gruzji. Rosja wezwana do zapłaty 253 milionów euro odszkodowania

15 paź 2025

Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że ustanowione przez Rosję po wojnie z Gruzją linie demarkacyjne naruszyły prawa tysięcy mieszkańców Abchazji i Osetii Południowej. Choć sąd przyznał Gruzinom ponad ćwierć miliarda euro rekompensaty, Kreml zapowiedział, że wyroku nie wykona.

Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu skazał we wtorek, 14 października, Federację Rosyjską na wypłatę ponad 253 milionów euro odszkodowania na rzecz Gruzji. Sprawa dotyczy konsekwencji wojny z 2008 roku oraz łamania praw człowieka na terenach dwóch separatystycznych regionów – Abchazji i Osetii Południowej – wspieranych przez Moskwę.

Trybunał uznał, że od 2009 roku Rosja prowadziła tam proces tzw. „graniczenia” – wytyczania administracyjnych linii demarkacyjnych w głąb terytorium Gruzji. W jego wyniku co najmniej 29 tysięcy mieszkańców zostało pozbawionych dostępu do swoich domów, pól i rodzin. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że działania Moskwy stanowiły „nielegalne ograniczenia” wobec ludności pochodzenia gruzińskiego i naruszały podstawowe prawa człowieka.

ETPCz orzekł, że Rosja złamała Europejską Konwencję Praw Człowieka, zwłaszcza w zakresie poszanowania życia prywatnego, nienaruszalności mieszkania i ochrony własności. Część poszkodowanych ma otrzymać rekompensaty za pozbawienie nauki w języku gruzińskim, a około 2,5 tysiąca osób – za bezprawne zatrzymania po przekroczeniu nowo wytyczonych granic. W przeciwieństwie do wcześniejszego orzeczenia z 2024 roku, obecny wyrok określa też wysokość odszkodowań z tytułu szkód moralnych.

Wojna rosyjsko-gruzińska z sierpnia 2008 roku trwała zaledwie kilka dni, ale jej skutki okazały się długotrwałe. W wyniku działań zbrojnych zginęło około 400–500 osób, głównie żołnierzy i cywilów po obu stronach, a ponad 100 tysięcy mieszkańców musiało opuścić swoje domy. Część wsi gruzińskich została zniszczona lub spalona, a na terenach okupowanych doszło do przypadków grabieży, tortur i przymusowych wysiedleń. To właśnie te naruszenia stały się przedmiotem licznych postępowań w Strasburgu.

W 2024 roku Trybunał już raz uznał Rosję za winną prowadzenia polityki „graniczenia” na terenach okupowanych po wojnie z 2008 roku. Obecne orzeczenie rozwija tamto rozstrzygnięcie i przypisuje konkretne sumy zadośćuczynienia osobom poszkodowanym.

Władze w Moskwie zareagowały natychmiast. Dzień po ogłoszeniu wyroku rzecznik Kremla oświadczył, że Rosja nie zastosuje się do decyzji Trybunału. Od czasu, gdy w 2022 roku – po rozpoczęciu inwazji na Ukrainę – Rosja została wykluczona z Rady Europy, nie uznaje już jurysdykcji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Choć formalnie nadal ponosi odpowiedzialność za naruszenia popełnione przed opuszczeniem tej organizacji, Moskwa od lat ignoruje orzeczenia sądu w Strasburgu i nie wypłaca zasądzonych odszkodowań.

W 2023 roku ETPCz nakazał Rosji zapłacenie 130 milionów euro odszkodowania za zbrodnie i grabieże popełnione na ludności cywilnej w czasie wojny z Gruzją. Do dziś pieniądze nie zostały wypłacone. Mimo to Trybunał przypomniał, że Komitet Ministrów Rady Europy wciąż monitoruje wykonanie jego orzeczeń – choć, jak podkreślono, mają one obecnie jedynie wartość deklaratywną.

Dla Gruzinów decyzja Trybunału ma przede wszystkim wymiar symboliczny. Tamtejsze Ministerstwo Sprawiedliwości ogłosiło, że wyrok to „historyczne zwycięstwo” i „logiczna kontynuacja wcześniejszych spraw wygranych przeciwko Rosji”. Resort przypomniał, że Moskwa została już wcześniej uznana za odpowiedzialną za deportacje obywateli Gruzji oraz za zbrodnie popełnione podczas wojny sierpniowej w 2008 roku.

Z politycznego punktu widzenia symbolika tego orzeczenia jest jednak złożona. W ostatnich latach relacje między Tbilisi a Moskwą były znacznie cieplejsze, niż można by się spodziewać po państwach o tak bolesnej historii. Od czasu rosyjskiej inwazji na Ukrainę gruziński rząd jest coraz częściej oskarżany o autorytarne tendencje i zbliżenie z Kremlem. Władze w Tbilisi posunęły się nawet do zawieszenia procesu akcesji do Unii Europejskiej.

Entuzjastyczna reakcja rządzącego Gruzińskiego Marzenia na wyrok ze Strasburga wynika więc mniej z autentycznego dystansu wobec Rosji, a bardziej z kalkulacji politycznej. Partia Bidziny Iwaniszwilego, miliardera, który dorobił się majątku w Moskwie, stoi dziś w obliczu największych od lat protestów i kryzysu społecznego. Aby nie zostać oskarżoną o prorosyjskość, próbuje odwoływać się do narodowych emocji – pokazując się jako obrońca gruzińskiej sprawy w Europie. To gest symboliczny, mający zrównoważyć coraz bardziej autorytarny kurs władz i ich realne zbliżenie do Kremla.

/jm

Najnowsze

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Cena pokoju. Donbas za NATO, wycofanie wojsk z Polski i Finlandia poza Sojuszem?

Negocjacje pokojowe dotyczą nie tylko przyszłości Ukrainy, lecz całego europejskiego systemu bezpieczeństwa. Rosja żąda ograniczenia obecności NATO na wschodniej flance, utrzymania Ukrainy poza Sojuszem i możliwych ustępstw innych państw. USA rozważają członkostwo Ukrainy w NATO w zamian za wycofanie z Donbasu. Polska powinna aktywnie bronić swoich interesów.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

Cukrzyca nie kończy się po 26. urodzinach. Polska dopiero teraz naprawia wieloletnią niesprawiedliwość.

W Polsce na cukrzycę choruje ponad trzy miliony osób, a pięć milionów może mieć stan przedcukrzycowy. Tekst wskazuje na nierówności w dostępie do terapii, zwłaszcza ograniczenie refundacji pomp insulinowych do 26. roku życia. Zapowiadane zniesienie limitu od 2027 roku jest krokiem naprzód, lecz potrzebne są także właściwa diagnostyka, wsparcie psychologiczne i powszechna dostępność leczenia.

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Ameryka uziemiona. Tysiące odwołanych lotów i pytania o bezpieczeństwo infrastruktury

Awaria przestarzałych systemów telekomunikacyjnych FAA doprowadziła 13 listopada 2026 roku do czterogodzinnego wstrzymania startów w USA i niemal 10 tysięcy odwołanych lotów. Incydent ujawnił wieloletnie zaniedbania modernizacyjne, mimo wcześniejszych ostrzeżeń GAO. Nie potwierdzono związku z awarią Microsoftu ani cyberataku, jednak wydarzenia podkreślają strategiczne znaczenie odpornej infrastruktury cyfrowej.

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Samorząd to nie prywatny folwark. 1506 włodarzy może odejść, a dwukadencyjność rozpala polityczny spór

Ponad 1500 samorządowców może stracić możliwość ubiegania się o reelekcję w 2029 roku. Zwolennicy zniesienia limitu przekonują, że władzę powinni rozstrzygać wyborcy, lecz problem sięga głębiej: wieloletnie rządy mogą zamieniać gminy w lokalne układy, gdzie lojalność wypiera kompetencje, a urząd zaczyna przypominać prywatne dziedzictwo. Obywatele częściej popierają ograniczenia niż ich likwidację. Rozsądnym kompromisem mogłyby być trzy kadencje, czyli piętnaście lat. Sama rotacja jednak nie wystarczy bez jawności, niezależnych mediów i realnej kontroli. Samorząd potrzebuje ciągłości, ale nie dożywotnich gospodarzy.

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Dzieci oglądają przemoc, patostreamerzy trafiają do Sejmu. Nawrocki wetuje ustawę o ochronie w internecie

Polskie dzieci spędzają w internecie niemal pięć godzin dziennie, często stykając się z patostreamingiem, cyberprzemocą i treściami seksualnymi. Autor wskazuje na nieskuteczną ochronę platform, polityczne sprzeczności oraz potrzebę wsparcia szkół i rodziców. Krytykuje prezydenckie weto ustawy cyfrowej, podkreślając konieczność połączenia ochrony dzieci z wolnością słowa.

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Wysłannik pokoju. Europa walczy o miejsce przy stole, przy którym rozstrzyga się jej przyszłość

Rozmowy USA z Rosją i Ukrainą uwidaczniają brak wspólnego stanowiska Europy wobec wojny. Państwa UE spierają się o wybór wysłannika, podczas gdy Polska domaga się udziału w negocjacjach i ochrony interesów wschodniej flanki. Trwały pokój powinien gwarantować suwerenność Ukrainy, bezpieczeństwo regionu oraz odrzucać politykę stref wpływów.

Sprawdź również

Putin chce Polski słabej i podzielonej. Kreml wykorzystuje polską wojnę polityczną, by wypchnąć NATO z naszego kraju

Putin chce Polski słabej i podzielonej. Kreml wykorzystuje polską wojnę polityczną, by wypchnąć NATO z naszego kraju

Rosja nie ukrywa już swoich zamiarów wobec Polski. Podczas negocjacji w Abu Zabi Kreml ponownie zażądał ograniczenia obecności wojsk NATO w państwach, które przystąpiły do Sojuszu po 1997 roku. Na tej liście znajduje się Polska. Jednocześnie rosyjska propaganda...